Tôi luôn tin vào chế định thừa phát lại
(PL)- Hôm nay (4-12), Bộ Tư pháp sẽ tổ chức hội nghị sơ kết quá trình thí điểm thừa phát lại mở rộng ở một số tỉnh, thành.

Pháp Luật TP.HCM đã trao đổi với ông Nguyễn Đức Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp, về quá trình thí điểm thừa phát lại trong hơn bốn năm qua.

Ông Chính (ảnh) cho biết thừa phát lại (TPL) là một chế định phổ biến đã được thử thách và khẳng định ở nhiều nước. Ví dụ như ở Hy Lạp, chế định TPL đã có từ hơn 2.000 năm nay, phát triển rất tốt và ổn định. Hay Bulgaria cũng đã thực hiện TPL nhiều năm và có hiệu quả tốt...

Phục vụ tốt cải cách tư pháp

. Phóng viên: Thưa ông, để nhận xét ngắn gọn về chế định TPL, ông muốn nói điều gì?

Tôi luôn tin vào chế định thừa phát lại - ảnh 1
 
+ Ông Nguyễn Đức Chính: Việt Nam cũng là một trong những nước có nền pháp luật theo hệ thống châu Âu lục địa. Ở nước ta, TPL được xem là một nội dung trong Nghị quyết 49 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020. Do vậy tôi khẳng định một vấn đề mang tính nguyên tắc rằng đây là một mô hình tiên tiến mà nhiều nước đang thành công và chúng ta cần phải có.

. Ông đánh giá sao về hoạt động TPL ở nước ta qua hơn bốn năm thí điểm, thưa ông?

+ Thực hiện chủ trương về cải cách tư pháp, qua việc triển khai thí điểm ba năm ở TP.HCM và mở rộng thí điểm ở 12 tỉnh, thành khác như hiện nay cho thấy TPL đang được khẳng định trong thực tiễn ở Việt Nam và đang đi đúng hướng.

Ở TP.HCM, TPL đã thực hiện tốt các chức năng được giao. TPL không giậm chân, cản trở hoạt động bình thường của tòa án, cơ quan thi hành án dân sự mà ngược lại còn giúp các cơ quan này hoạt động tốt hơn, hiệu quả hơn. Người dân không những không đón nhận mà đã biết sử dụng TPL cho nhu cầu của mình. Đáng mừng là ngày càng nhiều người tin nhờ TPL.

Ở 12 tỉnh, thành thí điểm mở rộng, TPL đã triển khai tốt và bước đầu được người dân đón nhận. Các văn phòng TPL ở các tỉnh đã hoạt động ổn định, từng bước khẳng định mình.

Tôi luôn tin vào chế định thừa phát lại - ảnh 2

Một vụ TPL quận Bình Thạnh (TP.HCM) đang tổ chức cưỡng chế THA. Ảnh: CTV

Về hoạt động của TPL, nhìn chung hoạt động lập vi bằng đang có hiệu quả nhất, phục vụ tốt công tác xét xử của tòa án cũng như cho người dân. Hoạt động tống đạt văn bản của TPL cũng đang đi dần vào nề nếp, không chỉ giảm tải công việc cho tòa án mà việc có một đội ngũ TPL chuyên nghiệp trực tiếp đi tống đạt văn bản của tòa còn tôn vinh vai trò khách quan của tòa án. Cán bộ tòa không phải gặp trực tiếp đương sự để đưa văn bản mà vẫn đảm bảo sự chính xác, chặt chẽ hơn việc tòa gửi văn bản qua đường bưu điện. Về hoạt động tổ chức thi hành án (THA), bước đầu TPL đã được người dân tín nhiệm và chia bớt việc cho cơ quan THA dân sự.

Vừa qua, ngoài TP.HCM thì tôi có đi hết 12 tỉnh, thành khác trong cả nước đang thực hiện thí điểm TPL để xem xét và nắm tình hình cụ thể. Nhìn chung anh em cũng còn gặp nhiều khó khăn song thành tích đạt được là đáng khích lệ, việc hành nghề ngày càng đi vào nề nếp, chỉn chu.

Con người là ưu tiên số một

. Thưa ông, đã có nhiều khó khăn của TPL được nêu ra qua nhiều hội thảo, hội nghị. Vậy theo ông, khó khăn lớn nhất hiện nay của TPL là gì?

+ Khó khăn lớn đối với TPL hiện nay là do tính chất thí điểm của cơ chế này. Về quy định thì mới có một nghị quyết chung của Quốc hội, các quy định còn lại thì chỉ được ghi nhận ở cấp độ nghị định, thông tư liên tịch nên hiệu lực pháp luật không cao. Điều này thể hiện chưa có sự đồng bộ và pháp luật hiện hành chưa tạo ra cho TPL một địa vị pháp lý cần có.

Một khó khăn khác, TPL là chế định mới nên dù công tác phổ biến về TPL đã làm rất quyết liệt nhưng vẫn còn có những cấp chính quyền chưa hiểu hết về TPL và triển khai chưa bài bản. Nhiều người dân thì chưa biết, chưa sử dụng TPL khi có nhu cầu. Ngoài ra, chính các cơ quan có trách nhiệm triển khai còn có những lúc lúng túng, bị động, chưa triển khai hết những việc cần làm.

Tôi nghĩ rằng việc sơ kết và tổng kết vào năm 2015 của Ban Chỉ đạo thực hiện thí điểm Trung ương sẽ làm rõ hơn những mặt được và chưa được để báo cáo cho Quốc hội có quyết sách đúng vào cuối năm 2015.

. Thưa ông, có ý kiến cho rằng khả năng hành nghề của một số TPL còn hạn chế do bổ nhiệm từ nhiều nguồn, chưa được đào tạo chuyên nghiệp, ông nghĩ sao?

+ Đúng là TPL được bổ nhiệm khá đa dạng, từ nhiều nguồn khác nhau như luật sư, chấp hành viên, công an, hằng ngày vừa làm vừa rút kinh nghiệm và tự trau dồi kiến thức cho mình. Nhưng như tôi đã nói, vì là thí điểm nên cũng khó tổ chức mô hình đào tạo bài bản như các ngành nghề tư pháp khác. Chủ yếu hiện nay TPL sử dụng những cán bộ có kinh nghiệm lâu năm trong lĩnh vực pháp luật và được tập huấn về nghiệp vụ TPL. Do vậy các TPL cần phải thường xuyên bồi dưỡng, cung cấp các kiến thức chuyên môn và phải được quản lý chặt chẽ.

Tất nhiên về lâu dài, chúng ta phải đào tạo bài bản, chuyên nghiệp vì cũng như các chức danh tư pháp khác, yếu tố con người trong hoạt động TPL phải được đặc biệt chú ý thì mới có chất lượng cao.

. Còn về vấn đề quản lý nhà nước đối với TPL, thưa ông?

+ Đây cũng là điều rất cần thiết. Chức danh TPL do Nhà nước bổ nhiệm giống các chức danh tư pháp khác nên tôi nghĩ hoạt động TPL lại phải được quản lý chặt như công chức nhà nước về đạo đức và kỷ cương. Đối với các văn phòng TPL thì vừa phải thể hiện kỷ cương công tác vừa phải thể hiện việc quản trị điều hành. Thực tế thì công việc của TPL liên quan cả đến hoạt động của cả tòa án, VKS và cơ quan THA dân sự. Do vậy việc quản lý TPL cũng phải có vai trò của ba cơ quan này.

. Ông có muốn nhắn nhủ, gửi gắm gì đến những người đang làm TPL trong cả nước, thưa ông?

+ Tôi mong muốn rằng bản thân các TPL và các văn phòng TPL phải luôn làm việc với tinh thần tự khẳng định mình và vươn lên mạnh mẽ. Nội lực của các TPL sẽ là bước khẳng định để chúng ta chuyển mình mạnh mẽ. Tôi luôn đặt niềm tin chế định TPL, vào đội ngũ TPL và tin tưởng TPL sẽ ngày càng được củng cố, phát triển.

. Xin cám ơn ông.

Ông TẤT THÀNH CANG, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM:

Tạo môi trường thuận lợi cho TPL phát triển

Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM đã có những chỉ đạo rất cụ thể, rõ ràng và quyết liệt đối với các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, mặt trận và các đoàn thể chính trị - xã hội các cấp của TP để triển khai tổ chức thực hiện thành công thí điểm TPL trên địa bàn TP.

Trong quá trình triển khai, công tác thông tin tuyên truyền về TPL được TP thực hiện đa dạng, phong phú. Để tạo sức lan tỏa, tạo tâm lý tin tưởng vào hoạt động tổ chức THA của đội ngũ TPL, TP đã tạo điều kiện để kết nối giữa người có nhu cầu và TPL thông qua nhiều hoạt động: Tổ chức các hội nghị do Cục THA dân sự chủ trì nhằm giới thiệu công tác THA dân sự của TPL. Đặt các bảng giới thiệu về chức năng tổ chức THA của TPL ngay tại các cơ quan THA dân sự để người dân tìm hiểu và liên hệ với TPL khi có nhu cầu…

Việc phối hợp giữa các cơ quan liên quan đã tạo môi trường thuận lợi cho TPL hoạt động. Bên cạnh đó, công tác về mặt tổ chức như thành lập, bổ nhiệm, đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho TPL tiếp tục được chú trọng, bảo đảm công khai, minh bạch. Đồng thời, TP đã chủ trương thành lập các văn phòng TPL ở các địa bàn dân cư với các điều kiện kinh tế, xã hội khác nhau để đảm bảo các địa bàn thí điểm phản ánh được toàn diện thực tiễn của TP.

Để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thí điểm TPL thời gian qua, UBND TP kiến nghị khẩn trương thực hiện ngay một số giải pháp khắc phục như sau:

- Tòa án khi ra bản án, quyết định mà TPL được quyền trực tiếp tổ chức THA theo đơn yêu cầu của đương sự thì giải thích cho đương sự, đồng thời ghi rõ trong bản án, quyết định về quyền yêu cầu TPL được tổ chức THA. Tòa cũng phải chuyển giao bản án cho văn phòng TPL.

- Đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền về chế định TPL trên phạm vi cả nước.

- Tiếp tục tổ chức đào tạo, bồi dưỡng sâu về chuyên môn, nghiệp vụ, kiến thức pháp luật và kỹ năng hành nghề cho TPL.

- Có văn bản hướng dẫn rõ quy trình và thủ tục tống đạt văn bản của TPL, điều chỉnh nâng mức chi phí tống đạt cho phù hợp thực tế…

Minh Phong ghi

Hiệu quả của vi bằng

Ông Nguyễn Đức Chính kể ở Tiền Giang có vụ một người xây nhà làm nứt nhà hàng xóm. Sau đó, hai bên cự cãi, thách thức nhau rất dữ. Nhưng khi “khổ chủ” mời TPL đến để lập vi bằng thì bên xây nhà gây thiệt hại chạy đến nói: “Nếu lập vi bằng thế này thì tôi chịu rồi”. Nhờ vậy, hai bên đã tự ngồi lại với nhau thỏa thuận được cách giải quyết thiệt hại mà không cần phải dẫn nhau ra tòa.

“Bên cạnh đó, đã có vi bằng do TPL lập được sử dụng làm chứng cứ để chúng ta phục vụ và bảo vệ thành công cho thương hiệu Cà phê Buôn Ma Thuột của chúng ta tại Trung Quốc. Thoạt nghe những câu chuyện này thì thấy bình thường nhưng thực ra đây là việc làm mang lại giá trị rất quý của TPL” - ông Chính đánh giá.

THANH TÙNG thực hiện