Ngày 22-12, Tòa án Tối cao Canada thông báo chuẩn bị sửa đổi điều luật chống phỉ báng trong truyền thông theo hướng có lợi hơn cho báo chí.

Điều khiển truyền thông có trách nhiệm

Theo định hướng của tòa, nếu cơ quan truyền thông hoặc nhà báo nào bị kiện về tội phỉ báng thì có thể viện dẫn điều khoản “truyền thông có trách nhiệm” để tự bảo vệ.

Nội dung điều khoản này như sau: Nhà báo không cần thiết phải chứng minh mọi chi tiết, câu chữ trong bài viết là hoàn toàn đúng thực tế mà chỉ cần chứng minh viết bài vì lợi ích cộng đồng và không vụ lợi. Khi xảy ra kiện tụng, thẩm phán sẽ không phân tích từng câu chữ riêng rẽ mà buộc phải căn cứ nội dung toàn cảnh để phán xét.

Chánh án Tòa án Tối cao Canada Beverley McLachlin (người quay mặt lại).

Điều khoản quy định qua bài viết, nhà báo phải chứng tỏ được trách nhiệm đối với công chúng bằng cách thẩm tra lại các cáo buộc, chú ý các tình huống có liên quan và trong bài phải đưa đầy đủ ý kiến của các bên liên quan.

Ngoài báo chí, quy định nêu trên cũng được áp dụng cho mọi hình thức thông tin và mọi tác giả bài viết không phải là nhà báo chuyên nghiệp, chẳng hạn như người viết blog.

Theo Chánh án Tòa án Tối cao Canada Beverley McLachlin, cần có luật để bảo vệ uy tín công dân nhưng cũng cần phải khuyến khích tự do tranh luận về các vấn đề có liên quan đến công chúng.

Một số tổ chức truyền thông và tổ chức bảo vệ nhà báo ở Canada cũng phàn nàn Luật Chống phỉ báng hiện nay quá khắt khe, nhà báo hầu như không có cơ hội thắng kiện và nhiều chủ báo sợ hầu tòa nên hạn chế sử dụng bài vở nhạy cảm.

Bị kiện và suy luận

Tại Indonesia, ngày 22-12, Bộ trưởng Tư pháp Patrialis Akbar tuyên bố cần phải sửa đổi một số điều khoản chống phỉ báng trong Luật Chuyển giao thông tin theo hướng mở rộng tự do thông tin hơn nữa. Theo Bộ trưởng, luật hiện hành hạn chế các nhà báo và công dân tự do nêu chính kiến riêng.

Cũng trong ngày 22-12, Tòa án Tối cao đã yêu cầu xử lại vụ kiện liên quan đến hai báo The Ottawa Citizen The Toronto Star.

Năm 2006, tòa sơ thẩm tuyên báo The Ottawa Citizen phải bồi thường cho một nhân viên cảnh sát về hưu 95.000 USD vì đã phỉ báng người này bằng bài viết không trung thực và phóng đại.

Cảnh sát nọ từng tham gia cứu hộ tại Trung tâm Thương mại thế giới ở New York (Mỹ) trong sự kiện nước Mỹ bị tấn công khủng bố ngày 11-9-2001.

Cuối năm 2001, báo The Ottawa Citizen đăng ba bài phê phán ông này dù không có lệnh vẫn đến New York và còn tự xưng là chuyên gia cứu hộ của cảnh sát hoàng gia Canada.

Theo tòa, báo The Ottawa Citizen không cung cấp đủ bằng chứng chứng minh cho nội dung bài viết, đồng thời tùy tiện suy luận rằng thái độ thiếu chuyên nghiệp của cảnh sát nọ ảnh hưởng đến tiến độ cứu hộ. Sau đó, báo The Ottawa Citizen kháng cáo lên Tòa án Tối cao.

Trong vụ thứ hai, hồi tháng 7-2001, tòa sơ thẩm tuyên báo The Toronto Star phải bồi thường cho một nhà doanh nghiệp 1,42 triệu USD vì đăng bài nói người này sử dụng mối quan hệ với một quan chức cao cấp về hưu ở tỉnh Ontario để được duyệt kế hoạch mở rộng sân golf.

Báo The Toronto Star kháng cáo và thắng kiện nhưng nhà doanh nghiệp nọ tiếp tục gửi đơn lên Tòa án Tối cao. Cả hai vụ sẽ được đưa ra xét xử vào năm sau.

HỒNG CẨM (Theo Ottawa Citizen, The Globe anh Mail, New York Times)