ĐBSCL: Lúng túng xử lý phân bón kém chất lượng
Phân bón kém chất lượng làm hại đất nhưng không thể xử lý mạnh đối với doanh nghiệp sản xuất!

Thời gian gần đây, trên thị trường các tỉnh khu vực ĐBSCL xuất hiện một số loại phân bón lúa kém chất lượng, gây thiệt hại cho năng suất lúa của người nông dân.

Nội, ngoại đều có “kém”!

Thông tin từ Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT) cho thấy, kết quả phân tích của Trung tâm Kỹ thuật Đo lường-Tiêu chuẩn-Chất lượng 3 (Trung tâm 3) thể hiện một số lô phân bón NPK nhập khẩu từ Malaysia của Công ty Osaka Grop S/B và một số lô phân bón DAP, NPK, SA, Calcium ammonnium nitrat, KNO nhập từ Trung Quốc có hàm lượng các chất dinh dưỡng thấp hơn mức đăng ký chất lượng. Riêng trong nước, phân kém chất lượng chiếm tỷ lệ rất cao trong số mẫu phân tích và các mẫu phân này thường nằm trong lớp vỏ của các nhà sản xuất thuộc khu vực miền Trung và Nam bộ.

Tại Đồng Tháp, trong số 14 mẫu phân được lấy ngẫu nhiên ở các cửa hàng trong tỉnh thì có đến 11 mẫu kém chất lượng. Trong đó, có mẫu hàm lượng dinh dưỡng chỉ bằng 1,12% so với số công bố trên nhãn mác. Cụ thể, sản phẩm NPK 16-16-8, dưới nhãn bao của Nhà máy Phân bón Hiệp Phước (Khu công nghiệp Hiệp Phước, xã Hiệp Phước, Nhà Bè, TP.HCM), hàm lượng dinh dưỡng chỉ 4-3-4,6. Kinh dị hơn, sản phẩm NPK 16-16-8, dưới nhãn bao của Công ty cổ phần Đông Hải (quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng) hàm lượng dinh dưỡng tương ứng chỉ là 2,1-0,18-0,5!

Kết quả kiểm tra mới đây của ngành chức năng các tỉnh An Giang, Đồng Tháp cho thấy có khoảng 50% số mẫu kiểm tra phân bón NPK không đạt tiêu chuẩn chất lượng.

Đồng ý đền bù để bãi nại

Chúng tôi tìm đến nhà ông Võ Văn Hoàng ngụ ấp II, xã Mỹ Hòa, huyện Tháp Mười (Đồng Tháp). Ông Hoàng là một trong những nông dân sử dụng phải phân bón kém chất lượng NPK trong vụ lúa năm 2007. Chỉ với động tác miết nhẹ hai ngón tay vào nhau, ông Hoàng đã nghiền nát cả nắm phân NPK 15-15-20 chứa trong bao bì mang nhãn hiệu Công ty cổ phần Vật tư tổng hợp phân bón Hóa Sinh (Củ Chi, TP.HCM) sản xuất. Không phải ông Hoàng có sức khỏe siêu phàm mà vì đây là sản phẩm được chính đơn vị sản xuất thừa nhận “kém chất lượng” và đồng ý “thối” lại tiền cho người mua.

Theo ông Hoàng, sau khi phát hiện năm bao phân mua từ cửa hàng Quý Hương (xã Mỹ Hòa) có dấu hiệu bất thường, bón vào lúa vẫn không phát triển, ông đã làm đơn khiếu nại. Đại diện Công ty Hóa Sinh đã chấp nhận hoàn trả toàn bộ số tiền ông đã mua phân. Ngoài ra, công ty còn “tặng” thêm cho ông ba bao phân “chất lượng” để đổi lấy chữ ký trong lá đơn bãi nại của ông. Có lẽ đây là người duy nhất trong số hàng ngàn nông dân vùng ĐBSCL đòi được quyền lợi chính đáng sau khi mua phải phân bón kém phẩm.

Ông Hoàng bên ba bao phân “chất lượng” do công ty “tặng” để ông ký đơn bãi nại, không khiếu nại phân kém chất lượng.

Xử lý lúng túng!

Ông Đoàn Trí Vững, Chánh Thanh tra, Chi cục phó Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp, cho biết: Đã có 4/5 đơn vị sản xuất có mẫu phân không đạt chất lượng đồng ý nộp tiền phạt. Cả năm đơn vị này đều không xuất trình được các giấy tờ theo quy định để chứng minh sự “ngoại phạm” sản xuất phân kém chất lượng của mình.

Chuyện rõ mười mươi nhưng ngành chức năng lại không thể áp dụng biện pháp mạnh nên đành phải “dĩ hòa” bằng cách phạt hành chính mà nguyên nhân chính là chưa có sự rõ ràng về dung sai giữa phân bón kém chất lượng và phân bón giả. Ông Võ Hoàng Ly, Chánh Thanh tra Sở NN&PTNT Đồng Tháp, bày tỏ: “Mức phạt hành chính cao nhất của ngành nông nghiệp trong lĩnh vực phân bón kém chất lượng chỉ 12 triệu đồng. Con số này chỉ bằng đầu móng tay so với những thiệt hại mà người nông dân phải gánh chịu. Số tiền phạt cũng chỉ là hạt cát so với lợi nhuận mang về cho nhà sản xuất và nhà kinh doanh. Do đó, phạt không đủ sức răn đe mà còn gây khó khăn trong việc lập lại trật tự trên lĩnh vực này”.

Tiến sĩ Nguyễn Đăng Nghĩa, chuyên ngành đất - phân bón, Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp miền Nam:

Phải có khung quy định hàm lượng

Hiện nay, nhiều loại vật tư lên giá nên các nhà sản xuất phân bón cũng lên giá theo. Để cạnh tranh, một số doanh nghiệp phải giảm chất lượng phân để bán giá rẻ. Tôi ví dụ, hiện nay hỗn hợp đồng sunfat với vôi để làm thuốc Bordeau diệt trừ nấm bệnh, nhập ngoại đã có giá 40.000 đồng/kg. Thế nhưng một số doanh nghiệp chỉ bán có 16.000 đồng/kg. Nếu họ không pha trộn với các chất khác thì làm sao có lời?

Nếu sunfat đồng được thay bằng sunfat nhôm thì tác hại với đất và con người rất lớn. Nhôm là kim loại nặng làm đất phèn, gây độc cho cây. Con người tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệp có hàm lượng nhôm cao sẽ bị giảm trí nhớ, ngộ độc mạn tính dẫn tới ung thư...

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các tỉnh, thanh tra, các cơ quan quản lý chất lượng... cần tăng cường khâu kiểm tra, trước khi sản phẩm phân bón được đưa vào danh mục phải làm khảo nghiệm đàng hoàng. Ngoài ra, phải có khung quy định hàm lượng các chất trong phân bón thấp hơn đăng ký bao nhiêu phần trăm là hàng kém chất lượng, hàng giả phải rõ ràng.

THANH NHÃ ghi

VĨNH SƠN