Cơ chế giá đang bị lũng đoạn

Kết quả khảo sát 1.000 DN, 250 cán bộ từ các cơ quan trung ương, 250 cán bộ ở địa phương cùng với 100 nhà báo và một số nhà tài trợ, tổ chức quốc tế cảm nhận về nhà nước và thị trường cho thấy nhiều mâu thuẫn trong nhìn nhận về mô hình nền kinh tế Việt Nam hiện nay. Kết quả này được Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố trong hội thảo Cảm nhận của người Việt Nam về nhà nước và thị trường sáng 13-4.

Chưa phân định rõ ràng

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Trưởng ban Pháp chế VCCI, cho hay có đến 87% người được hỏi cho rằng mô hình kinh tế thị trường (KTTT) là ưu việt trong khi chỉ 7% ủng hộ mô hình kinh tế nhà nước. Nhìn nhận về quá trình chuyển đổi từ kinh tế nhà nước sang KTTT, 25% cho rằng kinh tế Việt Nam hiện nay cơ bản là nền KTTT, 22% cho là nền kinh tế nhà nước.

Việc chưa phân định rõ ràng giữa nhà nước và thị trường còn được thể hiện qua bức tranh cải cách DNNN trong thời gian qua. TS Nguyễn Đình Cung, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM), cho rằng dù khuyến khích sự phát triển khu vực tư nhân nhưng vai trò chủ đạo của khu vực nhà nước vẫn được khẳng định trong chính sách của Đảng và Nhà nước. Theo kết quả khảo sát, 69% ý kiến cho rằng sở hữu tư nhân của các DN là ưu việt hơn bất cứ loại hình sở hữu nào. Ý kiến về việc chuyển đổi từ sở hữu nhà nước sang tư nhân nhanh hoặc chậm gần như tương đương nhau. Một số ít ý kiến (chỉ 1%) lại đánh giá theo hướng tiêu cực rằng đang có sự chuyển đổi ngược và vai trò của DN tư nhân đang đi xuống.

Cơ chế giá đang bị lũng đoạn ảnh 1

Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, phần lớn hàng hóa thiết yếu như điện, xăng dầu, đất đai,… đều do DNNN kinh doanh độc quyền nên chưa theo cơ chế thị trường. Ảnh: HTD

Ông Cung nhận xét thực tế kinh tế nhà nước vẫn đóng vai trò rất quan trọng so với kinh tế tư nhân và tính chất thị trường của nền kinh tế chỉ ở mức nhất định trong khi tính chất nền kinh tế nhà nước còn rất lớn.

Tính phi thị trường của cơ chế giá

Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, điều đáng ngạc nhiên là đa số ý kiến ủng hộ KTTT nhưng vẫn mong muốn Nhà nước can thiệp vào thị trường, trong khi một trong những nguyên tắc của thị trường là hạn chế sự can thiệp của Nhà nước. Có đến 68% người trả lời cho rằng Nhà nước nên can thiệp vào thị trường để bình ổn giá.

Giải thích về sự mâu thuẫn này, bà Lan cho hay: “Phần lớn hàng hóa thiết yếu như điện, xăng dầu, đất đai… đều do DNNN kinh doanh độc quyền, thống lĩnh thị trường nên người dân lo ngại về hệ quả xấu nếu Nhà nước không có sự kiểm soát tốt. Thêm vào đó, năm 2011 có quá nhiều biến động về giá cả, trong khi hệ thống thông tin còn kém minh bạch và thường thì Nhà nước và các DN liên quan đổ trách nhiệm cho thị trường…”.

“Thực tế cơ chế giá ở Việt Nam chưa theo cơ chế thị trường mà được lũng đoạn bởi các tập đoàn nhà nước độc quyền. Điều này thể hiện tính phi thị trường trong cơ chế giá ở Việt Nam. Đối với người dân, họ không thấy cơ chế thị trường nào cả mà chỉ thấy quyết định tăng giá của Nhà nước nên người ta cảm nhận Nhà nước can thiệp vào giá cả là cần thiết” - TS Lê Đăng Doanh bình luận thêm.

Cơ chế giá đang bị lũng đoạn ảnh 2

Bình ổn giá như muối bỏ biển

Kết quả điều tra cũng chỉ ra cảm nhận về mức độ gia tăng số lượng các quy định của Nhà nước trong năm năm qua để bình ổn giá tăng lên. Song kết quả đánh giá về chương trình bình ổn giá hoàn toàn ngược lại. Có 57% ý kiến cho rằng chương trình này không hiệu quả trong khi chỉ 36% nhìn nhận là hiệu quả.

Luật sư Trần Hữu Huỳnh, Trưởng ban Pháp chế VCCI, cũng cho hay rất nhiều chuyên gia kinh tế trong và ngoài nước cho rằng chương trình bình ổn giá của chúng ta hiện nay như cho muối vào biển. Trong khi đó, theo TS Lê Đăng Doanh, chương trình bình ổn giá dường như chỉ làm lợi cho một số DN được hưởng nguồn vốn lớn với lãi suất 0% và một nhóm đối tượng tiêu dùng mà thôi.

T.HẰNG - NGỌC LIÊN

THU HẰNG

Đa dạng đề cử giải thưởng Fair Play 2022

Đa dạng đề cử giải thưởng Fair Play 2022

(PLO)- Hội đồng thẩm định giải thưởng Fair Play báo Pháp Luật TP.HCM đã họp và thảo luận trong gần 20 đề cử của các nhà chuyên môn, nhà báo, trọng tài, người hâm mộ… nhằm chọn ra năm đề cử chính thức trước khi hơn 150 lá phiếu bình chọn được gửi đến những nhà chuyên môn.
Giải pháp để bứt phá cho 2023

Giải pháp để bứt phá cho 2023

(PLO)- Trong khi chờ tác động tích cực lan tỏa đến Việt Nam thì trong thời gian chờ đợi, TP.HCM cần đặc biệt tập trung vào nội lực của kinh tế TP, trong đó phát huy các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao như là một ngành công nghiệp dịch vụ.