Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc về phương án đầu tư dự án đường bộ cao tốc Bắc-Nam.

Bộ trưởng GTVT chịu trách nhiệm

Theo đó, Thủ tướng cho rằng trong điều kiện các dự án mở rộng quốc lộ 1A và quốc lộ 14 đoạn qua Tây Nguyên vừa hoàn thành, tuyến đường bộ ven biển đang tiếp tục đầu tư, đồng thời để đáp ứng tiến độ trình Quốc hội theo phương án đã báo cáo Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ thống nhất xây dựng dự án cao tốc Bắc-Nam theo phương án 1 mà bộ trưởng Bộ GTVT đề nghị. “Bộ trưởng Bộ GTVT phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về phương án đầu tư” - kết luận nhấn mạnh.

Thủ tướng lưu ý công tác giải phóng mặt bằng cần được đặc biệt quan tâm. Từ thực tiễn thành công tại các dự án mở rộng quốc lộ 1A và quốc lộ 14 đoạn qua Tây Nguyên, cần huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị tại các địa phương trong tổ chức thực hiện; bảo đảm đồng bộ, hiệu quả và kịp thời. Các bộ, ngành và địa phương liên quan phải tập trung chỉ đạo công tác quan trọng này.

Công tác phân kỳ đầu tư được tính toán theo từng giai đoạn, phù hợp với lưu lượng phương tiện giao thông phát triển trong thực tế. Tuy nhiên, cần thực hiện cắm mốc lộ giới để quản lý quỹ đất theo quy hoạch. Đồng thời, có giải pháp kỹ thuật để bảo đảm việc kết nối tại các nút giao theo quy hoạch. Bộ GTVT khẩn trương chỉ đạo nghiên cứu, điều chỉnh quy hoạch phát triển đường cao tốc, bảo đảm có tầm nhìn dài hạn.

Đặc biệt, Thủ tướng yêu cầu việc triển khai thực hiện dự án phải bảo đảm công khai, minh bạch, chống thất thoát, lãng phí, tiêu cực, chống tham nhũng, chống lợi ích nhóm, đặc biệt là việc lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực.

Thủ tướng: Sau 2028 hoàn thành cao tốc Bắc-Nam - ảnh 1
Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây là một phần của tuyến cao tốc Bắc-Nam đã được đưa vào khai thác năm 2015. Ảnh: Tổng Công ty Đầu tư và Phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC)

Ba giai đoạn

Theo Bộ GTVT, đơn vị đã trình Chính phủ ba phương án đầu tư cao tốc Bắc-Nam. Trong đó, Bộ GTVT kiến nghị đầu tư theo phương án 1. “Nguyên nhân là phương án này phù hợp nhu cầu vận tải đến năm 2020 và cân đối vốn bố trí cho các dự án cấp thiết, quan trọng của Bộ GTVT” - lãnh đạo Bộ GTVT cho biết.

Cũng theo Bộ GTVT, phương án 1 sẽ được Nhà nước hỗ trợ hơn 41.400 tỉ đồng và phân kỳ đầu tư theo ba giai đoạn. Cụ thể, giai đoạn 1 dự kiến kéo dài từ năm 2017 đến 2022: Xây dựng mới đoạn Mai Sơn (Ninh Bình) - Vinh (Nghệ An) và đoạn Cam Lộ (Quảng Trị) - La Sơn (Thừa Thiên-Huế) theo hình thức hợp đồng BT với quy mô bốn làn xe; đoạn Phan Thiết - Dầu Giây (Đồng Nai) với quy mô bốn làn xe cao tốc. Tổng chiều dài giai đoạn 1 là 467 km; tổng mức vốn đầu tư gần 103.000 tỉ đồng.

Giai đoạn 2 dự kiến kéo dài từ năm 2023 đến 2028: Đầu tư các đoạn còn lại để nối thông tuyến cao tốc Bắc-Nam; bao gồm đoạn Vinh (Nghệ An) - Cam Lộ (Quảng Trị) và đoạn Quảng Ngãi - Phan Thiết (Bình Thuận) với quy mô bốn làn xe. Như vậy, tổng chiều dài giai đoạn 2 là 905 km với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 142.000 tỉ đồng.

Giai đoạn 3 dự kiến sau năm 2028: Hoàn chỉnh tuyến cao tốc Bắc-Nam theo quy mô phù hợp với quy hoạch được duyệt. Dự kiến tổng mức đầu tư hơn 69.000 tỉ đồng.

Bộ GTVT: Đầu tư cao tốc Bắc-Nam là cấp bách

Bộ GTVT cho biết theo kết quả số liệu dự báo đến năm 2020:

- Nhu cầu hành khách trên hành lang vận tải Bắc-Nam là 45,37 triệu hành khách/năm, hàng hóa là 62,27 triệu tấn hàng hóa/năm.

- Tổng năng lực các loại phương thức vận tải trên hành lang Bắc-Nam hiện đạt 39,45 triệu hành khách/năm (trong đó, năng lực vận tải hàng không đạt khoảng 17,74 triệu hành khách/năm; đường sắt đạt khoảng 2,37 triệu hành khách/năm; năng lực quốc lộ 1 và đường Hồ Chí Minh đạt khoảng 19,34 triệu hành khách/năm).

- Như vậy, đến năm 2020 nếu không xây dựng đường bộ cao tốc Bắc-Nam hoặc đường sắt tốc độ cao thì nhu cầu vận tải trên hành lang này chỉ riêng đối với vận tải hành khách sẽ bị vượt quá so với năng lực thông hành của hệ thống kết cấu hạ tầng hiện tại khoảng 5,92 triệu hành khách/năm. ”Trong khi đó, đường sắt tốc độ cao không thể triển khai ngay trong giai đoạn đến năm 2025 thì việc đầu tư ngay tuyến đường bộ cao tốc để đáp ứng nhu cầu vận tải là rất cấp bách...” - lãnh đạo Bộ GTVT khẳng định.

Không được chỉ định thầu

Trong thông báo mới đây, Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình cho rằng các cơ chế, chính sách đặc thù là cần thiết để thu hút nhà đầu tư và đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án cao tốc Bắc-Nam. Tuy nhiên, cần bảo đảm các nguyên tắc đấu thầu rộng rãi, công khai, minh bạch, không thực hiện chỉ định thầu.