Vụ Huyền Như: Trách nhiệm của người liên quan ra sao?
(PL)- Tháng 2-2015, khi hủy một phần bản án sơ thẩm đối với Huyền Như, Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM đã có nhiều kiến nghị yêu cầu xử lý một số cá nhân liên quan…

Dự kiến từ ngày 2 đến 5-1, TAND TP.HCM sẽ xét xử Huỳnh Thị Huyền Như (nguyên phó phòng quản lý rủi ro VietinBank Chi nhánh TP.HCM) và Võ Anh Tuấn (nguyên cán bộ văn phòng VietinBank Chi nhánh TP.HCM) bị truy tố vì lừa đảo chiếm đoạt hơn 1.085 tỉ đồng của năm công ty.

Trước đó, trong giai đoạn 1 của vụ án, tháng 2-2015, khi hủy một phần bản án sơ thẩm đối với Huyền Như, Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM đã có nhiều kiến nghị yêu cầu xử lý một số cá nhân liên quan.

Sếp của Huyền Như không bị xử hình sự

Cụ thể, HĐXX phúc thẩm kiến nghị VKSND Tối cao làm rõ trách nhiệm của nguyên giám đốc VietinBank Chi nhánh TP.HCM Nguyễn Văn Sẽ; kiến nghị khởi tố vụ án thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng đối với Trương Minh Hoàng và Nguyễn Thị Minh Hương (nguyên phó giám đốc VietinBank Chi nhánh TP.HCM). Bởi lẽ họ có liên quan trong việc ký các hợp đồng tiền gửi với một số ngân hàng, công ty để Như giả làm chủ tài khoản lập chứng từ chiếm đoạt tiền.

Bản án phúc thẩm ghi rõ: Khi điều tra lại những phần bị hủy án, nếu có căn cứ buộc Huyền Như phạm tội tham ô tài sản thì cần điều tra làm rõ những sai phạm trong công tác tổ chức cán bộ, quản lý tài chính-tiền tệ, công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ của VietinBank; làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong hệ thống VietinBank có liên quan để xử lý trách nhiệm hành chính hoặc hình sự theo đúng quy định của pháp luật.

Điều tra lại, CQĐT cho rằng nguyên nhân và điều kiện để Huyền Như phạm tội là do VietinBank đặt ra nhiều quy định sơ hở trên toàn hệ thống... Ba cá nhân Sẽ, Hoàng, Hương có liên quan đến việc ký các hợp đồng tiền gửi với một số đơn vị nhưng việc ký kết và chuyển các hợp đồng về các phòng giao dịch để thực hiện là đúng quy định của VietinBank. Các hồ sơ mở tài khoản, hợp đồng do ông Hoàng và bà Hương ký đều đúng thẩm quyền, trình tự, nội dung. Quá trình thực hiện hợp đồng, Huyền Như có làm giả chứng từ thực hiện các giao dịch chiếm đoạt tiền gửi của khách. Tuy nhiên, các giao dịch này thuộc thẩm quyền của Huyền Như và không có quy định buộc VietinBank Chi nhánh TP.HCM và ông Hoàng, bà Hương phải kiểm tra, giám sát từng chứng từ giao dịch liên quan đến việc thực hiện hợp đồng.

Vụ Huyền Như: Trách nhiệm của người liên quan ra sao? - ảnh 1
Huyền Như tại phiên xử phúc thẩm năm 2015. Ảnh: H.YẾN

Ngoài ra, hành vi phạm tội của Huyền Như diễn ra trong thời gian mà VietinBank Chi nhánh TP.HCM có tổ chức hai đoàn kiểm tra tại phòng giao dịch. Do Huyền Như hợp thức hóa số tiền chiếm đoạt bằng các chứng từ nên không phát hiện được sai phạm và dấu hiệu bất thường.

Từ đó CQĐT cho rằng ba cá nhân trên có thiếu sót trong trách nhiệm quản lý hành chính, quản lý giáo dục cán bộ nhưng chưa có căn cứ để xác định họ có hành vi thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, chưa đủ căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với họ và CQĐT đã đề nghị VietinBank xem xét, có hình thức xử lý hành chính.

Đứng tên gửi tiền giùm nhưng không phải đồng phạm

Bên cạnh đó, HĐXX phúc thẩm kiến nghị CQĐT khởi tố chín người có hành vi giúp Huyền Như lừa đảo chiếm đoạt 180 tỉ đồng của VIB gồm: Trần Thị Tố Quyên, Âu Thanh Hòa, Nguyễn Thanh Nhã, Đỗ Quốc Thái, Nguyễn Đình Út, Dương Thanh Tâm, Nguyễn Thị Thủy, Bùi Minh Hải, Hùng Vạn Đức.

CQĐT xác định chín người này không gửi tiền tại VietinBank Chi nhánh Nhà Bè mà Huyền Như đề nghị họ đứng tên giúp gửi tiền vào. Huyền Như lấy lý do là cán bộ VietinBank nên không tiện đứng tên. Họ tin Huyền Như và đứng tên ký hợp đồng tiền gửi tại đây. Khi Huyền Như vay vốn tại VIB Chi nhánh TP.HCM, chín người này đã ký hợp đồng vay vốn thế chấp bằng hợp đồng tiền gửi tại VietinBank mang tên họ.

Theo CQĐT, về ý thức chủ quan, chín người này không nhận biết được hợp đồng tiền gửi là giả vì có đầy đủ chữ ký, con dấu của lãnh đạo ngân hàng. Khi tiếp nhận hồ sơ vay tiền tại VIB, các nhân viên tín dụng của VIB Chi nhánh TP.HCM kiểm tra, thẩm định hồ sơ vay đều đã quyết định cho vay. Trước đó, nhiều lần Huyền Như cũng nhờ những người này ký các hợp đồng tiền gửi và hợp đồng vay vốn tại VIB, đến hạn thanh toán thì Huyền Như đều thanh toán đầy đủ. Chính bản thân họ đã ký tất toán các hợp đồng vay với ngân hàng. Do đó, có đủ cơ sở để xác định khi ký các hợp đồng giúp Huyền Như vay tiền, họ tin hợp đồng vay vốn thế chấp tài sản là có thật, không biết Huyền Như có mục đích chiếm đoạt tiền của VIB.

Với tài liệu, chứng cứ thu thập, CQĐT cho rằng chưa đủ cơ sở kết luận hành vi của chín người trên là đồng phạm giúp sức Huyền Như lừa 180 tỉ đồng.

Chỉ khởi tố thêm một người cho vay lãi nặng

Trong giai đoạn 1 của vụ án, đã có nhiều bị cáo cho Huyền Như vay lãi nặng phải lãnh án, buộc nộp tiền dùng thực hiện tội phạm và thu lợi bất chính để sung công như Nguyễn Thị Lành, Nguyễn Thiên Lý, Đào Thị Tuyết Dung, Hùng Mỹ Phương, Phạm Văn Chí.

Hai cấp tòa sơ, phúc thẩm còn kiến nghị CQĐT tiếp tục xác minh, làm rõ hành vi cho vay lãi nặng vượt quá 10 lần lãi suất Ngân hàng Nhà nước quy định tại thời điểm cho vay nhưng chưa bị truy tố của bảy người khác gồm: Lê Huyền Trân, Phạm Thái Đông, Luyện Thị Mai Hòa, Kiều Thị Thu Hương, Trần Thị Nhất, Lê Thị Ngọc Nga, Nguyễn Thị Phương Hoàng Trung.

Quá trình điều tra, CQĐT xác định Trân, Đông, Hòa, Hương, Nhất cho Huyền Như vay từ năm 2008 đến tháng 9-2011. Tuy nhiên, CQĐT không thu thập được tài liệu, chứng cứ nào khác về việc vay mượn tiền ngoài lời khai của phía Huyền Như. Trân, Đông, Hòa, Hương, Nhất không thừa nhận đã cho vay lãi suất cao; không có tài liệu chứng minh việc vay mượn giữa hai bên đối với từng khoản vay cụ thể nên không đủ căn cứ để xử lý TNHS.

Đối với Nga, từ ngày 1-10-2009 đến 9-10-2009 đã cho Huyền Như vay 4 tỉ đồng với lãi suất 0,6%/ngày và đã nhận 216 triệu đồng tiền lãi. Hành vi này có dấu hiệu tội cho vay lãi nặng nhưng do hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự nên CQĐT không khởi tố.

Còn Trung cho Như vay với lãi suất 0,4%/ngày (144%/năm), gấp 10,66 lần mức lãi suất cao nhất của Ngân hàng Nhà nước và được hưởng tiền lãi trong gần ba năm là hơn 660 tỉ đồng. Hành vi này có dấu hiệu của tội cho vay lãi nặng nên tháng 7-2016 CQĐT đã khởi tố bị can. Tuy nhiên, CQĐT không xác định được Trung đang ở đâu nên đã ra quyết định truy nã, khi nào bắt được sẽ xử lý sau.

Triệu tập 16 cá nhân tới tòa

VKSND Tối cao truy tố Huyền Như và Tuấn theo điểm a khoản 4 Điều 139 BLHS, có khung hình phạt 12-20 năm tù hoặc tù chung thân. Bào chữa cho Huyền Như là hai luật sư Nguyễn Văn Ngoan và Lê Nguyễn Quỳnh Thi (Đoàn Luật sư TP.HCM), bào chữa cho Tuấn là luật sư Phan Trung Hoài (Đoàn Luật sư TP.HCM)...

Năm nguyên đơn dân sự gồm: Công ty Cổ phần Chứng khoán Saigonbank-Berjaya, Công ty Cổ phần Đầu tư Hưng Yên, Công ty Cổ phần Chứng khoán Phương Đông, Công ty Cổ phần Bảo hiểm Toàn Cầu, Công ty Cổ phần Đầu tư thương mại An Lộc và bên có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là VietinBank được triệu tập đến phiên tòa. HĐXX còn triệu tập 16 cá nhân tới tòa, trong đó có Nguyễn Văn Sẽ, Trương Hoàng Minh và Nguyễn Thị Minh Hương (nguyên giám đốc, phó giám đốc VietinBank Chi nhánh TP.HCM).

HOÀNG YẾN