Hiện nước nào đang tranh chấp với Việt Nam? Tại sao ở tượng đài vừa mới khánh thành dựng ở đảo Lý Sơn ghi câu: “Đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải”?

ANH PHÓ trả lời: Em Trần Ngọc Quang thân mến,

Quần đảo Hoàng Sa (thuộc thành phố Đà Nẵng) và quần đảo Trường Sa (thuộc tỉnh Khánh Hòa) của nước ta hiện có sáu quốc gia và vùng lãnh thổ giáp biển Đông tranh chấp: Philippines, Malaysia, Brunei, Trung Quốc, Đài Loan và Việt Nam. Chỉ có Brunei là nước tuyên bố chủ quyền mà thực tế chưa chiếm giữ đảo nào, còn lại các nước khác đều có chiếm một số đảo.

Riêng Trung Quốc đang chiếm giữ toàn bộ quần đảo Hoàng Sa (từ năm 1974) và một số đảo thuộc quần đảo Trường Sa (từ năm 1988 về sau). Đài Loan tuyên bố chủ quyền đối với toàn bộ quần đảo Trường Sa (1992) và thực tế đang chiếm giữ một số đảo thuộc quần đảo Trường Sa. Việt Nam đang bảo vệ 21 đảo, đá và bãi cạn thuộc quần đảo Trường Sa (thực tế địa lý quần đảo Hoàng Sa có trên 30 đảo, đá, cồn san hô và bãi cạn; quần đảo Trường Sa có trên 100 đảo và bãi cạn, bãi ngầm...).

Theo lập trường của ta, toàn bộ hai quần đảo này đều thuộc chủ quyền của nhà nước Đại Việt - Việt Nam với các chứng cứ lịch sử rõ ràng có từ thế kỷ XV, cách nay hơn 500 năm.

Theo quá trình Nam tiến, năm 1401 dưới triều nhà Hồ, lãnh thổ nước ta đã vươn tới vùng Quảng Nam, Quảng Ngãi; năm 1471 đã tới vùng Bình Định, Phú Yên dưới thời vua Lê Thánh Tông (niên hiệu Hồng Đức). Nét đặc thù của công cuộc Nam tiến ấy là “dân đi trước nhà nước theo sau”.

Vì vậy, có thể cho rằng vào thời điểm đó, người Việt đã đến vùng lãnh thổ này sinh sống, làm ăn trong đất liền, đồng thời đánh cá, khai thác hải sản tận các đảo ngoài khơi xa xôi như quần đảo Hoàng Sa, ngang với địa phận tỉnh Quảng Nam bây giờ. Các đảo này đã được chính thức ghi trên Hồng Đức bản đồ của nhà Lê vào nửa sau thế kỷ XV với tên gọi là “Bãi cát vàng” gồm nhiều đảo kéo dài khoảng 400 hải lý (740 km) giữa biển Đông.

Vào thế kỷ XVII, sự kiện này đã được ghi lại trong tập tài liệu thời chúa Nguyễn do Đỗ Bá soạn, với tên đề Toản tập Thiên Nam tứ chí lộ đồ thư. Lúc đó chúa Nguyễn đã lập Đội Hoàng Sa để khai thác quần đảo này... Sách Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn soạn vào năm 1776 cũng xác nhận lịch sử địa lý của nước ta như trên. Các chúa Nguyễn lại lập thêm Đội Bắc Hải để quản lý khai thác lãnh thổ nhóm đảo Trường Sa ở phía Nam nhóm đảo Hoàng Sa.

Sự kiện kể trên cho thấy chính quyền Đại Việt cả vua Lê và chúa Nguyễn đã thực sự cai quản hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa liên tục từ thế kỷ XV sang thế kỷ XVIII. Đội Hoàng Sa phụ trách các đảo phía Bắc (nay là quần đảo Hoàng Sa) và Đội Bắc Hải thuộc Đội Hoàng Sa phụ trách các đảo xa ở phía Nam (nay là quần đảo Trường Sa).

Đến đời các vua triều Nguyễn, Đội Hoàng Sa và Đội Bắc Hải được trao thêm nhiều nhiệm vụ nữa như tuần tiễu, đo đạc vẽ bản đồ, thủy trình ở hai quần đảo này. Cho nên chi tiết ghi ở tượng đài hiện nay lập ở đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) “Đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải” có ý nghĩa là vậy.

Thân chào em.

(Nguyệt san Pháp Luật TP.HCM tháng 8-2009)