Người 43 năm mang án tử chính thức được minh oan
(PL)- Ngày 11-8, ông Trần Văn Thêm, người mang án tử suốt 43 năm qua, đã được liên ngành tư pháp trung ương công khai xin lỗi và xác định ông bị oan.

Sáng sớm 11-8, hàng trăm người dân và người thân ông Trần Văn Thêm (80 tuổi, trú xã Yên Phụ, Yên Phong, Bắc Ninh) đã có mặt tại Trung tâm văn hóa huyện Yên Phong. Hôm nay là ngày đặc biệt nhất trong đời của ông Thêm sau 43 năm ông cùng người thân chờ đợi mỏi mòn: Liên ngành tư pháp trung ương tổ chức buổi xin lỗi công khai và công bố quyết định đình chỉ bị can đối với ông - người mang án tử từ năm 1973 đến nay.

Có đủ căn cứ xác định vô tội

Đúng 8 giờ 30, ông Trần Văn Thêm được con cháu đưa đến dự buổi xin lỗi. Vừa xuống xe, ông tiến vào hội trường trung tâm trong vòng vây của báo chí, người thân và hàng xóm.

Phát biểu đôi lời với báo chí, ông Thêm bày tỏ niềm vui vì hôm nay mình chính thức được minh oan. “Giây phút này tôi đã chờ đợi mỏi mòn, có lúc tưởng chừng như hết hy vọng. Cả đêm qua tôi không ngủ được vì quá đỗi hạnh phúc, sáng nay tôi dậy sớm thắp hương tạ ơn tổ tiên đã phù hộ, giờ được minh oan, có chết tôi cũng nhắm mắt yên lòng” - ông Thêm nói.

Có mặt tại buổi xin lỗi, luật sư (LS) Vũ Văn Lợi - người tìm được hai bản án sơ thẩm và phúc thẩm kết án ông Thêm tại Công an tỉnh Bắc Ninh góp phần minh oan cho ông - không giấu nổi niềm vui. LS Lợi nói: “Đây là một kết quả công bằng, ý nghĩa đối với không chỉ ông Thêm. Việc minh oan cho ông Thêm cũng mang lại nhiều hy vọng cho những người có dấu hiệu bị oan khác”.

Sau lời khai mạc, Đại tá Đoàn Tất Kỉnh, đại diện Cơ quan CSĐT Bộ Công an, đã công bố quyết định đình chỉ điều tra bị can đối với ông Thêm.

Theo quyết định đình chỉ ngày 8-8-2016 do Thiếu tướng Vũ Quang Hưng, Phó Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Bộ Công an ký, quá trình điều tra đã có đủ căn cứ kết luận ông Thêm không có hành vi giết ông Nguyễn Khắc Văn vào đêm 23-7-1970.

Căn cứ quy định của pháp luật, Cơ quan CSĐT Bộ Công an quyết định đình chỉ điều tra đối với ông Thêm, bị can trong vụ án giết người, cướp tài sản mà Công an tỉnh Vĩnh Phú đã khởi tố trước đây.

Quyết định này được gửi đến TAND Tối cao, VKSND Tối cao và ông Thêm. Đích thân Đại tá Đoàn Tất Kỉnh đã trao quyết định cho ông Thêm.

Đại tá Kỉnh cho biết đây là một căn cứ pháp lý quan trọng để xác định ông Thêm không phạm tội giết người, cướp tài sản trong vụ án mà ông đã bị kết án tử cách đây 43 năm.

Trung tướng Trần Trọng Lượng, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Cảnh sát - Bộ Công an, tặng hoa và quà cho ông Thêm sau khi Đại tá Kỉnh công bố và trao quyết định đình chỉ điều tra.

Người 43 năm mang án tử chính thức được minh oan - ảnh 1

Ông Trần Văn Thêm trong ngày nhận quyết định đình chỉ điều tra và được xin lỗi công khai. Ảnh: CHÂN LUẬN

Người 43 năm mang án tử chính thức được minh oan - ảnh 2

Ông Trần Văn Thêm nhận hoa và quà từ Trung tướng Trần Trọng Lượng (thứ ba từ trái), Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Cảnh sát - Bộ Công an. Ảnh: CHÂN LUẬN

Lý do khiến vụ án kéo dài

Tiếp đó, ông Trần Văn Tuân, Phó Chánh án TAND Cấp cao tại Hà Nội, đọc lời xin lỗi công khai ông Thêm. Lời xin lỗi còn có phần lược thuật quá trình xảy ra vụ án.

Theo đó, ông Thêm bị Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Vĩnh Phú cũ khởi tố ngày 29-7-1970. Hôm sau, ông Thêm bị tạm giam rồi sau đó bị truy tố về tội giết người, cướp tài sản xảy ra đêm 23-7-1970 tại thôn Cầu Diện, xã Đồng Tĩnh, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phú. Sau đó ông Thêm bị hai cấp tòa kết án tử hình.

Năm 1975, do xuất hiện tình tiết mới (người được cho là hung thủ của vụ án xuất hiện), Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao đã xét giám đốc thẩm, hủy hai bản án sơ thẩm và phúc thẩm kết án ông Thêm để điều tra, xét xử lại.

Quá trình điều tra lại, Công an tỉnh Vĩnh Phú đã xác định ông Thêm không phải là thủ phạm gây ra vụ án giết người, cướp của. Do đó, ông đã được trả tự do, được cấp giấy miễn lao động nặng. Tuy nhiên, do tình hình chính trị-xã hội lúc đó chưa ổn định nên vụ án chưa được giải quyết dứt điểm. Sau đó bị cáo - người được cho là hung thủ thật sự nói trên - đã chết, chính vì vậy việc minh oan cho ông Thêm bị kéo dài.

Năm 1997, ông Thêm đã có đơn đề nghị xem xét việc minh oan cho ông. Đến năm 2004, ông Thêm nộp đơn đề nghị được bồi thường oan kèm theo giấy miễn lao động do bác sĩ của Bộ Công an cấp.

Theo Phó Chánh án Trần Văn Tuân, lý do vụ việc bị kéo dài là vì chiến tranh, chia tách địa giới hành chính tỉnh nên tài liệu bị thất lạc. Đến tháng 4-2015, Cơ quan CSĐT Bộ Công an mới thu thập được các bản án. Do đó, các cơ quan liên ngành tư pháp đã họp thống nhất về vụ việc của ông Thêm. Kết quả cho thấy ông Thêm không thực hiện hành vi giết người, cướp tài sản nên Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã quyết định đình chỉ điều tra đối với ông Thêm.

Bài học đắt giá cho các cơ quan tố tụng

Phó Chánh án Trần Văn Tuân khẳng định việc kết án oan ông Thêm là lỗi của cơ quan tiến hành tố tụng trực tiếp điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm và phúc thẩm năm 1970.

“Đại diện cho TAND Cấp cao tại Hà Nội, VKSND Cấp cao tại Hà Nội và đại diện Bộ Công an, chúng tôi công khai xin lỗi ông Trần Văn Thêm và gia đình theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Việc khởi tố, truy tố và xét xử đối với ông Thêm là không đúng, việc minh oan lại kéo dài nhiều năm đã gây những tổn thương, mất mát về tinh thần cho ông. Đây là bài học đắt giá cho các cơ quan tố tụng. Chúng tôi xin chân thành xin lỗi ông và sẽ rút kinh nghiêm sâu sắc trong việc đấu tranh phòng, chống tội phạm cũng như xét xử để không làm oan người vô tội, không bỏ lọt tội phạm, bảo vệ công lý và tôn trọng quyền con người” - ông Tuân nói.

Về vấn đề bồi thường, ông Tuân thông tin: “Ngay sau hôm nay, chúng tôi sẽ khẩn trương tiến hành các thủ tục bồi thường cho ông Thêm. Mong ông Thêm thông cảm sâu sắc và tha thứ cho các cơ quan tố tụng đã làm oan ông”.

Ông Tuân cũng bày tỏ sự cảm thông sâu sắc đối với sự mất mát đau thương của gia đình người bị hại và mong hai gia đình đoàn kết, gắn bó với nhau.

Buổi công bố quyết định và xin lỗi công khai diễn ra trang trọng, đầy đủ thủ tục cho thấy sự thành tâm của các cơ quan tố tụng khi lỡ làm oan công dân.

Nối lại tình cảm với gia đình nạn nhân

Phát biểu sau khi nghe lời xin lỗi, ông Trần Văn Thêm đã gửi lời cảm ơn đến Chủ tịch nước, bộ trưởng Bộ Công an, các luật sư và gia đình đã tạo điều kiện cho ông có cơ hội được minh oan.

“Tôi có một mong muốn xin bà con làng xã và gia đình ông Nguyễn Khắc Văn chia sẻ với nỗi oan ức của tôi trong mấy chục năm qua, để kể từ nay hai gia đình được nối lại quan hệ họ hàng thân thiết như trước đây” - ông Thêm khóc.

Người 43 năm mang án tử chính thức được minh oan - ảnh 3

Phát biểu tại buổi xin lỗi, ông Trần Văn Thêm mong muốn từ nay gia đình ông và gia đình nạn nhân nối lại tình cảm thân thiết như xưa.  Ảnh: CHÂN LUẬN

Ông Trần Văn Thược, cháu ruột ông Thêm, cho biết ngày bị bắt ông Thêm mới 34 tuổi, là khoảng thời gian khỏe mạnh nhất. Nhưng sau khi vào tù hơn năm năm, sức khỏe ông Thêm giảm sút rõ rệt, thường xuyên đau ốm, phải trông chờ vào sự giúp đỡ của con cháu trong nhà…

Nỗi niềm của gia đình nạn nhân

Kết thúc buổi xin lỗi, người thân ông Nguyễn Khắc Văn, nạn nhân trong vụ án, đã vây lấy đại diện liên ngành tư pháp trung ương yêu cầu phải tìm ra kẻ đã giết ông Văn.

Đại diện liên ngành tư pháp trung ương ôn tồn giải thích: Hôm nay chỉ là buổi công bố quyết định đình chỉ điều tra bị can và công khai xin lỗi ông Thêm. Còn vấn đề gia đình ông Nguyễn Khắc Văn yêu cầu sẽ được giải quyết trong một thời điểm khác.

CHÂN LUẬN - TUYẾN PHAN