Trong nhiệm kỳ thủ tướng đầu tiên của ông năm 2006-2007, ông đã tránh đến thăm đền Yasukuni. Ngày 15-8 vừa qua (ngày kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai ở châu Á-Thái Bình Dương), ông cũng chỉ gửi đồ cúng.

Lần này thì ông Shinzo Abe quyết thực hiện ý nguyện đúng ngày một năm về trước ông trở lại cầm quyền. Chuyến thăm đền đã được truyền hình trực tiếp ở Nhật. Đây là chuyến thăm đền đầu tiên của một thủ tướng đương nhiệm kể từ lần thăm của Thủ tướng Junichiro Koizumi ngày 15-8-2006.

Tại cuộc họp báo sau chuyến thăm đền, Thủ tướng Shinzo Abe nói: “Tôi đã chọn ngày này để chứng minh những thành tựu từ khi thành lập chính phủ trước vong linh những người quá cố và để cam kết rằng sẽ không còn ai phải gánh chịu đau khổ chiến tranh”.

Ông nhấn mạnh chuyến thăm đền của ông không nhằm đụng chạm đến tình cảm của nhân dân Trung Quốc và Hàn Quốc. Ông khẳng định: “Tôi chờ đợi cơ hội để giải thích với Trung Quốc và Hàn Quốc rằng cải thiện quan hệ xuất phát từ lợi ích quốc gia”.



Thủ tướng Shinzo Abe vào đền thờ Yasukuni hôm 26-12. Ảnh: REUTERS

Ngay sau đó, Tân Hoa xã đưa tin người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố hành động của thủ tướng Nhật đã xúc phạm đến các nạn nhân chiến tranh châu Á.

Tại Hàn Quốc, hãng tin Yonhap đưa tin Bộ trưởng Văn hóa-Thể thao và Du lịch Yoo Jin-ryong với tư cách người phát ngôn chính phủ nhận định chuyến thăm đền Yasukuni của thủ tướng Nhật đã phản ánh nhận thức sai lệch về lịch sử và là hành động lỗi thời làm phương hại quan hệ song phương Hàn-Nhật cũng như tình hình Đông Bắc Á.

Đây là lần đầu tiên Hàn Quốc phản đối chuyến thăm đền Yasukuni của các nhà chính trị Nhật qua tuyên bố của người phát ngôn chính phủ chứ không phải của người phát ngôn Bộ Ngoại giao. Điều này cho thấy Hàn Quốc đánh giá vấn đề rất nghiêm túc.

Chiều cùng ngày, Thứ trưởng Ngoại giao Kim Kyou-hyun đã triệu phó trưởng đoàn ngoại giao Nhật tại Seoul Takashi Kurai đến. Ông nhấn mạnh Nhật phải chịu trách nhiệm về toàn bộ hậu quả xảy ra qua chuyến thăm đền của thủ tướng Nhật.

Ông Takashi Kurai trả lời phát biểu của Thủ tướng Shinzo Abe sau khi viếng đền đã chứng minh thủ tướng Nhật không có bất kỳ ý định nào làm tổn thương nhân dân Hàn Quốc và Trung Quốc, đồng thời chuyến thăm này đã thể hiện thái độ chân thành ăn năn và cam kết không gây chiến của Nhật.

Đại sứ quán Mỹ tại Tokyo tuyên bố hành động của Thủ tướng Shinzo Abe đã làm nghiêm trọng thêm căng thẳng với các nước láng giềng; Mỹ bày tỏ hy vọng Nhật và các nước láng giềng tìm kiếm giải pháp mang tính xây dựng nhằm giải quyết các vấn đề nhạy cảm, thúc đẩy hợp tác vì hòa bình và ổn định trong khu vực.

Trong khi đó tại Nhật, báo Japan News đưa tin ngày 25-12, Nhật và Mỹ đã khởi động đàm phán ký kết hiệp định mới nhằm cho phép giới chức Nhật vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Nhật để tiến hành hoạt động khảo sát môi trường và các mục đích khác. Nhật cũng đề nghị các cuộc tập trận quân sự của Mỹ có sử dụng máy bay vận tải MV-22 Osprey sẽ được tiến hành ở nhiều địa điểm chứ không chỉ ở tỉnh Okinawa.

Tại cuộc họp với Thủ tướng Shinzo Abe ở Tokyo hôm 25-12, ông Hirokazu Nakaima, Tỉnh trưởng tỉnh Okinawa, đồng ý kế hoạch thu hồi đất tại quận Henoku để Mỹ dời căn cứ Futenma ở Ginowan (tỉnh Okinawa) sang đây. Dự kiến tỉnh sẽ bàn giao đất trong năm năm kể từ đầu năm 2022. Thủ tướng Shinzo Abe đã nhất trí cấp ngân sách 2,9 tỉ USD/năm kéo dài đến năm 2021 cho tỉnh Okinawa phát triển kinh tế.

HOÀNG DUY - DUY KHANG