Do các biện pháp xử phạt hành chính không đủ sức răn đe, sách lậu vẫn sống khỏe. Kiện ra tòa đòi bồi thường thiệt hại do vi phạm tác quyền, do vi phạm nhãn hiệu hàng hóa... sẽ ngăn chặn được tệ nạn in lậu?

Tình trạng làm sách lậu, luộc sách ở Việt Nam không chỉ gây thiệt hại cho các doanh nghiệp, mà còn ảnh hưởng đến người mua sách.

Tại Hội nghị chống in lậu năm 2010, các NXB đã đề nghị cần sửa luật, xem in lậu là tội làm hàng giả, lũng đoạn kinh tế. Cùng đó, cần phạt tù những đối tượng tổ chức in lậu và rút giấy phép hành nghề đối với các nhà in, cơ sở in lậu. Tuy nhiên, gần hai năm trôi qua, việc xử lý nạn in sách lậu vẫn như bắt cóc bỏ dĩa. Các NXB tốn rất nhiều công sức tự điều tra, phát hiện vi phạm, nhờ cơ quan chức năng xử lý. Tuy nhiên, mức xử phạt hành chính, chưa đủ sức răn đe nên tình trạng này vẫn tái diễn.

Chính vì thế việc Công ty Trí Việt chính thức khởi kiện Trường Anh ngữ Quốc tế Úc Châu và cơ sở Anh văn Hội Việt Úc đã photocopy toàn bộ bản chính của sách thật gồm cả tên, logo của Trí Việt và Compass trên bìa sách, trong các trang sách… lên TAND TP.HCM được xem là tín hiệu mới. Số tiền yêu cầu mỗi cơ sở bị kiện bồi thường là 380 triệu đồng, khá cao so với mức phạt hành chính.

Ông Nguyễn Văn Phước - Giám đốc Trí Việt phát biểu:  “Tôi tin rằng nếu nhiều NXB cùng khởi kiện liên tục những vụ việc in sách lậu thì một thời gian nữa tình hình sẽ khác đi. Không thể chịu đựng, xem nạn in lậu là bình thường được”...

Cũng để thể hiện quyết tâm trị sách lậu, sau vụ kiện về vi phạm bản quyền, Trí Việt sẽ kiện thêm hai bị đơn đã nêu về hành vi vi phạm nhãn hiệu đã được bảo hộ. NXB Compass cũng đã ủy quyền cho Trí Việt kiện hai nơi trên do vi phạm nhãn hiệu của họ.

Ông Phước nhấn mạnh: “Việc hai đơn vị trên để cả tên, logo của chúng tôi lên sản phẩm in lậu, chất lượng xấu, làm ảnh hưởng xấu đến  thương hiệu của chúng tôi. Compass là một thương hiệu tầm quốc tế, số tiền họ đòi bồi thường theo luật quốc tế cũng rất lớn…”.

Vụ kiện thứ nhất sẽ hòa giải trong ngày mai. Phía Trí Việt đã khẳng định sẽ không hòa giải mà quyết đưa vụ án ra xét xử. Liên lạc với phía hai bị đơn, chúng tôi được cho biết là sẽ thể hiện quan điểm trong phiên hòa giải.

“Nếu tính riêng các NXB nước ngoài có mặt tại Việt Nam thì tổng số đầu sách chúng tôi đã cấp phép chưa đến 100 nhưng hiện trên thị trường có đến 90% số đầu sách vi phạm. Các nhà sách tư nhân hay nhà nước, quầy sách vỉa hè, hiệu sách trong trường ĐH, tiệm photocopy... đều bán sách lậu. 90% số sách dạy và học tiếng Anh là sách vi phạm, phổ biến nhất ở các trung tâm ngoại ngữ và trường ĐH” - ông Võ Đại Phúc, đại diện sáu NXB nước ngoài ở Việt Nam, nhấn mạnh.

Phải dùng “thuốc đắng dã tật”

Nếu thắng, vụ kiện sẽ tác động đến ý thức về pháp luật của xã hội, đến những đơn vị có ý đồ vi phạm bản quyền sở hữu trí tuệ. Công ty Phát hành sách Fahasa của chúng tôi luôn ủng hộ các công ty sách làm ăn chân chính bằng cách không bao giờ nhận phát hành sách không có bản quyền.

Ông LÊ HOÀNG, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Văn hóa Sài Gòn, phát biểu tại buổi công bố thông tin về vụ kiện

Kiện về thương hiệu là hướng đi mới

Rất cần có những vụ kiện  như thế này để chấm dứt tình trạng vi phạm tác quyền. Trí Việt đã đi theo một hướng rất mới là kiện về xâm phạm thương hiệu. Chúng tôi sẽ chú ý đến điều này trong việc bảo vệ tác quyền. Trước đây, khi bị vi phạm tác quyền, chúng tôi chỉ gửi công văn đến nơi vi phạm yêu cầu chấm dứt, bồi thường hay mời thêm phía cơ quan luật pháp tham gia chứ chưa từng khởi kiện.

Bà VŨ QUỲNH LIÊN, Trưởng phòng Bản quyền NXB Kim Đồng

Cần chung tay giải quyết

Đây là một hướng tích cực rất đáng quan tâm, ủng hộ. Sau sự việc này, tôi nghĩ các NXB sẽ chú trọng đến thương hiệu của mình hơn nữa. Tuy nhiên, nạn in lậu tái đi tái lại là vấn đề chung của cả ngành xuất bản chứ không của riêng một đơn vị nào. Cả ngành xuất bản phải chung tay, ngồi lại với nhau để cùng giải quyết chuyện này.

Ông QUỲNH TRUYỀN,
Phòng truyền thông Công ty Sách Nhã Nam

HÒA BÌNH