Gia tăng lây nhiễm HIV trong nhóm đồng giới nam
(PL)- Việt Nam đang tập trung nguồn lực hướng tới mục tiêu 90-90-90 vào năm 2020.

Nhân Ngày Thế giới phòng, chống AIDS (World AIDS Day) 1-12, báo Pháp Luật TP.HCM đã có cuộc trao đổi với PGS-TS Nguyễn Hoàng Long, Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS, để hiểu rõ hơn về mục tiêu 90-90-90tình hình HIV/AIDS của Việt Nam thời gian gần đây.

Kỳ thị kép với nhóm MSM đang là trở ngại

. Phóng viên: Thưa ông, dư luận cho rằng thời gian gần đây tình hình nhiễm HIV trong nhóm nam có quan hệ tình dục đồng giới (MSM) có chiều hướng gia tăng. Điều đó đúng hay sai?

Gia tăng lây nhiễm HIV trong nhóm đồng giới nam - ảnh 1
PGS-TS Nguyễn Hoàng Long

+ PGS-TS Nguyễn Hoàng Long: Giám sát trọng điểm trong thời gian vừa qua mà Cục Phòng, chống HIV/AIDS phối hợp với các đơn vị liên quan thực hiện cho thấy tình hình nhiễm HIV trong nhóm MSM có chiều hướng gia tăng, nhất là nhóm MSM trẻ. Theo dõi từ năm 2012, tỉ lệ nhiễm HIV trong nhóm này chỉ khoảng 2,3% nhưng năm 2017 đã tăng lên tới 12,2%. Cá biệt có địa phương lên tới 14%-16%.

. Cục trưởng có thể cho biết về tình hình và các đáp ứng với nhóm này?

+ Cục Phòng, chống HIV/AIDS đang phối hợp với Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và các chuyên gia có kinh nghiệm tiến hành khảo sát nghiên cứu về ước tính nhóm MSM ở Việt Nam. Song song đó, chúng tôi cũng đang xây dựng hướng dẫn quốc gia để can thiệp cho nhóm này. Điều quan trọng là phải cung cấp được các dịch vụ can thiệp dự phòng phù hợp như truyền thông, tư vấn xét nghiệm, cung cấp các dịch vụ can thiệp giảm hại thân thiện, phù hợp.

Ngoài ra, việc kỳ thị kép với nhóm MSM cũng đang là trở ngại lớn cho nhóm tiếp cận dịch vụ. Do vậy, giảm kỳ thị phân biệt đối xử cho nhóm MSM cũng cần được quan tâm.

Nghiên cứu mới về HIV

. Hiện các nhà khoa học đã tuyên bố nếu một người có tải lượng HIV ở ngưỡng không phát hiện được sẽ không lây truyền HIV cho bạn tình. Ông có thể nói rõ hơn vấn đề này?

+ Đã có bằng chứng xác nhận một người nhiễm HIV được điều trị bằng thuốc kháng virus (ARV) khi đạt tải lượng virus ở ngưỡng không phát hiện được trong máu thì nguy cơ lây truyền HIV qua đường tình dục rất thấp, từ không đáng kể đến không có nguy cơ.

Gia tăng lây nhiễm HIV trong nhóm đồng giới nam - ảnh 2
Các bạn trẻ tham gia diễu hành trên phố đi bộ Nguyễn Huệ (quận 1, TP.HCM) với thông điệp thúc đẩy sự bình đẳng, tôn vinh quyền được cống hiến, được đóng góp của cộng đồng người đồng tính, song tính và chuyển giới (LGBT). Ảnh: HOÀNG GIANG

Tải lượng virus không phát hiện được là khi có dưới 200 bản sao/ml máu. Có nghĩa là một người nhiễm HIV được điều trị ARV khi có tải lượng virus ở ngưỡng không phát hiện được sẽ vừa bảo vệ sức khỏe cho người sống chung với HIV, vừa ngăn ngừa lây nhiễm HIV sang bạn tình. Đồng thời nó giúp giảm sự kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan đến HIV, khuyến khích những người nhiễm HIV tuân thủ điều trị.

. Xin ông cập nhật tiến độ triển khai BHYT cho người nhiễm HIV?

+ Với sự hỗ trợ kỹ thuật của các dự án, đối tác quốc tế, đến nay hơn 90% cơ sở điều trị HIV/AIDS đã kiện toàn để được ký hợp đồng khám chữa bệnh (KCB) BHYT. Khoảng 85% cơ sở điều trị đã thanh toán ít nhất một dịch vụ từ nguồn quỹ BHYT (tính đến ngày 31-10-2018). Trong 190 cơ sở được lựa chọn để cung cấp thuốc ARV nguồn BHYT năm 2019, có 186 cơ sở đã ký hợp đồng KCB BHYT, sẵn sàng nhận thuốc ARV nguồn BHYT năm 2019. Các cơ sở còn lại đang khẩn trương hoàn thiện ký hợp đồng KCB BHYT trước ngày 1-1-2019.

Tỉ lệ bệnh nhân điều trị ARV có thẻ BHYT tăng lên nhanh chóng, từ 30% (năm 2015) đến nay đã là 89%. Nhiều tỉnh, thành đạt 100% bệnh nhân đang điều trị ARV có thẻ BHYT.

Cạnh đó, Bộ Y tế đang phối hợp với BHXH Việt Nam xây dựng cơ sở dữ liệu bệnh nhân điều trị ARV phục vụ theo dõi thanh toán thuốc ARV nguồn BHYT, thiết lập hệ thống quản lý thông tin đến từng bệnh nhân tham gia điều trị ARV.

. Xin cám ơn ông.

Chín tháng đầu năm 2018, Việt Nam phát hiện 7.497 trường hợp nhiễm mới HIV, số bệnh nhân chuyển sang giai đoạn AIDS là 2.514, số bệnh nhân tử vong là 1.436. Số người nhiễm mới HIV tập trung chủ yếu ở độ tuổi 16-29 (38%) và 30-39 (36%). Đường lây chủ yếu là quan hệ tình dục không an toàn (63%) và qua đường máu (23%).

Tính đến hết tháng 9-2018, số người nhiễm HIV hiện được báo cáo đang còn sống là 208.750, lũy tích người nhiễm HIV tử vong được báo cáo là 98.519.

Mục tiêu 90-90-90

90% số người nhiễm HIV biết tình trạng HIV của mình, 90% số người nhiễm HIV điều trị ARV liên tục, 90% số người nhiễm HIV được điều trị ARV kiểm soát tải lượng virus ở mức thấp và ổn định.

HÀ PHƯỢNG