Cuộc điện đàm hôm 2-12 giữa Tổng thống đắc cử Donald Trump với nhà lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn đã được Đài Loan chuẩn bị kỹ lưỡng.

Báo New York Times ngày 6-12 (giờ địa phương) khẳng định người đứng sau kế hoạch này là cựu thượng nghị sĩ Bob Dole, 93 tuổi, cố vấn đặc biệt của hãng luật Alston & Bird từ tháng 1-2016.

Ông Bob Dole thừa nhận: “Đúng ra phải nói chúng tôi có thể có ảnh hưởng nào đó”.

Theo tài liệu đăng ký ở Bộ Tư pháp hồi tuần trước, trong sáu tháng qua, ông Bob Dole đã bí mật kết nối hàng loạt cuộc tiếp xúc giữa các cố vấn trong êkíp của ông Trump với phía Đài Loan.

Trong quá trình tranh cử, ông đã cố gắng sắp xếp đưa các phụ tá của ông Trump vào một phái đoàn của Mỹ sang thăm Đài Loan, sau đó đưa một đoàn của Đài Loan tham dự đại hội toàn quốc của đảng Cộng hòa ở Cleveland hồi tháng 7-2016.

Sau bầu cử Mỹ, phía Đài Loan tiếp tục yêu cầu ông Bob Dole dàn xếp để một phái viên Đài Loan tiếp xúc với Chủ tịch Ủy ban quốc gia đảng Cộng hòa Reince Priebus (ông Trump mới chọn làm chánh văn phòng Nhà Trắng) và nghị sĩ Newt Gingrich là người thân cận với ông Trump.

Đài Loan tiếp cận ông Trump thế nào?  - ảnh 1

Cựu thượng nghị sĩ Bob Dole, 93 tuổi. Ảnh: NEW YORK TIMES

Ngoài ra, ông Bob Dole còn dàn xếp một cuộc gặp giữa Stanley Kao, đại diện của Đài Loan tại Mỹ, với thượng nghị sĩ Jeff Sessions (ông Trump đã chọn giữ chức bộ trưởng Tư pháp) và một cuộc gặp giữa phía Đài Loan với êkíp chuyển tiếp của ông Trump.

Bù lại, từ tháng 5-2016, hãng luật Alston & Bird đã nhận được 140.000 USD gồm 60.000 USD của tháng 5, 40.000 USD tháng 6, 20.000 USD cho tháng 7 và 20.000 USD cho tháng 8.

Ông Robert Joseph “Bob” Dole nguyên là nghị sĩ đại diện cho bang Kansas, lãnh đạo khối đa số Cộng hòa ở Thượng viện. Ông đã từng ứng cử tổng thống năm 1996 đối đầu với tổng thống mãn nhiệm Bill Clinton.

Ông cho biết ông quan tâm đến Đài Loan từ khi còn làm nghị sĩ lúc Quốc hội Mỹ xem xét Luật về quan hệ với Đài Loan năm 1979.

Ông đã vận động hành lang cho Đài Loan gần 20 năm nay.

Trong một bức thư viết hồi tháng 1-2016, ông đã nhất trí làm đại diện cho Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc tại Mỹ với mức lương hằng tháng 20.000 USD.

Theo tài liệu lưu trữ ở Bộ Tư pháp, ông Bob Dole mô tả ông sẽ giúp Đài Loan gia nhập Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương, dàn xếp để phía Đài Loan tiếp xúc với các thành viên Quốc hội của hai đảng, tổ chức tiếp cận với các ứng viên tổng thống của đảng Cộng hòa và đại hội toàn quốc của đảng này.

Ông đã có công thúc đẩy để đại hội toàn quốc của đảng Cộng hòa ở Cleveland hồi tháng 7-2016 thông qua cương lĩnh, theo đó lần đầu tiên khẳng định “sáu bảo đảm” của Mỹ đối với Đài Loan được ban bố hồi năm 1982 dưới trào Tổng thống Ronald Reagan.

Báo New York Times ghi nhận Đài Loan đã sử dụng nhiều cựu nghị sĩ của cả hai đảng ở Mỹ để bảo vệ lợi ích của Đài Loan.

Ví dụ: Richard A. Gephardt (đảng Dân chủ), nguyên lãnh đạo khối đa số ở Hạ viện, đã ký hợp đồng trị giá 25.000 USD/tháng để đại diện cho văn phòng của Đài Bắc trong năm nay. Thomas A. Daschle (đảng Dân chủ) đã làm tương tự trong năm 2015.

Hãng tin CNA (Đài Loan) đưa tin ngày 7-12, cơ quan ngoại giao Đài Loan tuyên bố cựu thượng nghị sĩ Bob Dole là người bạn quan trọng lâu dài đã thường xuyên giúp Đài Loan tiếp xúc với đảng Cộng hòa Mỹ. Cơ quan ngoại giao Đài Loan lưu ý các công ty quan hệ công chúng ở Mỹ phải đăng ký với Bộ Tư pháp theo đúng pháp luật và văn phòng đại diện Đài Loan tại Mỹ thuê các công ty này là phù hợp với luật pháp Mỹ.

__________________________________

Với tư cách người bạn trung thành với Mỹ, Đài Loan đáng hưởng sự ủng hộ vững chắc của chúng ta, bao gồm quy chế về thỏa thuận tự do thương mại, bán vũ khí phòng vệ vào thời điểm thích hợp, kể cả công nghệ chế tạo tàu ngầm diesel và tham gia đầy đủ vào… nhiều tổ chức đa phương.

Cương lĩnh của đảng Cộng hòa