Ngày 24-5, Bộ Y tế cho biết Bộ trưởng Bộ Y tế vừa có báo cáo gửi lãnh đạo Đảng, Nhà nước về diễn biến của dịch bệnh do virus Ebola trên thế giới, cùng với công tác chủ động phòng, chống dịch tại Việt Nam.
Tình trạng y tế công cộng khẩn cấp
Trong báo cáo, Bộ Y tế cho biết Ebola hiện có 6 chủng, trong đó chủng Bundibugyo được xác định là nguyên nhân trực tiếp gây ra đợt bùng phát hiện nay tại Congo và Uganda. Dịch bệnh này lần đầu tiên được ghi nhận vào năm 1976 tại Nam Sudan và Congo. Đây là một bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm được xếp vào nhóm A, nổi bật với khả năng lây lan nhanh chóng và tỉ lệ tử vong rất cao, có thể lên tới 90%.
Virus Ebola lây từ động vật hoang dã sang người, sau đó tiếp tục lây truyền giữa người với người thông qua quá trình tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết hoặc các vật dụng nhiễm mầm bệnh. Tính đến nay, dịch bệnh nguy hiểm này đã từng xuất hiện tại 13 quốc gia châu Phi và đồng thời ghi nhận các ca bệnh xâm nhập tại một số nước ngoài khu vực như Mỹ, Anh, Tây Ban Nha và Ý.
Theo các số liệu cập nhật từ Tổ chức Y tế thế giới WHO, dịch Ebola tại Congo đang có những diễn biến phức tạp. Vào ngày 5-5, nước này đã ghi nhận 4 nhân viên y tế tử vong và đến ngày 15-5 các trường hợp này được xác nhận dương tính với Ebola chủng Bundibugyo.
Tính đến ngày 22-5, Congo ghi nhận tổng cộng 750 trường hợp nghi nhiễm, trong đó có 177 ca tử vong. Số liệu này đánh dấu đợt bùng phát dịch Ebola thứ 17 tại quốc gia này kể từ năm 1976.
Còn tại Uganda, trong hai ngày 15 và 16-5 đã ghi nhận 2 ca bệnh xâm nhập từ Congo, trong đó có một trường hợp tử vong và đến nay chưa phát hiện thêm ca mắc mới nào.
Trước những diễn biến trên, ngày 17-5, WHO đã chính thức tuyên bố dịch Ebola do chủng Bundibugyo tại Congo và Uganda là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế.
Tổ chức này đồng thời phát đi cảnh báo về nhiều dấu hiệu bất thường trong đợt dịch lần này, cụ thể là sự xuất hiện của các chùm ca tử vong trong cộng đồng, việc nhiều nhân viên y tế mắc bệnh, nguy cơ lây nhiễm chéo trong các cơ sở khám chữa bệnh và khả năng vẫn còn nhiều ca bệnh trong cộng đồng chưa được phát hiện. Dịch bệnh hiện cũng đã bắt đầu cho thấy các dấu hiệu lây lan qua biên giới.
Việt Nam siết chặt giám sát và sẵn sàng kịch bản ứng phó
Bộ Y tế khẳng định tính đến ngày 22-5, Việt Nam chưa ghi nhận bất kỳ trường hợp nào mắc bệnh Ebola. Ngay sau khi WHO phát đi cảnh báo khẩn cấp, Bộ Y tế đã nhanh chóng phối hợp cùng các bộ, ngành và địa phương để triển khai hàng loạt biện pháp phòng chống dịch.
Ngành y tế hiện đã tiến hành rà soát đầy đủ các hướng dẫn chuyên môn liên quan đến công tác giám sát, chẩn đoán, điều trị bệnh Ebola cũng như các quy trình vệ sinh nghiêm ngặt trong mai táng, hỏa táng đối với bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Bộ Y tế đồng thời đẩy mạnh công tác truyền thông về tình hình dịch bệnh và các biện pháp phòng ngừa tới cộng đồng, đặc biệt chú trọng tại các khu vực cửa khẩu biên giới.
Các địa phương trên cả nước được yêu cầu phải giám sát chặt chẽ hành khách nhập cảnh từ vùng dịch, phối hợp cùng cơ quan xuất nhập cảnh để rà soát toàn bộ người trở về từ Congo và Uganda, đồng thời đưa ra khuyến cáo nhóm đối tượng này cần tự theo dõi sức khoẻ trong vòng 21 ngày.
Các Viện Vệ sinh dịch tễ và Pasteur trên cả nước cũng đã được đặt trong trạng thái sẵn sàng cao nhất để hỗ trợ các địa phương trong việc lấy mẫu, xét nghiệm và xử lý tình huống ngay khi phát hiện ca nghi nhiễm.
Hiện tại, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và Viện Pasteur TP.HCM đã có đủ phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp III, cùng nguồn nhân lực và trang thiết bị hiện đại để thực hiện giải trình tự gen chẩn đoán Ebola. Sinh phẩm xét nghiệm đặc hiệu theo đúng hướng dẫn của WHO cũng đang được vận chuyển về Việt Nam.
Vào ngày 22-5, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) tổ chức cuộc họp chuyên sâu nhằm đánh giá nguy cơ Ebola xâm nhập vào Việt Nam với sự tham gia của đại diện WHO, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ cùng các đơn vị chuyên môn liên quan. Kết quả đánh giá chung cho thấy nguy cơ dịch xâm nhập vào Việt Nam hiện vẫn ở mức thấp, tuy nhiên hoàn toàn không thể loại trừ khả năng xuất hiện ca bệnh trong thời gian sắp tới.
Trong thời gian tới, Bộ Y tế cho biết sẽ tiếp tục tổ chức tập huấn chuyên sâu cho hệ thống y tế toàn quốc về công tác giám sát, điều trị, kiểm soát nhiễm khuẩn và đáp ứng hiệu quả với dịch Ebola.
Ngành y tế cũng sẽ tăng cường phối hợp với WHO, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ, Bộ Ngoại giao và Bộ Công an để liên tục cập nhật đánh giá nguy cơ. Song song đó, Bộ Y tế tiếp tục củng cố năng lực xét nghiệm, đảm bảo cung cấp đầy đủ các trang thiết bị phòng hộ an toàn cho nhân viên y tế, liên tục cập nhật các hướng dẫn chuyên môn theo khuyến cáo mới nhất của WHO và đẩy mạnh truyền thông minh bạch giúp người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh hiệu quả.
TP.HCM họp khẩn phòng chống Ebola
Trước đó, tối 21-5, Viện Pasteur TP.HCM đã tổ chức cuộc họp khẩn về công tác giám sát, phòng chống dịch Ebola theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Cuộc họp có sự tham dự của lãnh đạo, cán bộ bốn Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur cùng đại diện 34 Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) các tỉnh, thành trên cả nước.
Tại cuộc họp, đại diện CDC các địa phương đã báo cáo nhanh tình hình chuẩn bị, phương án tăng cường giám sát, đáp ứng cũng như những khó khăn và đề xuất trong công tác phòng chống Ebola tại từng khu vực.
Lãnh đạo các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur đề nghị ngành y tế các địa phương rà soát, kích hoạt lại các đội phản ứng nhanh đã được thành lập trong các đợt dịch trước đây nhằm bảo đảm sẵn sàng đáp ứng khi có tình huống phát sinh.
Việc xác định các ca bệnh nghi ngờ phải dựa trên triệu chứng lâm sàng kết hợp chặt chẽ với yếu tố dịch tễ, đặc biệt là tiền sử đi về từ vùng dịch theo đúng hướng dẫn của Bộ Y tế. Các chuyên gia cũng đề nghị các cơ sở y tế rà soát năng lực thu dung điều trị, chuẩn bị vật tư, hóa chất, trang thiết bị phòng hộ cá nhân và tổ chức tập huấn chuyên môn cho lực lượng y tế dự phòng các tuyến.
Đối với hoạt động kiểm dịch và truyền thông, các đơn vị được yêu cầu tăng cường phối hợp nhằm nhanh chóng phát hiện người đi về từ vùng dịch. Ngành y tế cũng đề nghị triển khai thông tin cảnh báo, hướng dẫn khai báo y tế trên các bảng điện tử tại khu vực cửa khẩu để người dân chủ động khai báo, thay vì chỉ phụ thuộc vào giám sát thụ động.
