Trong khi nhiều trường trung cấp nghề mời mọc thiết tha cũng vắng học sinh tới học, hoặc học sinh ra trường thất nghiệp hàng loạt thì Trường Trung cấp Kinh tế-Du lịch Hoa Sữa (tên ban đầu là Trường Nữ công tư thục Hoa Sữa - Hà Nội) được rất nhiều khách sạn lớn chào đón.

Lạ hơn, ngôi trường này được thành lập từ tâm huyết của sáu cô giáo về hưu từ 15 năm trước, đã từng phải di dời nhiều nơi và học viên của trường là hàng ngàn thanh thiếu niên có hoàn cảnh khó khăn, cơ nhỡ.

“Trẻ mồ côi sẽ về đâu sau khi ra khỏi các trung tâm từ thiện? Làm cách nào để các em có nghề trong tay và tự lập? Từ mối băn khoăn chung ấy mà chúng tôi thành lập trường” - Nhà giáo ưu tú Phạm Thị Vy, người giữ chức hiệu trưởng nhà trường suốt 15 năm qua, ngôi trường ra đời, cho biết.

Khách quen của các đại sứ quán

Cô Vy nhớ lại những ngày đầu mở trường: “Năm 1994, tôi cùng các cô giáo Đoàn Khuê, Trương Bảo Lan, Phạm Ngọc Ánh, Nguyễn Xuân Trinh và Phan Tuyết Lan tham gia vào nhóm sáng lập. Chúng tôi chung nhau góp vốn, thiếu đến đâu cùng chạy vạy đến đó, thậm chí mang cả đồ dùng gia đình làm phương tiện giảng dạy...”. Khóa đầu tiên, trường Hoa Sữa tuyển 23 học sinh đến từ tổ bán báo Xa mẹ và trường Nguyễn Viết Xuân (trường dành riêng cho trẻ mồ côi 6-12 tuổi).

Thầy Chiến hướng dẫn học sinh trường Hoa Sữa thực tập môn phục vụ bàn. Ảnh: BẢO PHƯỢNG

Ban đầu, một số thành viên của nhóm sáng lập chịu trách nhiệm hướng dẫn các em nấu những món ăn châu Á. Thật may khi một thành viên trong nhóm sáng lập có người họ hàng là bà Song Thư Bideaux Nguyễn - một Việt kiều Pháp là đại diện cho Hội Nhà giáo không biên giới Pháp đến Việt Nam tìm đối tác. Các thành viên sáng lập trường đã nhanh chóng xây dựng một dự án nhỏ trị giá 5.000 USD để kêu gọi tài trợ từ hội. Họ đã thống nhất đưa nghề nấu Âu và làm bánh mì, bánh ngọt Pháp vào dạy ở trường.

Vậy là ngôi trường với cái tên đậm chất Hà Nội lại ghi ấn tượng với các khách sạn lớn, ký được hợp đồng phục vụ tiệc cho các đại sứ quán bởi nấu được những món ăn châu Âu, những món bánh kiểu Pháp mà nhiều nhà hàng lớn ở Hà Nội thời đó chưa làm được.

Từ “ở nhờ” đến trụ sở hoành tráng

Năm 1995, tại số 6C Phan Chu Trinh (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội), nhà hàng cùng một tiệm bánh nhỏ - nơi thực tập đầu tiên của học sinh đã ra đời. Khi đó, nghề làm bánh ngọt Pháp còn chưa phổ biến nên chỉ sau sáu tháng đào tạo, một số khách sạn, nhà hàng lớn như Sofitel, Metropole, Season... đã đến tận địa chỉ này để tuyển dụng.

Sau một năm, người chủ đòi nhà, học sinh trường Hoa Sữa có nguy cơ bị mất nơi thực hành. May thay, ông Nguyễn Kim Hoãn - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hà Nội khi đó đồng ý cho trường thuê tầng một trong văn phòng Sở làm cửa hàng thực hành. Sau giai đoạn “ở nhờ” trụ sở Sở Giáo dục và Đào tạo, trường Hoa Sữa bắt đầu nhận được nhiều nguồn tài trợ. Giờ đây, trường đã có năm nhà hàng, khách sạn quy mô lớn tại các điểm đắc địa ở Hà Nội, Sa Pa (Lào Cai) làm nơi thực tập cho học sinh.

Năm 2000, UBND TP Hà Nội đã cấp cho trường hơn 2.000 m2 đất tại quận Hoàng Mai để xây trường. Việc đầu tiên bà hiệu trưởng nghĩ đến là xây dựng khu nội trú. “Ngày trước, chúng tôi thuê trường rồi phải tìm nhà dân gần đó thuê chỗ ở cho các em. Với học sinh nghèo từ các nơi về, điều quan trọng nhất là chỗ ở” - bà Vy giải thích.

Khi được hỏi về bí quyết thành công của trường, bà Vy khẳng định chính việc chú trọng thực hành đã tạo nên những lớp học sinh giỏi nghề, được doanh nghiệp đón nhận. “Việc xây dựng những nhà hàng thực hành rất khó khăn vì không có người khách nào đi ăn ở một nhà hàng vì mục đích từ thiện. Nhà hàng đó phải có đồ ăn ngon, phục vụ tốt, giá vừa phải để cạnh tranh được với các nhà hàng khác” - bà Vy chia sẻ.

Giữ đúng lương tâm người thầy

Phạm Minh Chiến là học sinh cũ của trường được giữ lại làm giảng viên ngành phục vụ bàn. Lý do duy nhất khiến thầy Chiến từ chối mức lương hấp dẫn của các khách sạn lớn là vì thầy muốn thấy học trò của mình thay đổi từng ngày theo chiều hướng tốt hơn như mình ngày trước. “Do hoàn cảnh éo le nên nhiều em lầm lì hoặc sống khép kín, có những em trai hay gây gổ với bạn bè. Ngoài giờ học, tôi thường rủ một số em đi uống cà phê để trò chuyện với các em. Có lần tôi đã phải viết giấy cam đoan để bảo lãnh cho học trò sau khi em đó uống rượu say, đánh bạn. Giờ thì em học sinh đó đã ra trường, đi làm ở Lâm Đồng. Thỉnh thoảng em vẫn viết thư, gọi điện thoại cho tôi” - thầy Chiến kể về những học trò của mình.

Chị Chu Tú Lệ, nhân viên phòng Tư vấn tâm lý, trường Hoa Sữa, có thể được xem là một trong những người nắm khá rõ hoàn cảnh riêng của từng học sinh trong trường. Thành lập từ tháng 11-2002, chỉ có hai nhân viên nhưng phòng Tư vấn tâm lý luôn được nhiều học sinh tìm đến nhờ tháo gỡ những khó khăn về quan hệ thầy-trò, bạn cùng lớp, chủ doanh nghiệp với nhân viên... “Phần lớn học sinh ở đây đều xuất thân từ các vùng quê nghèo, kỹ năng sống, kiến thức xã hội còn hạn chế. Những em đến từ các trung tâm nuôi dưỡng trẻ mồ côi, dự án hỗ trợ nạn nhân buôn bán phụ nữ và trẻ em... thì đã gặp phải nhiều tổn thương về tâm lý. Điều khó nhất với tôi là tìm ra cách tiếp cận và lắng nghe được câu chuyện của từng em” - chị Lệ thổ lộ.

Bà Vy, hiệu trưởng nhà trường, cho rằng điều thành công nhất của ban giám hiệu nhà trường chính là: “Chúng tôi đã giữ đúng lời hứa với lương tâm của những người thầy”.

BẢO PHƯỢNG