Cuộc chạy đua cạnh tranh hút vốn bằng phát hành cổ phiếu giữa ngân hàng lớn và nhỏ hiện nay đang không cân sức. Lợi thế thuộc về ngân hàng lớn.

Theo Nghị định 141/2006 của Chính phủ, đến 31-12-2010 là hạn chót để các ngân hàng phải đảm bảo nâng vốn lên tối thiểu 3.000 tỉ đồng. Đây là áp lực rất lớn đối với các ngân hàng nhỏ, nhất là ngân hàng có vốn điều lệ quanh mức 1.000 tỉ đồng.

Thống kê cho thấy trong tổng cộng 39 ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) đang hoạt động có tới 24 ngân hàng có vốn điều lệ dưới 3.000 tỉ đồng. Trong đó có 15 ngân hàng có vốn dưới 2.000 tỉ đồng và tám ngân hàng có vốn quanh mức 1.000 tỉ đồng.

Phát hành thêm cổ phiếu: Chữa cháy tình thế  

Không chỉ các ngân hàng nhỏ mà nhu cầu tăng vốn với các ngân hàng lớn cũng rất cấp thiết. Hiện có khoảng 12 ngân hàng đã thông báo kế hoạch niêm yết lên sàn chứng khoán và gần 10 ngân hàng thông báo phát hành thêm cổ phiếu để tìm cơ hội tăng vốn. Trong đó, Eximbank, ACB, Sacombank đã đưa ra lộ trình tăng vốn khá mạnh.

Dự kiến Sacombank tăng thêm 2.479 tỉ đồng, ACB tăng thêm 1.563 tỉ đồng bằng phương án phát hành thêm cổ phiếu với tỉ lệ 5:1 cho cổ đông hiện hữu. Các ngân hàng khác như Techcombank và Đông Á đều có kế hoạch tăng thêm 1.000-2.500 tỉ đồng vốn điều lệ trong năm nay.

Hiện nay, niềm tin của nhà đầu tư về cổ phiếu ngân hàng đã giảm sút nên họ rất thận trọng và cân nhắc khi tiếp tục đổ tiền vào đây. Do đó, không ít ngân hàng TMCP phải liên tục gia hạn thời gian phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu nhưng vẫn không thành công. Chuyên gia Lê Đạt Chí, Trường ĐH Kinh tế TP.HCM, cho rằng cổ phiếu ngành ngân hàng đã không còn hấp dẫn từ năm 2009 do ảnh hưởng bởi các chính sách tài chính. Trong năm nay, áp lực tăng vốn điều lệ buộc các ngân hàng nhỏ phải phát hành thêm cổ phiếu, giá trị cổ phiếu theo đó tiếp tục bị pha loãng nếu kế hoạch lợi nhuận cổ phiếu không tăng tương xứng. Vì vậy cổ phiếu ngành này không hấp dẫn giới đầu tư.

Các ngân hàng phải phát hành thêm cổ phiếu do áp lực tăng vốn điều lệ. Ảnh minh họa: HTD

Riêng đối với các cổ đông nhỏ, việc chia thưởng cổ phiếu hằng năm cũng khiến họ ngao ngán. Nhà đầu tư không thể trường vốn để chạy đua kịp kế hoạch tăng vốn của ngân hàng. Hơn nữa, hiện rất nhiều cổ phiếu ngân hàng nhỏ đang giao dịch dưới mệnh giá. Hằng năm có được chút lợi nhuận thì ngân hàng giữ lại để tăng vốn cho nên nếu phát hành thêm cổ phiểu để chia cổ tức thì rủi ro rất lớn.

Theo các chuyên gia, cuộc chạy đua cạnh tranh hút vốn bằng phát hành cổ phiếu giữa ngân hàng lớn và nhỏ hiện nay đang không cân sức. Rõ ràng lợi thế thuộc về ngân hàng lớn. Trong khi nguồn vốn tăng của họ dùng để đầu tư, mở rộng mạng lưới phát triển thì các ngân hàng nhỏ chỉ tăng cho đủ vốn pháp định.

Loay hoay

Để có thể thực hiện thành công kế hoạch tăng vốn, lãnh đạo các ngân hàng nhỏ phải thuyết phục được các cổ đông lớn tiếp tục bỏ thêm tiền vào. Sau đó là thuyết phục các cổ đông nhỏ lẻ trong đại hội cổ đông chấp thuận phương án phát hành thêm. Tuy nhiên, giám đốc một ngân hàng chia sẻ để đạt đồng thuận cùng một lúc cả cổ đông tổ chức và cổ đông nhỏ là rất khó. Thậm chí thuyết phục được cổ đông lớn ngay sau khi có kế hoạch nhưng vài tháng vẫn chưa thuyết phục được cổ đông nhỏ.

Nếu ngân hàng nào không tự nâng vốn điều lệ theo quy định thì Chính phủ nên cương quyết buộc sát nhập với nhau để đẩy nhanh quá trình mua lại, sát nhập các ngân hàng. Chúng ta không nên để quá nhiều ngân hàng nhỏ vì như vậy sẽ làm thị trường rối thêm.

Ông LÊ ĐỨC THÚY, Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia

Đối với các ngân hàng đang có vốn pháp định dưới mức 2.000 tỉ đồng thì phương án phát hành thêm cổ phiếu khó khả thi nên họ phải xoay qua tìm nhà đầu tư là các tổ chức, đối tác chiến lược nước ngoài. Thế nhưng việc tìm được đối tác nước ngoài không hề đơn giản.

Ông Đỗ Công Chính, Chủ tịch HĐQT VietABank, cho biết kế hoạch của ngân hàng này là năm nay sẽ bán 600 tỉ đồng cho đối tác nước ngoài. Có rất nhiều đối tác muốn đàm phán mua cổ phần VietABank nhưng họ trả giá rẻ, nếu bán sẽ thiệt thòi cho các cổ đông hiện hữu. “Vì áp lực tăng vốn mà bán giá quá rẻ thì sẽ không đem lại vốn thặng dư cho cổ đông. Do đó chúng tôi phải cân nhắc bán giá nào cho phù hợp” - ông Chính nói.

Ngày 21-4, VIB chính thức bán được 15% cổ phần cho đối tác chiến lược Ngân hàng Commonwealth of Australia và dự kiến nâng lên 20% vào năm 2011. Ông Hàn Ngọc Vũ, Chủ tịch HĐQT VIB, chia sẻ có được đối tác nước ngoài phù hợp, cùng chí hướng, ngoài thế mạnh vốn họ có thể hỗ trợ những hoạt động kinh doanh quan trọng như ngân hàng bán lẻ, công nghệ ngân hàng, quản lý rủi ro, quản trị nguồn nhân lực, tài chính và nguồn vốn… Nhưng chuyện đàm phán để dẫn đến sự hợp tác này không hề đơn giản. Nhiều ngân hàng đàm phán mấy năm vẫn chưa có kết quả. Không thể ngay trong một sớm một chiều ngân hàng nào cũng có thể tìm được đối tác phù hợp, nhất là những ngân hàng chưa khẳng định được thương hiệu, tiềm lực vốn nhỏ, khả năng cạnh tranh không lớn phải mất nhiều thời gian đàm phán.

THỦY AN