Dòng kiểng cũng như dòng đời với những giai đoạn thăng hoa bất ngờ. Có cây chăm hàng chục năm vẫn trơ trơ nhưng có cây chỉ cần năm bảy năm qua bàn tay nhà nghề của nghệ nhân đã trở thành hàng hiệu với giá bạc tỉ…

Giữa thời buổi kinh tế bộn bề khó khăn với nhiều lĩnh vực gần như đóng băng nhưng thị trường cây kiểng vẫn luôn nóng sốt. Những cây kiểng đại trị giá tiền tỉ vẫn được săn lùng ráo riết ở nhiều nơi để phục vụ sở thích của giới đại gia.

Cây của đại gia

Tuy luôn nóng sốt nhưng là cái "nóng" khá âm thầm vì số người tham gia vào lĩnh vực này không nhiều lắm mà thường chỉ những đại gia thực thụ có máu chơi sinh vật cảnh. Đã là đại gia chơi cây thì ham muốn lúc nào cũng phải tậu cho được những cây kiểng thuộc hàng đỉnh, có một không hai hiện hữu trong vườn nhà, biệt thự. Lắm lúc bỏ ra cả đống tiền nhưng họ vẫn cứ thoải mái chơi không chút đắn đo tiếc nuối, miễn là tạo được tiếng tăm, được xếp hàng chiếu trên trong giới chơi cây.
 

Lộc vừng cổ thụ cũng đang "hot" trên thị trường kiểng đại

Mua của người chán, bán cho người ghiền nên với cây kiểng bạc tỉ, người bán có lúc lầm vì lỡ bán giá rẻ chứ người mua thì rất hiếm khi


Cây của đại gia không những lắm tiền mà còn mang tính chất phong thủy. Chơi cây phải có cốt cách, dẫu đắt tiền nhưng phải xắt ra miếng. Cũng chính vì quan niệm như thế mà sanh - sung - tùng - lộc hiện được xem tứ quý trong nghề chơi cây kiểng. Cây sung với những chùm quả vun đầy quanh thân thể hiện sự sung túc; cây tùng mang cốt cách bậc quân tử; lộc vừng với chồi lộc xanh mướt, bốn mùa buông xõa những đài hoa đỏ thắm thể hiện tài lộc dồi dào… nhưng độ "hot" không thể sánh bằng sanh. Thường mỗi người mỗi sở thích, nhưng sanh luôn đứng ở vị trí số một bởi rễ sanh cộng sinh có thể sống ngàn năm, càng chơi cây càng đẹp, người chơi kỳ vọng sẽ tạo được sự bề thế, vững bền trong đường đời cũng như trong mọi công chuyện làm ăn trên thương trường.

Kiểng bạc tỉ phải là loại kiểng đại. Dáng cây thoạt nhìn không chỉ toát lên tính cổ - kỳ - mỹ mà còn mang các yếu tố văn - trí - dũng. Tuy là cổ thụ nhưng hình thù gốc rễ của cây không kỳ quái (kỳ), cây không có điển tích (văn), đường chuyển chi cành không có vẻ đẹp tổng thể (trí), dáng thế không hoành tráng (dũng) thì vẫn chỉ là cây hàng chợ tầm tầm bậc trung, không thể tạo ra được sức hút mãnh liệt - "ma cây" - để "bắt" người chơi là giới đại gia phải sống chết với nó. Khi đã hội tụ đủ các yếu tố cần có: cổ - kỳ - mỹ và văn - trí - dũng nhưng giá trị quy thành tiền cao hay thấp hoặc được xếp vào hàng vô giá còn phụ thuộc vào cách nhìn, cách cảm về cây của mỗi người chơi. Kiểng bạc tỉ thường rất kén chọn chủ nhân là vì thế.

Thủ phủ kiểng bạc tỉ

Miền Trung được xem là "đất lành" đối với cây sanh. Gọi là đất lành vì chính yếu tố nắng nóng khắc nghiệt của dải đất này đã tạo môi trường sinh trưởng tuyệt vời cho cây sống càng lâu năm càng cổ, càng kỳ, càng mỹ. Thời tiết dịu mát nhiều ở miền Bắc và miền Nam không thích nghi lắm cho loại cây đang "hot" nhất về cả số lượng và giá tiền vào thời điểm hiện nay như cây sanh. Trong môi trường dịu mát, sanh sẽ lớn thuôn đuột, cây không tạo được u nần, gân guốc và sự kỳ quái độc đáo cần có.
 
Cây sanh dáng làng rất được giới đại gia ưa chuộng của Tùng râu


Truyền thống chơi sanh lâu đời đã tạo dựng danh tiếng thủ phủ kiểng bạc tỉ cho miền đất võ Bình Định. Những cây sanh cổ thụ nơi đây được săn lùng để chuyển ra Bắc vào Nam. Bán mua ráo riết một thời gian dài nên số lượng kiểng bạc tỉ ở vùng đất này hiện chỉ còn đếm được trên đầu ngón tay. Phong trào gầy lại vườn sanh rộ lên ở các địa phương trong tỉnh thời gian gần đây. Nhiều bà trên đường đi chợ bất chợt thấy một nhánh sanh ai đó vô tình đánh rơi cũng nhặt về cắm ở hàng rào. Không ít thanh niên trai tráng cũng chẳng hề ngại ngùng vất vả, ngày ngày lén lút đi đào các gốc kiểng tự nhiên ở đầu nguồn về dưỡng ở vườn nhà chờ ngày thành cổ thụ để bán kiếm tiền. Nhưng thời gian để "lọ lem" thành "công chúa" có khi mất cả một đời người!

Để có "hàng đỉnh" cho đại gia, thị trường cây kiểng tự hình thành nên giới lái cây bài bản. Trị giá tiền của mỗi phi vụ mua bán rất lớn nên không ai gọi họ là cò mà đều được nhìn nhận như những chuyên gia cây kiểng hẳn hoi. Mọi giao dịch đều thông qua trung gian là những tay lái cây sành sõi kinh nghiệm nên người bán (chủ cũ) và người mua (chủ mới) rất ít cơ hội biết mặt nhau.

Thắng tuy còn khá trẻ và quê ở tận Phú Thọ nhưng nhiều năm qua đã trở thành vị khách đặc biệt của các chủ vườn cây kiểng nổi tiếng ở Bình Định.  Đi đâu cũng có người đưa kẻ đón vì anh là một mắt xích cực kỳ quan trọng trong hầu hết các phi vụ mua bán kiểng đại. Khi nắm trong tay đơn đặt hàng của các đại gia, Thắng khăn gói lên đường đi săn lùng cây ở khắp nơi. Gặp được cây phù hợp, anh đặt giá và chụp hình gửi về qua đường e-mail. Nếu đại gia ưng ý, thống nhất giá cả và chuyển tiền vào tài khoản thì trong vòng vài ba ngày, cây sẽ về ngay với chủ mới. "Hàng" của Thắng chủ yếu là sanh cổ thụ xuất xứ từ Bình Định, giá mỗi cây có khi lên đến 2 - 3 tỉ đồng.

Buôn cây tiền tỉ như Thắng nhưng hoàn toàn không cần vốn liếng nhiều. Mỗi khi "vi hành" chọn cây, Thắng chỉ cần mang ít tiền làm lộ phí đường dài. Tiền mua cây dù nhiều bao nhiêu đều được đại gia lo từ xa. Kinh nghiệm nhìn cây cho ra cây mới là điều quan trọng nhất đối với những lái cây như Thắng. Mua của người chán, bán cho người ghiền nên với cây kiểng bạc tỉ, người bán có lúc lầm vì lỡ bán giá rẻ chứ người mua thì rất hiếm khi.
 
Trong nhóm tứ quý nhưng tùng ngày càng hiếm có


Nghề chơi cũng lắm công phu

Tùng có bộ râu quai nón khá đậm, giới chơi cây kiểng ở Quy Nhơn thường gọi anh là Tùng râu, mê cây hơn mê tiền. Trong vườn kiểng hàng trăm cây đủ loại, anh đang sở hữu hai cây sanh thuộc dạng kiểng đại độc đáo nhất nhì khu vực. Một cây dáng trực huyền và một cây dáng làng đang rất được thị trường ưa chuộng. Có đại gia ra giá gần 4 tỉ để mua đứt cặp cây này nhưng Tùng râu không bán, quyết giữ lại chỉ để ngắm chơi, lâu lâu có dịp mang ra trưng bày ở các lễ hội.

Chơi cây kiểng bạc tỉ là nghề cũng lắm công phu. Đại gia sở hữu cây nhưng không biết kỹ thuật chăm sóc thường phải thuê hẳn một nghệ nhân cây cảnh. Những tay chơi lão làng am tường cây kiểng thì thích tự mình chăm sóc từng li từng tí, cẩn thận như chăm một đứa trẻ. Tuy không phải cây nào chăm kỹ cũng sẽ đẹp nhưng chỉ cần sơ sẩy làm hỏng chi, cành, hoặc bộ rễ chút đỉnh thì cây bạc tỉ sẽ mất ngay hết giá trị.

Dòng kiểng cũng như dòng đời với những giai đoạn thăng hoa bất ngờ. Có cây chăm hàng chục năm vẫn trơ trơ nhưng có cây chỉ cần năm bảy năm qua bàn tay nhà nghề đã trở thành hàng hiệu có giá bạc tỉ với chỉ vài khóm rễ, chi, cành mọc đúng vị trí theo ý muốn của chủ nhân.

 Theo Đình Phú (TNO)