Quan điểm này nhận được sự đồng thuận của các chuyên gia, doanh nghiệp tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 với chủ đề “Vùng kinh tế phía Nam - động lực cho tăng trưởng hai con số”, do báo Người Lao Động tổ chức sáng 9-6.
Hội tụ đủ điều kiện để bứt phá
Xét về quy mô hiện nay, vùng Đông Nam Bộ đóng góp khoảng 40% ngân sách quốc gia và thu hút hơn 40% tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của cả nước. Đây sẽ là trung tâm công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ hiện đại và có khả năng kết nối quốc tế lớn nhất.
Chuyên gia kinh tế TS Trần Du Lịch nhấn mạnh: Cần nhìn nhận động lực của Đông Nam Bộ không chỉ ở quy mô kinh tế, mà quan trọng hơn là khả năng huy động nguồn lực, thu hút đầu tư, dẫn dắt đổi mới sáng tạo, kết nối quốc tế. Đây là khu vực trong tương lai sẽ phát triển tương tự những vùng kinh tế động lực như Thượng Hải, Tokyo… Tất cả đều là những vùng kinh tế động lực mang tầm khu vực và quốc tế.
“Nếu trong thời gian tới Quốc hội ban hành các cơ chế đặc thù mới, trong đó có Luật Đô thị đặc biệt, TPHCM sẽ tiếp tục giữ vai trò hạt nhân và đầu tàu trong việc triển khai các mô hình phát triển mới. Lần đầu tiên, vùng Đông Nam Bộ hội tụ đủ điều kiện để hình thành một không gian phát triển kết nối hoàn chỉnh: Trung tâm tài chính quốc tế - khu thương mại tự do – cảng. Đây là cấu trúc kinh tế mà vùng này chưa bao giờ có được”, TS Lịch nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng ban Ban Quản lý Các khu chế xuất và công nghiệp TPHCM cho biết thêm: Hiện nay, các khu chế xuất, khu công nghiệp và khu công nghệ cao của TPHCM đang là nam châm thu hút đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực chế biến chế tạo. Tính đến cuối năm 2025, các khu chế xuất và công nghiệp của TPHCM đã thu hút được trên 5.200 dự án với tổng vốn đầu tư đăng ký trên 75 tỉ USD.
"Về dài hạn, theo quy hoạch, TPHCM có khoảng 105 khu chế xuất và khu công nghiệp, trong đó 60 khu đã đi vào hoạt động. Khoảng 40 khu còn lại với tổng diện tích khoảng 22.000 ha đang chờ thu hút đầu tư hạ tầng, đây là dư địa phát triển công nghiệp còn rất lớn”, ông Hà nói.
Tháo điểm nghẽn, khơi thông dòng vốn
Về vai trò của ngân hàng trong việc hỗ trợ tăng trưởng cho vùng động lực phía Nam, ông Nguyễn Đức Thái Hân, Phó Tổng Giám đốc ACB chia sẻ: Hiện nay, các ngân hàng thương mại nói chung, ACB nói riêng đã chủ động điều chỉnh khẩu vị rủi ro, thay đổi cách chấp nhận tài sản thế chấp theo hướng linh hoạt hơn. Thay vì cần tài sản hữu hình, ngân hàng hiện nay chấp nhận hợp đồng thuê đất, tiền thuê đất và tài trợ ngay từ giai đoạn giải phóng mặt bằng, nhằm đưa vốn đến sớm hơn, qua đó tạo điều kiện để các dự án triển khai nhanh hơn.
Với các dự án hạ tầng cần vốn lớn, thời gian đầu tư kéo dài và đi kèm nhiều rủi ro hơn so với các khoản vay thông thường. Vì vậy, giải pháp phù hợp để ngân hàng tự tin rót vốn vào các dự án hạ tầng quy mô lớn là các cơ quan chức năng liên quan cần xây dựng cơ chế phân định rủi ro minh bạch giữa nhà nước, chủ đầu tư và nhà tài trợ.
Ngoài ra, các ngân hàng đơn lẻ cũng không thể theo đuổi các dự án hạ tầng quy mô lớn bởi đều vướng giới hạn về vốn, về tỉ lệ cho vay theo quy định pháp luật. Do đó, với các dự án lớn, mô hình hợp vốn được xem là hiệu quả.
Bên cạnh đó, ngân hàng và hệ sinh thái tài chính bao gồm các công ty chứng khoán trực thuộc có thể đóng vai trò dẫn dắt dòng vốn thông qua tư vấn cấu trúc tài chính, phát hành trái phiếu… Đây là con đường để giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, đồng thời mở rộng khả năng thu hút vốn từ các nhà đầu tư trong và ngoài nước.
"Với nhóm sản xuất, tư duy thẩm định tín dụng cũng đang thay đổi. Thay vì chỉ nhìn vào tài sản thế chấp hữu hình, các ngân hàng nay có thể đánh giá năng lực thực sự của doanh nghiệp dựa trên dữ liệu, dòng tiền, lịch sử giao dịch, dữ liệu hải quan và thuế để đưa ra quyết định cấp tín dụng. Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh như hiện nay, dữ liệu chính là tài sản bảo đảm mới. Đây được xem là xu hướng tất yếu nhằm bảo đảm an toàn hệ thống và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững”, ông Hân nói.
Ông Phạm Văn Xô, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Xuất nhập khẩu TPHCM nêu quan điểm: Vùng Đông Nam Bộ từ lâu đã được nhìn nhận là khu vực kinh tế tiềm năng của cả nước nhờ lợi thế đặc thù về vị trí địa lý, hạ tầng công nghiệp, cảng biển, cửa khẩu và khả năng kết nối quốc tế.
Thế nhưng hiện nay, doanh nghiệp vẫn gặp không ít khó khăn khi mỗi địa phương áp dụng quy trình, thủ tục hoặc cách thức xử lý khác nhau đối với cùng một hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc thiếu sự thống nhất làm gia tăng chi phí và kéo dài thời gian thực hiện thủ tục. Đây là vấn đề cần sớm được tháo gỡ để tận dụng lợi thế của không gian phát triển liên kết sau sắp xếp đơn vị hành chính.
Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là chi phí logistics. Theo nhiều nghiên cứu và thống kê, chi phí logistics của Việt Nam vẫn ở mức cao, tương đương khoảng hơn 20% GDP. Con số này nói lên rằng chúng ta đang lãng phí một nguồn lực rất lớn cho chi phí vận tải, lưu kho, trung chuyển và thời gian chờ đợi, đồng nghĩa đang làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
“Để giải quyết bài toán trên, trước hết nhà nước cần tiếp tục đẩy mạnh đầu tư công cho các dự án hạ tầng giao thông chiến lược bao gồm các tuyến đường cao tốc, đường vành đai, metro, đường sắt liên vùng và các tuyến giao thông kết nối cảng biển, sân bay. Thứ hai là cải cách thể chế, doanh nghiệp cần được áp dụng một chính sách thống nhất trong toàn bộ quá trình xuất khẩu, thay vì phải đối mặt với nhiều bộ quy tắc khác nhau ở mỗi địa phương như hiện nay.
Thứ ba là kết nối hệ thống cảng, khi các cảng trong vùng được liên thông, hàng hóa sẽ lưu chuyển nhanh hơn, chi phí trung chuyển giảm xuống và năng lực cạnh tranh của hàng xuất khẩu được nâng lên rõ rệt. Ba yếu tố này khi được giải quyết đồng bộ sẽ cùng lúc cắt ngắn thời gian, giảm chi phí và tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp trong quá trình làm thủ tục”, ông Xô nói.
