Chỉ trong sáu tháng đầu năm, nguyên nhân nhập siêu 90% là do hàng nhập từ Trung Quốc. Trong khi năm 2008, tỉ lệ này là 61,6% và năm 2007, tỉ lệ này là 65,3%.

Đó là cảnh báo mà Bộ Tài chính vừa cho biết cuối tuần qua. Thực tế cho thấy xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc chỉ đạt giá trị khoảng 5 tỉ USD. Ngoài xuất than khoảng 1 tỉ USD, cao su trên 1 tỉ USD thì chủ yếu các mặt hàng xuất đi là trái cây, cà phê, sắn lát, tinh bột sắn. Những mặt hàng này lại đều là hàng nguyên liệu hoặc sơ chế, số lượng tuy lớn nhưng giá trị thấp.

Nhập khẩu từ Trung Quốc vào Việt Nam lên tới 18 tỉ USD. Số liệu từ Tổng cục Hải quan cho thấy trong 10 mặt hàng nhập khẩu chính từ Trung Quốc, nhóm hàng máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đứng vị trí thứ nhất với khoảng 28% tổng kim ngạch. Tiếp đến là vải các loại; máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; sắt thép; phân bón; nguyên phụ liệu dệt may, da giày...

TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng: “Trong quan hệ thương mại với Trung Quốc, Việt Nam đóng vai trò chuyên trách cung cấp nguyên, nhiên liệu và nông sản thô cho Trung Quốc. Còn Trung Quốc, họ xuất sang ta sản phẩm công nghiệp công nghệ thấp và trung bình với giá cả rất rẻ. Tuy nhiên, không tỉnh táo và đánh giá vấn đề một cách nghiêm túc, Việt Nam sẽ tự biến mình thành bến đỗ của làn sóng đầu tư công nghệ thấp và trung bình từ Trung Quốc”.
Từ vài năm nay, Bộ Công thương vẫn loay hoay giải bài toán nhập siêu từ Trung Quốc. Nhưng xem ra đáp án sẽ rất khó được đưa ra bởi thâm hụt ngày càng tăng. Chỉ nhìn vào việc nhóm hàng mà Việt Nam xuất sang Trung Quốc cho thấy là hàng hóa của ta mang tính manh mún, thời vụ và phụ thuộc hoàn toàn vào nhu cầu của đối tác khiến cho việc đẩy mạnh kim ngạch xuất khẩu cũng khó có thể chủ động.

LÊ THANH