Bốn ngõ cụt trong nội chiến Syria

Ngày 15-3, nội chiến ở Syria đã bước vào năm thứ năm. Hôm 13-3 (giờ địa phương), tám nhân vật lãnh đạo các tổ chức của LHQ đã công bố tuyên bố chung kêu gọi các nước gạt bỏ bất đồng để chấm dứt nỗi đau khổ của dân thường trong xung đột Syria.

Hơn 200.000 người chết

Tám nhân vật lãnh đạo của LHQ gồm:

- Phó Tổng Thư ký LHQ phụ trách các vấn đề nhân đạo Valerie Amos.

- Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới Margaret Chan.

- Cao ủy LHQ về người tị nạn Antonio Guterres.

- Giám đốc điều hành Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF) Anthony Lake.

- Giám đốc điều hành chương trình Lương thực Thế giới (PAM) Ertharin Cousin.

- Tổng ủy Văn phòng Cứu trợ và việc làm của LHQ về người tị nạn Palestine ở Trung Đông (UNRWA) Pierre Krahenbuhl.

- Đặc phái viên của tổng thư ký LHQ về bạo lực tình dục trong xung đột Zainab Bangura.

- Đặc phái viên của tổng thư ký LHQ về trẻ em và xung đột vũ trang Leila Zerrougui.

Tuyên bố chung nhận định: “Khủng hoảng khủng khiếp ở Syria đã bước vào năm thứ năm. Khủng hoảng này tiếp tục gây ra thiệt hại về người không thể chấp nhận được. Đây là cuộc khủng hoảng mà cộng đồng quốc tế muốn chấm dứt nhưng đã thất bại”.

Tuyên bố chung nhận định số thương vong trong xung đột Syria quá lớn (hơn 200.000 người chết), đồng thời kêu gọi các bên ngừng tấn công mù quáng vào dân thường, chấm dứt bao vây, cho phép giúp đỡ về y tế và phẫu thuật cấp cứu.

Hôm 12-3, Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon cũng đã kêu gọi Hội đồng Bảo an LHQ có các biện pháp quyết định để chấm dứt nội chiến và vãn hồi hòa bình ở Syria.

Cuộc chiến nhằm lật đổ Tổng thống Bashar al-Assad bùng nổ ở Syria từ ngày 15-3-2011 và sau đó biến thành nội chiến. Đến nay, theo số liệu của LHQ, đã có 3,9 triệu dân Syria phải tản cư vì chiến cuộc và hơn 12,2 triệu dân Syria cần viện trợ khẩn cấp.

Bốn ngõ cụt trong nội chiến Syria  ảnh 1

Trại tị nạn của người Syria ở Mafraq (Jordan). Ảnh REUTERS

Yếu tố Nhà nước Hồi giáo

Trước nay, Mỹ và các đồng minh tích cực ủng hộ phe đối lập Syria nhằm lật đổ chính quyền của Tổng thống Bashar al-Assad. Tuy nhiên, nội chiến Syria đã thay đổi diện mạo sau khi phiến quân Nhà nước Hồi giáo (tự xưng) xuất hiện trên bàn cờ chiến sự đánh chiếm phần lớn miền Bắc Syria và biến Raqqa thành căn cứ địa.

Nội chiến Syria đã vấp phải ba ngõ cụt:

- Ngõ cụt về quân sự khi quân đội và phe nổi dậy tiếp tục giằng co trên chiến trường.

- Ngõ cụt về chính trị bởi Tổng thống Bashar al-Assad vẫn tại vị trái toan tính của Mỹ và các đồng minh. Các nhóm trong phe đối lập cũng không thể hợp tác được với nhau.

- Ngõ cụt về ngoại giao khi Nga liên tục sử dụng quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an LHQ và Iran tích cực ủng hộ Syria.

Ngõ cụt thứ tư chính là sự xuất hiện của Nhà nước Hồi giáo. Ngoài ra còn phải kể đến tổ chức Mặt trận Al Nusra, chi nhánh của Al Qaeda ở Syria.

Ngày 13-3, phát biểu trước Hội đồng Quan hệ đối ngoại ở New York, Giám đốc CIA John Brennan nhận định Mỹ không muốn chính phủ và các định chế chính trị ở Syria sụp đổ bởi nếu không, các tổ chức cực đoan như Nhà nước Hồi giáo sẽ thế chỗ.

Ông khẳng định điều quan trọng là ủng hộ các lực lượng đối lập không cực đoan ở Syria để chống lại Nhà nước Hồi giáo. Mỹ đang thiết lập tại Thổ Nhĩ Kỳ chương trình huấn luyện quân sự và trang bị cho phe nổi dậy ôn hòa Syria.

Đối đầu từ trong nội bộ

Trong bối cảnh tổ chức Hồi giáo cực đoan Boko Haram ở Nigeria bắt tay với Nhà nước Hồi giáo ở Syria và Iraq để phô trương thanh thế, các nhà nghiên cứu Mỹ và Pháp lại nhận ra Nhà nước Hồi giáo đang vấp phải nhiều khó khăn căn cứ các nguồn tin đáng tin cậy ở Syria, Iraq và Libya.

Máy bay của liên minh do Mỹ đứng đầu liên tục đánh phá, dù vậy điều lạ là các khó khăn của Nhà nước Hồi giáo không xuất phát từ lý do trên mà phát sinh từ trong nội bộ của chúng. Đó là tình hình căng thẳng ngày càng tăng giữa các tay súng nước ngoài và các tay súng địa phương.

Trong các khu vực thuộc quyền kiểm soát, Nhà nước Hồi giáo khó tuyển được người tình nguyện trong khi chúng vẫn duy trì luật lệ Hồi giáo hà khắc với các hình thức gieo rắc khiếp sợ. Do đó thế mạnh của Nhà nước Hồi giáo là các tay súng nước ngoài nhưng đây cũng chính là điểm yếu.

Các tay súng nước ngoài được chăm sóc tốt hơn các tay súng địa phương với lương cao hơn, chỗ ở khá hơn, ăn uống đỡ hơn, chưa kể thường được bố trí đóng quân trong các thành phố đã chiếm đóng.

Từ tình hình đó, các tay súng địa phương đã tức tối với những ưu đãi chúng không được hưởng. Đã từng xảy ra đấu súng ác liệt giữa các tay súng nước ngoài và các tay súng địa phương gần biên giới Syria-Iraq. Tại Ramadi (Iraq), các tay súng Chechnya đã từng choảng nhau với các tay súng người Iraq theo Nhà nước Hồi giáo.

Trong khi đó, số tay súng nước ngoài đào ngũ ngày càng tăng do chiến sự khốc liệt hơn trong mùa khô và nhiều tên ít cuồng tín hơn sợ chết khiếp trước hành động man rợ của Nhà nước Hồi giáo. Cách đây một tháng, khoảng 30-40 thi thể là tay súng nước ngoài bị cắt cổ được tìm thấy ở Raqqa.

Khó khăn cuối cùng của Nhà nước Hồi giáo là tình trạng khó quản lý hơn khi lãnh thổ chiếm đóng rộng hơn. Chiếm đất là một chuyện còn thiết lập bộ máy quản lý vùng đất đã chiếm lại là chuyện khác.

10 thời điểm then chốt trong nội chiến Syria

- 15-3-2011: Phe đối lập tổ chức biểu tình theo kiểu mùa xuân Ả Rập. Chính quyền Syria trấn áp. Nội chiến bùng nổ.

- 7-2011 và 9-2011: Quân đội Tự do Syria (phe nổi dậy dân sự và quân đào ngũ) và Hội đồng Quốc gia Syria (cơ quan đấu tranh chính trị của phe đối lập) ra đời.

- 7-2012: Quân đội Tự do Syria đánh Damascus và Aleppo.

- 30-4-2013: Hezbollah ở Lebanon thừa nhận đưa quân ủng hộ chính phủ Syria. Vệ binh Cách mạng Iran cũng ủng hộ chính phủ Syria.

- 21-8-2013: Quân đội Syria bị cáo buộc sử dụng chất độc hóa học. Tháng 9-2013, Hội đồng Bảo an ra Nghị quyết 2118 buộc Syria tiêu hủy kho hóa học.

- 1-2014: Phiến quân Nhà nước Hồi giáo (đã xuất hiện một năm nay) mở chiến dịch tấn công các phe nổi dậy khác để chiếm lãnh thổ.

-1-2-2014: Hội nghị Genève II về hòa bình giữa chính phủ Syria và phe nổi dậy kết thúc ngày 15-2-2014 trong thất bại.

- Mùa hè năm 2014: Từ Syria, Nhà nước Hồi giáo tấn công Iraq và tuyên bố thành lập nhà nước Hồi giáo ở Iraq và Syria.

- 9-2014: Mỹ và liên minh mở rộng phạm vi ném bom chống Nhà nước Hồi giáo từ Iraq sang Syria.

- 1-2-2015: Sau hơn bốn tháng giao tranh, lực lượng người Kurd ở Syria tái chiếm Kobani và tiến quân về Raqqa, căn cứ của Nhà nước Hồi giáo.

Thấy gì từ hội nghị thượng đỉnh lịch sử của NATO?

Thấy gì từ hội nghị thượng đỉnh lịch sử của NATO?

(PLO)- NATO kết thúc hội nghị thượng đỉnh được đánh giá mang tầm lịch sử với nhiều quyết định quan trọng: Chính thức mời Thụy Điển, Phần Lan gia nhập liên minh; công bố khái niệm chiến lược mới nhắm vào Nga, Trung Quốc.