Cần chữ “tâm” trong trùng tu di tích

Cuối tháng 9, UBND quận Ba Đình (Hà Nội) tổ chức hội nghị xin ý kiến về việc tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử, văn hóa chùa Một Cột. Dự kiến một cuộc hội thảo sẽ được tổ chức trong tháng 10 để tìm phương án tu sửa các hạng mục xuống cấp. Thế nhưng đến nay, các cơ quan liên quan vẫn chưa có bất cứ động thái nào để cứu ngôi chùa.

Sao không tu bổ thường xuyên

Sự xuống cấp của chùa Một Cột không phải bây giờ mới lộ ra mà tôi đã nghe nói đến từ cách nay 20 năm. Mãi đến sau này người ta mới cho tu bổ chùa nhưng kết quả phải nói là quá tệ. Nguyên nhân do việc tu bổ chưa theo một quy trình chuẩn nào và lại được thực hiện bởi những người không có chuyên môn.

Ở nhiều nước, các công trình văn hóa, lịch sử thường được làm bằng đá nên trường tồn, bền vững cùng thời gian. Trong khi đó, các công trình ở nước ta phần nhiều được làm bằng gỗ nên rất kỵ mưa. Muốn gìn giữ công trình, mái che phải luôn được trùng tu, bảo dưỡng. Vì vậy, thật khó hiểu khi trong từng ấy năm chùa Một Cột vẫn có một mái che xộc xệch, xiêu vẹo.

Cần chữ “tâm” trong trùng tu di tích ảnh 1

Chùa Một Cột, một di tích lịch sử, văn hóa nổi tiếng ở thủ đô cần được bảo tồn.Ảnh: Tam Anh

Để cho công trình hư hỏng nặng rồi mới trùng tu

Việc tu sửa mái chùa Một Cột thật ra chẳng có gì phức tạp và tốn kém nhưng vì đây là một công trình văn hóa nên cần được sự cho phép của các cơ quan chức năng. Tôi cho rằng có những khi chúng ta quan trọng hóa vấn đề một cách không cần thiết, bởi trong khi các cơ quan đang ra sức bàn thảo thì công trình vẫn tiếp tục hư hỏng.

Tôi từng vẽ một bức tranh biếm họa, trong đó có rất nhiều người đang ngồi nghĩ sẽ trồng cây gì xung quanh một ngôi chùa mới xây. Bàn mãi vẫn chưa ra thì một con chim từ đâu bay tới, thả xuống những hạt cây. Một thời gian sau, khuôn viên chùa đã rợp bóng xanh, trong khi những người quản lý vẫn đang hỏi nhau sẽ trồng cây gì. Chùa Một Cột cũng đang rơi vào tình trạng như thế.

Từ chùa Một Cột, có thể thấy được cả thực trạng bảo tồn di tích ở nước ta hiện nay. Cụ thể, chúng ta đang có một thái độ khó hiểu đối với các công trình văn hóa, lịch sử. Tại sao không bỏ ra một số tiền rất nhỏ để thay ngay mái ngói vừa có dấu hiệu xộc xệch? Thay vào đó, chỉ đến khi công trình đã xuống cấp nặng, dư luận lên tiếng thì chính quyền mới ngó ngàng tới. Số tiền sửa chữa, trùng tu theo đó cũng đội lên một cách khó hiểu.

Tiền trùng tu “khủng”: Khó hiểu

31 tỉ đồng để tu bổ chùa Một Cột thực sự là một con số khổng lồ. Tôi tin rằng nhiều đồng nghiệp của tôi, những người có chuyên môn và từng tham gia tu bổ một số công trình khác đều rất ngạc nhiên về con số này. Có lần, một địa phương mời tôi trùng tu một ngôi chùa với kinh phí do họ đưa ra khoảng 10 tỉ đồng. Nhưng rốt cục tôi chỉ cần khoảng 1/5 số tiền ấy mà chất lượng công trình không hề bị ảnh hưởng.

Cũng xin lưu ý thêm về công tác trùng tu hiện nay. Đã có người nói với tôi tốt nhất là nên hạ giải di tích rồi xây lại, một cách làm từng xuất hiện ở một số công trình văn hóa. Làm như thế, chúng ta có thể biến một công trình văn hóa lịch sử có dấu ấn hàng trăm, thậm chí hàng ngàn năm thành một năm tuổi. Nếu trùng tu đơn giản chỉ là xây mới thì không cần đến những nhà chuyên môn, chỉ cần một anh thợ xây cũng có thể làm được. Đó là cách tiêu diệt di sản, chứ không phải là trùng tu, bảo tồn di sản như cái “mác” chúng ta vẫn treo vào.

Vì những lẽ trên, tôi cho rằng trong trùng tu di tích, chữ tâm mới là yếu tố quan trọng hàng đầu.

Ta hờ hững, nước ngoài quan tâm

Năm 2009, tôi được giao phụ trách trùng tu di tích đền Trần Đăng (Hà Nội), vốn bị bỏ mặc nên xuống cấp hết sức nghiêm trọng. Người dân địa phương đã phải xây một cái trụ chống bằng gạch để ngăn cho đình khỏi sụp đổ. Vậy mà công trình này chỉ được trùng tu bởi ý tưởng của ngài đại sứ Đức. Nói thật, tôi thấy rất xấu hổ vì người nước ngoài còn quan tâm đến di sản văn hóa ở nước ta, trong khi chúng ta lại rất hờ hững.

___________________________________________

Về tiến độ tu bổ chùa Một Cột, hiện chúng tôi đang mời các đơn vị tư vấn, đo đạc, thu hoạch các cứ liệu lịch sử…, thậm chí có khi phải mời các giáo sư sử học cùng lên kế hoạch thực hiện. Chúng tôi cũng sẽ đề nghị Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch tổ chức một hội thảo, mời hội đồng khoa học của Bộ để tư vấn.

Ông VŨ ĐÌNH KHÁNH, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án quận Ba Đình

Hiện trạng xuống cấp, dột nát của hệ thống chùa đã xảy ra từ nhiều năm nay. Mỗi lần mưa xuống, chúng tôi phải tìm đủ mọi cách để che chắn cho tượng Phật. Do nhà chùa không có kinh phí tu bổ nên hiện nhiều hạng mục được sửa chữa theo kiểu chắp vá, tạm bợ.

Đại đức THÍCH TÂM KIÊN, trụ trì chùa Một Cột

HỒ VIẾT THỊNH ghi

Họa sĩ-KTS LÝ TRỰC DŨNG

Đa dạng đề cử giải thưởng Fair Play 2022

Đa dạng đề cử giải thưởng Fair Play 2022

(PLO)- Hội đồng thẩm định giải thưởng Fair Play báo Pháp Luật TP.HCM đã họp và thảo luận trong gần 20 đề cử của các nhà chuyên môn, nhà báo, trọng tài, người hâm mộ… nhằm chọn ra năm đề cử chính thức trước khi hơn 150 lá phiếu bình chọn được gửi đến những nhà chuyên môn.
Giải pháp để bứt phá cho 2023

Giải pháp để bứt phá cho 2023

(PLO)- Trong khi chờ tác động tích cực lan tỏa đến Việt Nam thì trong thời gian chờ đợi, TP.HCM cần đặc biệt tập trung vào nội lực của kinh tế TP, trong đó phát huy các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao như là một ngành công nghiệp dịch vụ.