Cơ quan đăng ký đất có ‘lấn sân’ công chứng?
(PL)- Nếu nhầm lẫn vai trò đăng ký với vai trò quản lý đất đai, cụ thể là đăng ký giao dịch bảo đảm thì rất dễ có sự chồng lấn.

Trong số báo trước, Pháp Luật TP.HCM phản ánh một số văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất (VPĐKQSDĐ) can thiệp sâu vào hợp đồng công chứng, từ câu chữ đến nội dung. Vì quyền lợi khách hàng, trong nhiều trường hợp công chứng viên đành điều chỉnh hợp đồng công chứng mặc dù có những yêu cầu không thỏa đáng (xem bài “Đăng ký nhà đất: Dân khổ, công chứng viên than!”). Tại sao có tình trạng trên?

Mỗi bên hãy làm nhiệm vụ của mình

Lý giải về việc VPĐKQSDĐ quận 12 đòi hỏi phải điều chỉnh lời chứng, thêm vào câu “đã niêm yết tại UBND phường từ ngày…” dù đây là một thủ tục tách biệt và Phòng Công chứng số 7 đã thực hiện, lãnh đạo Phòng TN&MT quận 12 cho hay: Đó là quận căn cứ theo Thông tư liên tịch 04/2006 của Bộ Tư pháp và Bộ TN&MT. Thông tư này có mẫu về văn bản khai nhận di sản và trong phần lời chứng của công chứng viên có câu “niêm yết tại UBND phường từ ngày…”.

Vị lãnh đạo này cho hay Thông tư 04/2006 hiện vẫn chưa bãi bỏ. Nhưng để tạo thuận lợi cho người dân, VPĐKQSDĐ quận đã làm việc với đại diện Phòng Công chứng số 7 và có hai giải pháp: Hoặc sửa lại hợp đồng công chứng; hoặc nộp kèm biên bản xác nhận việc niêm yết của UBND phường để VPĐKQSDĐ biết thủ tục trên đã được thực hiện.

Tuy nhiên, ông Hoàng Mạnh Thắng, Trưởng phòng Công chứng số 7, cho rằng ý kiến trên chưa xác đáng. “Thông tư 04 chỉ nói có thể tham khảo theo các mẫu chứ không phải là mẫu bắt buộc thực hiện. Luật Công chứng năm 2006 quy định về lời chứng mới là cơ sở pháp lý cao nhất và chúng tôi đã thực hiện đúng yêu cầu” - ông phân tích.

Cơ quan đăng ký đất có ‘lấn sân’ công chứng? - ảnh 1

Người dân đang làm thủ tục hành chính tại Phòng Công chứng số 7, TP.HCM. Ảnh: HTD

Theo ông Thắng, Luật Công chứng đã khẳng định văn bản công chứng có giá trị chứng cứ mà không phải chứng minh. Luật cũng quy định công chứng viên chịu trách nhiệm cá nhân về việc chứng nhận của mình. Bên cạnh đó, Thông tư 24/2014 của Bộ TN&MT về hồ sơ địa chính đã nói rõ: Cơ quan tiếp nhận hồ sơ thực hiện thủ tục đăng ký, cấp giấy không được yêu cầu người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất nộp thêm các loại giấy tờ ngoài các giấy tờ đã được quy định.

“Cơ quan đăng ký không nên can thiệp sâu vào công việc của công chứng viên, từ đó làm người dân khổ lây. Mỗi bên thực hiện theo vai trò nhiệm vụ được pháp luật quy định và hỗ trợ nhau để thuận lợi cho dân” - ông Thắng nhấn mạnh.

Nhầm lẫn vai trò quản lý và đăng ký đất

Công chứng viên Phan Văn Cheo, Chủ tịch Hội Công chứng TP.HCM, cũng cho rằng có những trường hợp cơ quan đăng ký không nên bắt người dân phải điều chỉnh, bổ sung. Và để khách hàng được đăng ký suôn sẻ, các cơ quan công chứng phải chấp nhận điều chỉnh hợp đồng mặc dù có những yêu cầu không thỏa đáng. Ông cho rằng một trong các lý do dẫn đến việc này là cơ quan đăng ký chưa hiểu đúng về nhiệm vụ, vai trò của mình.

“VPĐKQSDĐ đang giữ hai vai trò, vừa quản lý đất đai (như cấp giấy chứng nhận) lại vừa thực hiện nhiệm vụ đăng ký. Nhưng có một số trường hợp không phân định rõ mà lại luôn xử lý bằng quan điểm quản lý đất đai” - ông Cheo nhận xét.

Theo ông, việc quản lý đất đai đòi hỏi tính chặt chẽ để cấp giấy cho đúng người, đúng quy định, đúng diện tích là hợp lý. Tuy nhiên, nếu nhầm lẫn vai trò đăng ký với vai trò quản lý đất đai, cụ thể là đăng ký giao dịch bảo đảm thì thành ra dễ có sự chồng lấn. Với chức năng đăng ký, VPĐKQSDĐ không phải đang thực hiện quyền quản lý nhà nước mà là thực hiện nghĩa vụ theo yêu cầu của người có quyền.

“Chẳng hạn, đăng ký giao dịch bảo đảm khi ngân hàng cho các bên vay thì ngân hàng là bên có quyền - quyền cho vay hoặc không. Các ngân hàng trả tiền cho việc đăng ký, một thủ tục nhằm bảo đảm cho ngân hàng về thứ tự được ưu tiên thanh toán trong trường hợp người vay mất khả năng thanh toán. Thế nhưng một số cơ quan nhầm lẫn đây là quản lý đất đai nên hay can thiệp, thậm chí bắt bẻ câu chữ trong hợp đồng thế chấp” - ông Cheo phân tích.

Về thủ tục đăng bộ khi mua bán chuyển nhượng quyền sử dụng đất, ông Cheo cho hay hiện cũng lấn cấn giữa hai quan điểm. “Nghị định 43/2014 nói rõ khi cấp giấy chứng nhận thì phải ghi cả hai tên vợ chồng, trừ trường hợp một bên có thỏa thuận tài sản riêng của người kia. Tuy nhiên, đây là quy định cho trường hợp cấp giấy chứng nhận. Còn với mua bán thì việc đăng bộ tên người mua là thủ tục đăng ký hay là một hình thức cấp giấy? Hiện mỗi nơi hiểu mỗi cách” - ông Cheo nhận xét.

Chính vì sự không thống nhất đó mà mỗi nơi thực hiện mỗi khác như đã phản ánh.

____________________________________

Nếu cơ quan đăng ký yêu cầu điều chỉnh hợp đồng công chứng về điều khoản thanh toán của hai bên mua-bán thì đã can thiệp quá sâu vào chuyện của người dân vì đó là thỏa thuận của họ. Cơ quan quản lý nhà nước không lo thay việc cho người dân. Tôi cũng mới nhận nhiệm vụ nên chưa nắm rõ phản ánh này. Nếu trường hợp nào bị yêu cầu như trên thì rất mong thông tin cho tôi biết để tôi thống nhất với anh em cán bộ trong cách hiểu, cách thực hiện cho đúng.

Ông NGUYỄN DỤC VINH,
Giám đốc VPĐKQSDĐ quận 5

CẨM TÚ