Ngày cuối tuần 16-3 (giờ địa phương), tự dưng người gửi tiền đổ xô đi rút tiền. Gần cuối ngày, nhiều máy rút tiền đã bị treo. Các công ty tín dụng tương trợ phải đóng cửa để ngăn người gửi tiền đến tất toán.

Không khí hoang mang xảy ra ở Cyprus ngay sau khi có thông tin Liên minh Châu Âu (EU) và Quỹ Tiền tệ quốc tế nhất trí chi giải cứu số tiền đến 10 tỉ euro cho Cyprus.

Để đổi lấy tiền giải cứu, Cyprus phải tiến hành chính sách tư nhân hóa, tăng thuế doanh nghiệp từ 10% lên 12,5% và đặc biệt là phải áp thuế đặc biệt đối với tiền gửi ngân hàng (tiền vốn lẫn tiền lãi). Thuế suất ấn định là 6,75% đối với khoản tiền gửi dưới 100.000 euro và 9,9% đối với khoản tiền gửi trên mức này. Ước tính tổng số tiền thuế thu được vào khoảng 5,8 tỉ euro.

Dự kiến ngày 18-3, Quốc hội Cyprus sẽ mở phiên họp đặc biệt để khẩn cấp thảo luận và thông qua quyết định nêu trên của EU. Cùng ngày, Tổng thống Nicos Anastasiade sẽ phát biểu bênh vực cho quyết định này. Quy định đánh thuế tiền gửi sẽ bắt đầu được các ngân hàng áp dụng từ ngày 19-3. Vì lý do đó mà người gửi tiền đã đi rút tiền ồ ạt.

Cyprus hiện là nước thứ năm trong khu vực đồng euro (sau Hy Lạp, Ireland, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha) được các chủ nợ quốc tế giải cứu để giải quyết khủng hoảng nợ công. Tuy nhiên, Cyprus lại là nước đầu tiên bị ép phải đánh thuế tiền gửi ngân hàng.

Người dân Cyprus hết sức bất bình. Họ đã đổ mồ hôi, sôi nước mắt làm lụng để tích góp tiền tiết kiệm gửi ngân hàng. Vậy mà bây giờ tiền gửi lại bị đánh thuế để chi trả cho những sai lầm trong quản lý của các nhà chính trị lãnh đạo đất nước. Họ có cảm giác như tiền gửi của họ bị đánh cắp.

Trong khi đó, Tổng thống Nicos Anastasiade như đứng trước ngã ba đường. Nếu không nhận tiền giải cứu của EU, hai ngân hàng lớn của Cyprus (Ngân hàng Nhân dân Cyprus và Ngân hàng Cyprus) đang mắc nợ đầm đìa sẽ phá sản. Ngược lại, nếu nhận tiền giải cứu thì dân chúng bất bình.

Giữa hai giải pháp, một là thảm họa phá sản rối loạn và hai là quản lý được khủng hoảng trong tâm thế đau khổ, Tổng thống Nicos Anastasiade đã chọn giải pháp thứ hai.

Đảng Tiến bộ của người lao động (cộng sản) đã tuyên bố sẽ bỏ phiếu chống. Đảng Phong trào vì dân chủ xã hội đã đánh giá đòi hỏi của EU là vô lý. Đảng Xanh tuyên bố đòi hỏi của EU chẳng khác nào đưa súng kề mang tai.

Trong Quốc hội, đảng Tập hợp dân chủ của Tổng thống Nicos Anastasiade chỉ chiếm 20/56 ghế. Xem ra phiên họp Quốc hội ngày 18-3 sẽ không kém phần gay cấn. Đảng cầm quyền muốn kiếm thêm phiếu của các đảng khác để thông qua kế hoạch đánh thuế tiền gửi ngân hàng ắt không dễ dàng.

D.THẢO