Tuyên 5 bị cáo vô tội, không đơn thuần là bản lĩnh
(PL)- “Nếu hủy án sơ thẩm thì kéo dài thời gian giải quyết vụ án, ảnh hưởng tới quyền lợi hợp pháp, chính đáng của cả năm bị cáo. 

Tôi không hài lòng việc tìm mọi cách để cho rằng vụ án có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng để lấy lý do hủy bản án của tòa cấp dưới…”. Câu nói của thẩm phán chủ tọa Nguyễn Minh Thành đã vượt qua ranh giới của sự dũng cảm.

Nhiều người dùng hai từ bản lĩnh để nói về HĐXX phiên tòa phúc thẩm của TAND tỉnh Kon Tum đã tuyên năm bị cáo cưa gỗ khô không phạm tội trộm cắp tài sản. Thế nhưng như vậy là chưa đủ mà phải coi đó là tinh hoa của văn minh tố tụng, của cải cách tư pháp mà chúng ta đang xây dựng. HĐXX đã thực sự độc lập, xét xử khách quan, vô tư, dựa trên những diễn biến tranh tụng tại phiên tòa để ra phán quyết cuối cùng. Nguyên tắc suy đoán vô tội trong BLHS cũng được thể hiện rõ nét.

Thông thường khi còn băn khoăn về vụ án, tòa sẽ chọn cách an toàn là hủy án để điều tra lại hoặc điều tra bổ sung. Thế mới có chuyện vụ án cứ hủy đi hủy lại mấy vòng, số phận của các bị cáo cứ lơ lửng, lay lắt cả chục năm trời. Chưa kể sau khi điều tra lại, nếu không thể chứng minh bị cáo có tội thì cơ quan điều tra cũng chọn cách an toàn là đình chỉ. Nhưng họ luôn “linh hoạt” vận dụng những điều khoản để làm sao không cơ quan tố tụng nào phải bồi thường oan. Cuối cùng thì “huề cả làng” khi người tiến hành tố tụng không rút ra được bài học sâu sắc, còn người bị coi là oan thì vẫn mãi suốt đời khiếu nại, kêu oan.

Vụ án này HĐXX hoàn toàn có quyền và có điều kiện để làm như thế vì đây là phiên tòa phúc thẩm lần hai và thời gian giải quyết vụ án mới chỉ hai năm. Nhưng HĐXX chọn cách khác, cách mà ở đó quyền con người được thể hiện một cách tối đa. Sau phiên tòa, bốn luật sư bào chữa miễn phí cho các bị cáo thừa nhận rằng họ chỉ nghĩ đến khả năng tòa trả hồ sơ chứ không hề có ý niệm nào về việc tuyên vô tội. Thế nhưng họ đều thừa nhận rằng đây là một phiên tòa mà HĐXX đã rất cẩn trọng trong việc lắng nghe các ý kiến tranh tụng và kết quả thì làm nức lòng người dân.

Thẩm phán Thành bảo có tội hay không có tội đó là một quyết định khó khăn mà ông đã có nhiều đêm không ngủ. Đây cũng là bản án đầu tiên trong cuộc đời làm thẩm phán mà ông tuyên các bị cáo không phạm tội. Còn chánh án TAND tỉnh Kon Tum cho biết trong vòng hai năm nay, đây là vụ duy nhất tòa tỉnh tuyên các bị cáo không phạm tội. Cũng không phải ngẫu nhiên mà TAND tỉnh đã điều động chánh án của ba huyện về hợp thành một HĐXX phúc thẩm. Chính vì vậy bản án như một vì sao long lanh ở một địa phương mà ít có va chạm pháp lý căng thẳng, ít có những vụ án đình đám, gai góc.

Nguyên Chánh án TAND tỉnh Khánh Hòa NGUYỄN VĂN PHƯỚC