BỊ TỔN THƯƠNG TỪ CHÍNH GIA ĐÌNH - BÀI 2

Người mẹ là lá chắn cho trẻ

Bài 1 loạt bài “Bị tổn thương từ chính gia đình” (Pháp Luật TP.HCM ngày 26-9) là bức tranh toàn cảnh về nạn xâm hại tình dục trẻ em với thủ phạm là những người cha. Giải pháp nào để bảo vệ trẻ khỏi bị xâm hại? Cách hành xử đúng đắn để tránh gây tổn thương thêm cho nạn nhân?... Chúng tôi đã ghi nhận ý kiến của một số cán bộ, chuyên gia để trả lời những câu hỏi trên.

Mẹ phải gần gũi và phải biết phòng xa

Tôi làm hội thẩm nhân dân Tòa án TP.HCM đã 28 năm nay. Sau những lần tham gia xét xử các vụ xâm hại tình dục trẻ em, tôi rất giận những ông bố, bà mẹ. Nếu bà mẹ để ý hơn một chút thì đã không xảy ra những trường hợp đáng tiếc.

Có đứa trẻ bốn tuổi sau khi sang nhà hàng xóm chơi về nói với mẹ: “Mẹ ơi, ông làm con đau”. Cháu nói lần thứ nhất, thứ nhì rồi thứ ba đều được mẹ trả lời rằng ai biểu con nghịch quá. Lúc đó bà mẹ cứ nghĩ con mình qua nhà hàng xóm chơi bị đánh vì quậy phá. Đêm đến, khi cháu mớ ngủ và kêu lên: “Đau quá, mẹ ơi!”, người mẹ mới đưa con đến bệnh viện khám. Lúc đó bà mới biết con mình bị người hàng xóm xâm hại tình dục. Gặp cháu, tôi hỏi rằng ông có đánh cháu không; cháu bảo không, ông thương, ông hay cho bánh nhưng cũng hay sờ chim cháu.

Người mẹ cần lắng nghe và hiểu ngôn ngữ của trẻ. Ngôn ngữ một đứa trẻ bốn tuổi chỉ đến thế nhưng nếu biết cách nói chuyện với trẻ, người mẹ đã sớm hiểu chuyện gì đang xảy ra với con mình.

Tình trạng trẻ bị xâm hại tình dục trong phạm vi gia đình thời gian gần đây được biết đến nhiều hơn không hẳn do chuyện này bây giờ nhiều hơn trước mà có thể do các gia đình đã ý thức hơn nên mạnh dạn tố cáo. Bên cạnh đó, địa phương khi biết chuyện cũng thường vận động gia đình tố cáo. Có những bà mẹ chủ quan không bao giờ nghi ngờ chồng mình. Đa phần vụ xâm hại tình dục trong phạm vi gia đình là do đối tượng say xỉn, không làm chủ được bản thân. Do đó, các bà mẹ cần làm bạn và nói về chuyện này với trẻ để trẻ hiểu và biết cách phòng tránh. Ví dụ với trẻ nhỏ, người mẹ có thể chơi trò cùng vẽ tranh và chỉ cho trẻ những chỗ nào không được cho người khác đụng chạm vào, kể cả người cha. Người mẹ không nên cho con trẻ ngồi, nằm gần, ôm ấp, vuốt ve… người thân trong nhà đang trong trạng thái say xỉn, kể cả khi đó là người cha.

Bà PHAN THANH MINH, chuyên viên Trung tâm Tư vấn Tâm lý Giáo dục Gia đình - Thanh thiếu niên

Người mẹ là lá chắn cho trẻ ảnh 1

Cần cân nhắc thấu đáo

Đúng như thực tế báo đã phản ánh, khi phát hiện sự việc, chị em thường giữ bí mật để khỏi làm ảnh hưởng đến gia đình. Trong trường hợp này, tôi khuyên chị em nên thông báo với cán bộ phụ nữ ở cơ sở. Cán bộ phụ nữ có trách nhiệm làm cầu nối để giải quyết sự việc.

Trong các sinh hoạt thường niên, hội vẫn lồng ghép việc tuyên truyền nâng cao nhận thức của chị em trong việc phòng tránh xâm hại tình dục đối với con cái họ. Cán bộ phụ nữ cần gần gũi chị em, trở thành chỗ dựa tốt để chị em có thể giãi bày hoặc nhờ tư vấn. Trách nhiệm quan trọng nhất của cán bộ phụ nữ là giúp chị em vượt qua mặc cảm bản thân. Tuy nhiên, khi giải quyết những việc thế này phải cân nhắc thấu đáo vì vụ việc không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần, sức khỏe của các em hiện tại mà còn ảnh hưởng đến tương lai các em.

Bà NGUYỄN THỊ THANH HÒA, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

Truyền thông cũng cần ứng xử đúng mực

Việc lên án, đưa ra ánh sáng các vụ hiếp dâm trẻ em vô cùng cần thiết. Trong những trường hợp này, cách bảo vệ con tốt nhất của các bà mẹ là tố cáo hành vi. Đưa con đi trốn không hẳn là giải pháp triệt để. Cần cho các em thấy luật nhân quả, tức ai làm điều xấu thì phải chịu trừng phạt.

Tuy nhiên, với những câu chuyện đau lòng này, mức độ đưa thông tin của giới truyền thông cũng cần chừng mực. Truyền thông không nên sa đà vào mô tả giật gân, viết câu khách, dùng những lời lẽ miệt thị các đối tượng xâm hại… Bởi nếu truyền thông quá đà, đứa trẻ sẽ cảm thấy bị tổn thương thêm. Xét cho cùng, những thủ phạm đó cũng là người cha và trong mỗi đứa trẻ vẫn có bản năng bảo vệ cha mình.

Ông NGÔ MINH UY, chuyên gia tham vấn tâm lý, Phó Giám đốc Trung tâm Tâm lý học ứng dụng Sông Phố

Vì đâu con trẻ bị xâm hại?

Nguyên do của các vụ cha ruột xâm hại tình dục con cái hầu hết đều bắt nguồn từ sự nghèo khó, thất học, nghiện rượu, đạo đức suy đồi; người mẹ thiếu quan tâm, gần gũi con cái… Trong một vài trường hợp, nguyên nhân còn do người mẹ thường xuyên đau ốm, không thể đáp ứng nhu cầu sinh lý…

Sự phát triển của xã hội đôi khi cũng kèm theo những hệ lụy. Chẳng hạn các trang web đen đôi khi ám ảnh đời sống một bộ phận. Sau đó là rượu bia khiến con người không làm chủ bản thân. Sự quản lý lỏng lẻo của gia đình cũng là lý do dễ khiến con trẻ bị xâm hại…

Gia đình phải là chốn an toàn

Trước đây, theo báo cáo của các ngành chức năng về tình trạng xâm hại tình dục trẻ em, đối tượng bị xâm hại thường là trẻ đường phố, trẻ di cư, trẻ đi lao động sớm phải sống xa gia đình ở các đô thị. Theo thời gian, các tổ chức chăm sóc trẻ đường phố đã phủ kín từng địa bàn. Nhờ các tổ chức này, các em đã được tập huấn cách phòng, chống xâm hại tình dục, HIV; xa lánh ma túy… Dần dần những đứa trẻ ngỡ dễ bị xâm hại tình dục nhất đã có cách tự phòng vệ riêng.

Những trẻ nhỏ sống cùng gia đình thường được cho là ít nguy cơ bị xâm hại tình dục. Thế nhưng thực trạng xâm hại tình dục trẻ em gần đây cho thấy đối tượng làm chuyện đồi bại với các em thường là những người có mối quan hệ quen biết, đã tạo được niềm tin với gia đình các em. Không phải người xa lạ mà chính cha dượng, bạn của cha, hàng xóm, thậm chí cha đẻ của các em đã giở trò đồi bại sau những lần họ nhậu nhẹt hoặc xem phim đồi trụy. Sau khi bị tai nạn, các em thường rơi vào mặc cảm, tự ti, căm ghét bản thân. Đến nay, con số cụ thể của tình trạng này vẫn chưa được đưa ra. Bởi lẽ vì những lý do riêng, nhiều người trong cuộc không muốn công khai sự thật đau lòng đó.

Người lớn trong gia đình cần dạy con trẻ cách tự vệ trong những tình huống khác nhau. Cha mẹ cần dạy cho trẻ cách quan sát và nhận biết các hành vi xâm hại tình dục, biết tránh xa những nơi và người nào khiến trẻ cảm thấy không an toàn. Khi trót xảy ra chuyện, người lớn cần tin lời trẻ, tránh đổ lỗi cho trẻ làm trẻ bị tổn thương thêm lần nữa. Cha mẹ cũng cần giúp con trẻ biết cách tránh khêu gợi lòng ham muốn của người khác trong cách ăn mặc, cách đi đứng… Tất cả những điều này đã được những người làm công tác xã hội in thành tài liệu, tờ rơi để phát và tập huấn thường xuyên cho trẻ đường phố. Nếu trường học, hội phụ nữ, hội bảo vệ trẻ em… chung tay truyền thông tương tự đến từng gia đình, bức tranh về tình trạng xâm hại tình dục trẻ em có lẽ không u tối đến thế.

ĐÔNG YÊN

T.MẬN - V.THỊNH - M.PHƯƠNG ghi

Giải pháp xóa nạn vẽ bậy

Giải pháp xóa nạn vẽ bậy

(PLO)- Để xóa bỏ nạn vẽ bậy, người dân và chính quyền đã chung tay biến những bức tranh xấu thành tác phẩm tranh ảnh, tạo cảnh quan đẹp nơi công cộng.
Tủ điện bị vẽ bậy bôi bẩn, nhem nhuốc làm mất mỹ quan đô thị. Ảnh: HUỲNH THƠ

Bị hăm dọa khi ngăn chặn tình trạng vẽ bậy

(PLO)- Từ bức tường trống, cửa nhà người dân, công trình xây dựng đến các trạm biến điện… bị vẽ bậy với những hình ảnh nhem nhuốc, gây thiệt hại cho người dân và làm mất mỹ quan đô thị.