Rất muốn có kiến thức về vệ sinh thực phẩm nên người viết đã cất công đi học ba khóa. Sau khi học xong, người viết có được ba giấy chứng nhận rất “hoành tráng” cho dù kiến thức… hơi bị rỗng!

Thi cầu may: cũng đậu!

Trong vai người sắp đi làm tại một cơ sở chế biến thực phẩm, tôi đến Trung tâm Y tế Dự phòng quận 1 (TP.HCM) đăng ký tập huấn kiến thức vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP). Thu của tôi 100.000 đồng, chị nhân viên cười tươi dặn dò: “Đúng 7 giờ 30 ngày 20-10, anh có mặt tại hội trường nhé”.

Tập huấn VSATTP cho chúng tôi là BS Sơn, công tác tại Phòng Y tế quận 1. Nhìn lướt lớp học khoảng 50 học viên, BS Sơn ôn tồn nói: “Theo quy định của Bộ Y tế, lớp tập huấn phải được tổ chức cả ngày nhưng tôi rút gọn trong buổi sáng thôi. Lẽ ra tôi và BS Giang (khoa VSATTP thuộc Trung tâm Y tế Dự phòng quận 1) đứng lớp nhưng anh Giang bận chuyện nên còn mình tôi. Tôi lại có công việc nên sẽ tập huấn cho các anh chị đến… 10 giờ 30, sau đó làm bài kiểm tra”. Cả lớp vỗ tay rần rần!

Đầu buổi tập huấn, BS Sơn giới thiệu sơ lược Luật An toàn thực phẩm (ATTP). Liên quan đến thực phẩm chiếu xạ, BS Sơn giải thích: “Trái cây được chiếu xạ sẽ… chín đều”. Tôi lấy làm lạ, bởi trước đó chỉ nghe chiếu xạ nhằm mục đích tiêu diệt các vi khuẩn và vi sinh vật gây bệnh có trong thực phẩm. Tôi tra thử Luật ATTP thì ở mục 25, Điều 2 có ghi: “Thực phẩm đã qua chiếu xạ là thực phẩm đã được chiếu xạ bằng nguồn phóng xạ để xử lý, ngăn ngừa sự biến chất của thực phẩm”.

Sau giờ giải lao, do sắp xếp được công việc nên BS Giang thay BS Sơn. Trước khi vào bài tập huấn, BS Giang trấn an: “Bài kiểm tra gồm 20 câu hỏi, đáp đúng 15 câu thì đậu. Tuy nhiên, học viên lớn tuổi được... du di, làm đúng 14 câu cũng cho qua”. Nhiều người thở phào nhẹ nhõm.

Nhiều tiểu thương vẫn chưa thực hiện tốt ATVSTP dù đã được tập huấn. Ảnh minh họa: HTD

Do thời gian tập huấn VSATTP bị rút ngắn nên tôi cứ lơ ngơ láo ngáo. Gần hết giờ nộp bài kiểm tra, tôi liều mình chọn đại đáp án A cho tất cả 20 câu hỏi. Thật không tin nổi! Mặc dù thi đại nhưng bài kiểm tra của tôi vẫn đủ điểm và được cấp chứng nhận hẳn hoi, có chữ ký của giám đốc Trung tâm Y tế Dự phòng quận 1 và con dấu đỏ chót.

Thi giùm: cũng qua!

Do còn hiểu lơ mơ VSATTP nên tôi tiếp tục đăng ký học tại Trung tâm Y tế Dự phòng quận 10 (TP.HCM) vào ngày 21-10. Người đứng lớp là BS Chính, phụ trách khoa VSATTP thuộc Trung tâm Y tế Dự phòng quận 10. Ngược với mong đợi của tôi, BS Chính bắt đầu buổi học bằng lời tuyên bố trước 50 học viên: “Đúng ra phải học cả ngày nhưng tôi rút gọn chỉ trong buổi sáng!”. Lại tiếng vỗ tay rần rần của học viên!

Sau giờ giải lao, lớp xuất hiện thêm nhiều gương mặt lạ hoắc lạ huơ. BS Chính tiếp tục bài giảng. Tới 10 giờ 30, học viên chuẩn bị làm bài kiểm tra. Trước khi phát đề, ông Thái (người của Trung tâm Y tế Dự phòng quận 10) ra điều kiện: “Có 20 câu hỏi, làm đúng 13 câu thì đạt. Đề nghị anh chị làm nghiêm túc, người nào trao đổi sẽ bị thu bài”. Nói thì nói vậy, chỉ vài phút sau cả lớp lao nhao như ong bể tổ, trao đổi ỏm tỏi nhưng chẳng thấy bị nhắc nhở. Giả vờ làm bài không được, tôi chống cằm, gãi đầu… Ông Thái đến chỗ tôi ngồi, hỏi nhỏ: “Không làm được à?”.

Tôi làm mặt rầu: “Em sống ở quê, chữ nghĩa không rành, đánh vần không chạy nên chẳng biết bài kiểm tra hỏi gì!”. Ông Thái bèn cầm bài thi rồi tự tay đánh dấu giùm tôi các câu trả lời đúng. “Anh làm bài giùm em, rủi bị người khác dòm thấy thì sao?”. Ông Thái từ tốn: “Không sao đâu, tôi là người chấm bài kiểm tra mà!”. Tôi vừa dợm bước ra cửa, ông Thái nói với theo: “Tuần sau ghé trung tâm lấy giấy chứng nhận nghe!”. (Các câu trích theo băng ghi âm)

Không thi: cũng đạt!

Ngày 22-10, tôi tiếp tục đến Trung tâm Y tế Dự phòng quận Phú Nhuận (TP.HCM) đăng ký học lại. Sau khi đóng 60.000 đồng, tôi nói với bà Minh (phụ trách khoa VSATTP và là người trực tiếp đứng lớp) rằng trước đây tôi đã học VSATTP rồi nhưng vì mất giấy chứng nhận nên phải học lại. Tôi hỏi tiếp: “Gần 10 giờ tôi có chuyện, chị cho tôi làm bài kiểm tra sớm được không?”. Nhìn tập tài liệu VSATTP tôi mang theo, bà Minh gật đầu.

Bà Minh thông báo trước 80 học viên: “Đề nghị anh chị học tập trung, nghiêm túc. Sau buổi tập huấn sẽ làm bài kiểm tra. Ai không đạt thì phải thi lại. Biết anh chị bận nhiều việc nên tôi tập huấn trong buổi sáng thôi”.

Học được 1 tiếng đồng hồ, bà Minh cho cả lớp giải lao. Đến chỗ tôi ngồi, bà Minh nói nhỏ: “Anh về đi”. Tôi trố mắt ngạc nhiên: “Tôi chưa làm bài kiểm tra mà?”. Bà Minh nói tiếp: “Không sao, chuyện đó để tôi lo. Tuần sau anh ghé trung tâm lấy giấy chứng nhận”. Khỏi phải nói, tôi cám ơn lia lịa!

Học hành, tập huấn cà rịch cà tang kiểu này, chả trách ngộ độc thực phẩm như quả bom âm ỉ, lâu lâu lại nổ - ngộ độc tập thể khiến người nào người nấy hớt ha hớt hãi, mặt mày xanh lè xanh lét!

Quy định tập huấn trong một ngày

Quy định nội dung và thời gian học tập kiến thức VSATTP dành cho cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm thủ công, thủ công nghiệp và cơ sở dịch vụ ăn uống:

1. Các mối nguy VSATTP (30 phút).

2. Điều kiện VSATTP (30 phút).

3. Phương pháp đảm bảo VSATTP trong sản xuất, chế biến, bảo quản, lưu trữ, tiêu dùng… (1 giờ).

4. Thực hành tốt VSATTP (1 giờ).

5. Các quy định pháp luật về VSATTP (1 giờ).

6. Các kiến thức thực hành sản xuất tốt, thực hành vệ sinh tốt, phân tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn (2 giờ).

Tổng cộng 6 giờ (một ngày).

Quyết định 43/2005/QĐ-BYT ngày 20-12-2005 của Bộ Y tế

Sẽ chấn chỉnh

Thời lượng tập huấn bị rút ngắn sẽ không truyền tải đầy đủ kiến thức VSATTP cho học viên. Phản ánh của Pháp Luật TP.HCM cho thấy việc tổ chức tập huấn và kiểm tra VSATTP tại một số Trung tâm Y tế Dự phòng còn quá lỏng lẻo. Chi cục ATVSTP sẽ bàn bạc với Thanh tra Sở Y tế TP.HCM nhanh chóng tìm biện pháp chấn chỉnh.

Ông HUỲNH LÊ THÁI HÒA,
Chi cục trưởng Chi cục ATVSTP TP.HCM

TRẦN NGỌC