Wikileaks phơi bày sự thật về cuộc chiến của Mỹ tại Afghanistan
Các tài liệu cho thấy tình hình tại Afghanistan tệ hại hơn nhiều so những gì Washington đã cố gắng tô vẽ: quân đội Afghanistan không có khả năng tác chiến, tổn thất của dân thường cao hơn nhiều so các con số chính thức, Taliban đang nhận sự ủng hộ tích cực và hiệu quả từ Pakistan và Iran, v.v.

Trang web Wikileaks ngày 26-7 đã công bố hơn 75 nghìn tài liệu mật (trong tổng số 91 nghìn tài liệu) của Lầu năm góc về các chiến dịch tại Afghanistan trong giai đoạn từ năm 2004 đến năm 2009.

Vụ bê bối Wikileaks được đánh giá đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng cả về quân sự và chính trị đối với Washington… Báo Thời Nay tổng hợp và đăng tải một số nội dung chính từ trang Wikileaks và một số thông tin liên quan trên các báo Anh, Mỹ và Đức.

Một lính Mỹ chụp ảnh bên xác dân thường tại Afghanistan

Kỳ 1: Thẳng tay sát hại dân thường

Ngay sau khi những tài liệu mật đầu tiên được công bố trên Wikileaks, trụ sở của Lực lượng quốc tế hỗ trợ an ninh cho Afghanistan (ISAF) bao trùm một bầu không khí hoang mang. “Những người đó đã giáng cho toàn bộ chiến dịch một đòn đáng sợ hơn cả quân Taliban” - một nguồn tin giấu tên tại ISAF nhận xét. Vấn đề là tất cả những tài liệu trên đều do các sĩ quan thuộc những đơn vị quân Mỹ đang chiến đấu trong thành phần ISAF viết ra.

Phần lớn trong đó là các báo cáo về việc thực thi các nhiệm vụ tác chiến, phân tích thông tin từ các nguồn tin, báo cáo của các cố vấn Mỹ từ căn cứ của những đồng minh trong thành phần liên quân, những ghi chép phân tích tình hình tại Afghanistan của các nhà ngoại giao và quan chức quân sự Mỹ, v.v. Từ tất cả những mảnh lắp ghép của những báo cáo trên, người đọc có thể hình dung về một bức tranh toàn cảnh xám xịt về toàn bộ cuộc chiến mà Mỹ và các đồng minh đã tiến hành trong 9 năm qua.

“Tình hình thực tế còn ảm đạm hơn những thông tin đã được chính thức công bố” - tờ The NewYork Times đã nhận xét như vậy về các tài liệu do Wikileaks công bố. Với những thông tin nhạy cảm kiểu trên, không có gì quá ngạc nhiên khi tất cả những tài liệu này đều được đóng dấu mật, một phần đáng kể trong số này đều được ghi rõ “thông tin không phổ biến ngay cả trong các đồng minh thuộc ISAF”.

Một phần đáng kể tài liệu được tuyển chọn còn được đồng loạt đăng tải vào ngày 25-7, trên các tờ The New York Times của Mỹ, The Guardian của Anh và tuần báo Spiegel của Đức. Nguồn rò rỉ những thông tin mật trên chưa được chính thức công bố. Nhưng theo một số chuyên gia, tác giả của vụ bê bối rất có thể là nhân viên phân tích tình báo quân sự Bradley Manning, người đã bị bắt giữ một tháng trước đây tại Iraq vì tội chuyển giao cho Wikileaks hơn 260 nghìn tài liệu mật khác nhau. Chàng thanh niên 22 tuổi này đã âm thầm sao chép tất cả các tài liệu vào những chiếc đĩa và chuyển cho Wikileaks với mong muốn kể cho cả thế giới về sự thật những cuộc chiến tại Afghanistan và Iraq…

Điều đáng chú ý hàng đầu trong các tài liệu trên chính là một số lượng lớn thường dân đã bị thiệt mạng so với con số được Lầu năm góc công bố. Cụ thể trong các báo cáo có thể liệt kê tới 144 trận đánh có dân thường bị thiệt mạng, phần lớn trong số này đều bị che giấu trước công luận. Nguyên nhân theo nội dung các báo cáo chủ yếu là do lính Mỹ thẳng tay bắn hạ mọi đối tượng trước bất kỳ một nguy cơ dù là nhỏ nhất nào. Chẳng hạn như trường hợp một nhóm tuần tiễu đã xả súng vào chiếc xe buýt do viên tài xế chỉ chưa kịp phanh lại theo yêu cầu của họ. Hậu quả trong vụ này là có bốn hành khách bị thiệt mạng và 11 người khác bị thương. Vụ việc trên chỉ là một trong nhiều trường hợp lính Mỹ vãi đạn vào các xe ô-tô hay xe buýt chỉ vì nghi ngờ trên đó có những kẻ đánh bom liều chết.

Ngoài bộ binh, không quân Mỹ cũng là thủ phạm của vô số những vụ sát hại dân thường tại Afghanistan. Một trong những vụ đáng chú ý đã từng được công luận biết đến chính là vụ ném bom đoàn xe chở xăng bị Taliban chiếm giữ tại Kunduz vào tháng 9-2009. Báo cáo mật trên cho biết, trong tổng số 140 người bị thiệt mạng vì trúng bom, đạn máy bay Mỹ, ngoài các tay súng Taliban còn có một số lượng lớn dân thường địa phương, những người đã có mặt bên cạnh những chiếc xe bồn để tranh thủ vớt vát một ít nhiên liệu.

Theo những tài liệu mật do Wikileaks đăng tải, người ta mới biết được thủ phạm của một số lượng đáng kể những vụ sát hại dân thường Afghanistan chính là “Biệt đội thần chết” của quân đội Mỹ - mệnh danh của đơn vị siêu bí mật Task Force 373, được thành lập để chuyên săn lùng gần 2.000 thành viên cao cấp của Taliban.

Phương châm hành động của các tay súng trong biệt đội này là “Bắt giữ hoặc tiêu diệt”. Nghĩa là nếu không có khả năng bắt giữ, lực lượng này có quyền tiêu diệt đối tượng bị tình nghi bằng bất cứ giá nào. Như trong vụ tiêu diệt tên thủ lĩnh Abu al-Liby (người gốc Libya), các thành viên Task Force 373 đã “tiện tay” sát hại thêm bảy trẻ em. Trước đó, sự tồn tại của Task Force 373 chưa hề được công luận biết đến, còn bộ chỉ huy quân đội Mỹ và NATO cũng luôn phủ nhận những vụ “hành quyết ngoài tòa án”.

Theo một số nguồn tin nội bộ, Task Force 373 có thành phần rất đa dạng: bao gồm cả các tay súng đặc nhiệm của quân đội và cả nhân viên các cơ quan mật vụ được biệt phái - thường là từ Cục điều tra liên bang (FBI), Cục Tình báo trung ương (CIA), Cơ quan An ninh quốc gia (NSA), Cơ quan tình báo quốc hội, Cơ quan an ninh Bộ Tài chính Mỹ v.v. Những đơn vị này được giao những nhiệm vụ rất cụ thể bằng cách sử dụng những biện pháp vượt ngoài giới hạn cho phép của luật pháp với mục đích cao nhất là bảo vệ an ninh quốc gia hay quân đội. Nói một cách đơn giản hơn, bất kỳ một nhân viên nào của Task Force 373 đều có trách nhiệm bằng mọi giá hoàn thành nhiệm vụ được giao theo phương châm “thà giết nhầm hơn bỏ sót” mà không cần lo phải chịu bất cứ trách nhiệm hình sự nào.

Những báo cáo mật của quân đội Mỹ cũng cho thấy, các chiến dịch của liên quân thường không có hiệu quả do thiếu sự phối hợp chặt chẽ. Không hiếm trường hợp các đơn vị xả súng bắn lẫn nhau, đặc biệt thường xảy ra giữa các đơn vị của quân chính phủ Afghanistan. Từ năm 2004-2009 đã ghi nhận hơn 140 vụ quân nhân trong lực lượng liên minh đã bắn nhầm lẫn nhau khiến cho nhiều binh sĩ bị thiệt mạng.

Theo tài liệu mật nói trên, nói chung, quân đội Afghanistan được Mỹ và đồng minh hy vọng vài năm tới sẽ tự đảm nhận được việc bảo đảm an ninh cho đất nước mình, đã tỏ ra là một đội quân vô tổ chức và không có khả năng chiến đấu. Tài liệu mật cho thấy không ít chiến dịch quân Mỹ tiêu diệt được các tay súng Taliban, nhưng công lao sau đó lại được ghi nhận cho các đơn vị Afghanistan nhằm đánh lừa công luận về hiệu quả của đội quân này.

Các tài liệu đánh giá quân Taliban được là một đội quân tác chiến có hiệu quả và có tổ chức hơn hẳn quân chính phủ. Chẳng hạn trong các báo cáo từ vài năm gần đây đã nhắc tới nhiều hơn về việc quân Taliban đã sử dụng loại tên lửa vác vai đất đối không “Stinger” - loại vũ khí được chính Mỹ tuồn vào Afghanistan vào những năm 1980 để chống lại quân đội Liên Xô. Giờ đây, chính Lầu năm góc lại đang lo ngại về một kịch bản “gây ông đập lưng ông”, cho dù họ vẫn ra sức bưng bít thông tin về việc Taliban đang có nhiều tên lửa “Stinger”. Như theo nội dung của các tài liệu, nhiều vụ trực thăng bị quân Taliban bắn rơi bằng tên lửa vác vai đã được giới quân sự giải thích là do “trục trặc kỹ thuật”. Chẳng hạn như hồi tháng 5-2007, một tên lửa kiểu này đã bắn hạ một chiếc máy bay lên thẳng vận tải CH-47 làm năm lính Mỹ, một lính Anh và một lính Canada thiệt mạng.

Wikileaks được coi là một phiên bản thô không kiểm duyệt của trang bách khoa toàn thư Wikipedia, với vai trò chính chuyên tìm kiếm và công bố những tài liệu mật có từ những nguồn thông tin rò rỉ. Người lập ra trang web này là Julian Assange. Dù mới xuất hiện trên mạng toàn cầu từ năm 1996, Wikileaks đã nhanh chóng nổi danh nhờ một loạt những công bố gây tiếng vang. Chẳng hạn như chính trang web này đã công bố đoạn băng hình ghi lại cảnh lính Mỹ sát hại hai nhà báo tại Iraq hồi năm 2007.

(Còn tiếp)

Theo Hồng Sơn (NDĐT-THỜI NAY)