Giải mã tình hình thực địa tại Ukraine: Moscow đụng độ Kiev?
(PLO) - Gần sáu tháng kể từ khi các cuộc biểu tình rầm rộ diễn ra lật đổ chính quyền thân Nga của tổng thống Ukraine Viktor Yanukovych, cuộc đối đầu giữa thế lực đòi ly khai theo Nga và quân đội Ukraine vẫn tiếp tục diễn ra tại miền Đông Ukraina.
Chính quyền Moscow khẳng định nước này cần phải viện trợ cho các khu vực đang xảy ra xung đột bạo lực có nhiều cư dân nói tiếng Nga đang sống. Nga đã gửi một đoàn xe tải và nói rằng chúng đang gửi hàng viện trợ ra biên giới.
Phản ứng lại, Kiev đã bày tỏ sự lo ngại viện trợ chỉ là một cách để chính quyền Putin ngụy trang nhằm ngấm ngầm tiếp tế cho quân nổi dậy tại miền Đông Ukraine vốn ủng hộ Nga nhưng không đưa ra được bằng chứng. 
Mãi cho đến thứ Năm vừa qua, sự việc mới được chứng thực bởi các phóng viên của tờ The Guardian và Telegraph. Nhóm phóng viên đã tận mắt chứng kiên một sự xâm nhập của lực lượng quân sự Nga. Khác với các xe quân sự của lực lượng ly khai, vốn bị gỡ hết phù hiệu và sơn lại màu khác, các xe quân sự mà họ thấy có đầy đủ phù hiệu và màu sơn của quân đội Nga.
Thực hư đoàn xe quân sự Nga bị tiêu diệt trên đất Ukraine

Tờ Washington Post vừa cho hay ngày 15-8, Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko cho biết lực lượng pháo binh Ukraine đã tấn công và tiêu diệt một phần đáng kế đoàn xe quân sự Nga, ngay trên lãnh thổ Ukraine. Nếu được xác nhận là có thật, sự việc lần này rất có thể sẽ châm ngòi cho một sự leo thang xung đột quân sự giữa hai nước cựu thành viên Liên Xô.

Giải mã tình hình thực địa tại Ukraine: Moscow đụng độ Kiev? - ảnh 1
Đoàn xe quân sự Nga xuất hiện tại khu vực sát biên giới với Ukraine

Thông tin về vụ tấn công được nhắc đến lần đầu tiên trong cuộc điện đàm giữa Tổng thống Poroshenko và Thủ tướng Anh Daivid Cameron. Ông Poroshenko cho biết “phần lớn” đoàn xe quân sự Nga “đã bị tiêu diệt bởi lực lượng pháo binh Ukraine vào ban đêm”.
Trước đó, Tổng thư kí NATO Anders Fogh Rasmussen cũng cho biết, các vệ tinh quân sự của NATO đã phát hiện một “sự xâm nhập” vào Ukraine vào đêm hôm trước. Ông Rasmussen đã tránh dùng từ “xâm lược” trong thông báo của mình.
Trong khi đó, Điện Kremlin bác bỏ mọi cáo buộc xâm nhập lãnh thổ Ukraine. Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Nga cũng tuyên bố không một thiết bị quân sự nào của nước này bị tiêu diệt bởi đơn giản chúng không hiện diện trên lãnh thổ Ukraine. 
Bên kia bờ Đại Tây Dương, trong một thông báo vào cuối ngày thứ Sáu, Nhà Trắng cho biết Washington vẫn chưa thể xác nhận được báo cáo về vụ tấn công của lực lượng Ukraine và “hiện vẫn đang làm việc để thu thập thông tin”. Trong khi đó, tổng thống Ukraine vẫn chưa đưa ra bất cứ bằng chứng nào xác minh vụ tấn công là thật.
Có một thực tế rõ ràng rằng nếu xảy ra một cuộc xung đột quân sự, Nga và Ukraine sẽ trực tiếp đối đầu trên lãnh thổ của Kiev. 
Trước đó, các xe quân sự của lực lượng biên phòng Ukraine cũng được cho là đang chuẩn bị tiến hành kiểm tra đoàn xe viện trợ nhân đạo của Moscow ngay trên đất Nga. Nếu thực sự là hàng cứu trợ nhân đạo, đoàn xe sẽ được phép đi thẳng vào thành phố Luhansk, nơi đang bị quân chính phủ bao vây trong suốt nhiều ngày qua.
Giao tranh tại Donetsk và khu vực gần thành phố Luhansk đang diễn ra hết sức ác liệt. Hơn 70 người đã thiệt mạng trong một vụ đấu súng ở trung tâm thành phố Donetsk chỉ trong vòng 3 ngày qua. Nếu đoàn xe nhân đạo của Nga đi vào thành phố Luhansk, Kiev hiểu rõ họ sẽ không thể tiến hành các chiến dịch quân sự với mức độ như những ngày vừa qua. 

Đoàn xe có giấy phép của quân đội Nga, và nếu xảy ra một cuộc tấn công hay bất kì thiệt hại nào cho chúng, đó sẽ là ngòi nổ cho một cuộc can thiệp quân sự của Moscow.

“Điều gì đang xảy ra trên đất Ukraine?”

Để làm rõ những nghi vấn về sự va chạm giữa Nga và Ukraine, Will Ripley, phóng viên CNN từ Kiev đã có bài tường thuật “điều gì đang xảy ra trên đất Ukraine?”.

Giải mã tình hình thực địa tại Ukraine: Moscow đụng độ Kiev? - ảnh 2
 hướng di chuyển của đoàn xe viện trợ nhân đạo của Nga

Một là, quân nổi dậy kiểm soát những gì? Lực lượng quân nổi dậy vẫn kiểm soát các thành phố Donetsk và Luhansk, cũng như một số trạm kiểm soát biên giới ở phía đông.
Tuy nhiên, quân đội Ukraine dường như đã nhanh chóng lấy lại lãnh thỗ xung quanh hai thành phố nói trên. Nhưng họ nhận định quân đội Ukraine chỉ mới kiểm soát được 20% diện tích so với tổng diện tích khu vực họ đã kiểm soát trước đó ở miền Đông Ukraina.
Hai là, quân đội Ukraine vẫn đang được tăng cường? Đúng vậy. Trong những ngày gần đây lực lượng quân đội Ukraina đang tăng cường nhằm chống lại phe nổi dậy. Chính phủ Ukraine công bố các tấm bản đồ cho thấy phạm vi kiểm soát của quân nổi dậy đang thu hẹp mỗi ngày.
Chiến lược của quân đội Ukraina là chia tách và cô lập những vùng lãnh thổ của phe nổi dậy, cắt đứt hành lang viện trợ chủ chốt như vũ khí và máy bay chiến đấu của Nga. Tuy nhiên phía Nga bác bỏ tuyên bố của Kiev và phương Tây, khẳng định lại rằng nước này không hỗ trợ bất kỳ thứ gì cho quân nổi dậy.
Ba là, tại sao Nga gửi cả viện trợ lẫn quân đội sang Ukraine? Các quan chức Nga đã công khai khẳng định đoàn xe nhân đạo của họ chỉ để giúp đỡ những người đang phải chịu đau khổ ở miền Đông Ukraina. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra các chiếc xe cho thấy một số xe tải gần như trống rỗng.
Trái lại, các nhà báo phương Tây và chính phủ Ukraine cho rằng một đoàn xe vũ trang Nga đã được nhìn thấy đã băng qua biên giới của Nga vào tối thứ năm. Đó chính là mối nghi ngại mà Ukraine đã đặt ra trong nhiều tháng qua. Như vậy, những kết quả gần đây dường như trùng khớp với hoài nghi của chính phủ Ukraina về việc viện trợ nhân đạo của Nga, rằng “đó chỉ là cái cớ”.
Bốn là, thực chất mối đe dọa trong chuyện này là gì? Đây là một cuộc xâm lược hay chỉ là một sự biểu dương lực lượng? Nó không phải là một cuộc xâm lược, và cũng không thực sự là một cuộc biểu dương lực lượng vì những đoàn xe vũ trang này bị cáo buộc là đi qua trong đêm.
Đoàn xe nhân đạo của Nga là một động thái để Nga có thể công khai thể hiện thiện cảm của mình đối với những người đang chịu đau khổ vì các cuộc giao tranh ở miền Đông Ukraine. Tuy nhiên, những cáo buộc về buôn lậu vũ khí bí mật đối với Nga có thể khiến cảnh đổ máu tiếp tục, điều này lại đặt ra sự nghi ngờ về ý định thực sự của Nga.
Trong cuộc phỏng vấn vào thứ Hai với Reuters, tổng thư kí NATO Anders Fogh Rasmussen nhận định rất có khả năng Nga sẽ xâm nhập vào Ukraine.
“Chúng tôi thấy Nga đang dựng chuyện, đưa ra cái cớ nhằm thực hiện một cuộc hành quân núp dưới cái vỏ vỏ bọc hoạt động nhân đạo. Chúng tôi phát hiện ra quân đội được tập trung, có thể nhằm mục đích tiến hành các hoạt động quân sự bất hợp pháp ở Ukraine”, Anders Fogh Rasmussen nói.
Cuối cùng, Kiev đã và đang đáp trả những gì?Những nhà lập pháp và các quan chức quân đội Ukraina không mấy ngạc nhiên về việc Nga “vượt rào”. Họ cho rằng điều này không có gì là mới, đây chỉ là lần đầu tiên các nhà báo phương Tây quan sát thấy một đoàn xe vũ trang vượt qua lãnh thổ Nga vào Ukraine.

Họ cũng biết ơn các nhà báo nước ngoài đã có thể quan sát và tường thuật về đoàn xe vũ trang này bởi vì đó là bằng chứng chống lại sự biện minh của Nga cũng như làm sáng tỏ mối nghi ngờ của Ukraine về ý định thực sự của đoàn xe viện trợ từ Moscow.

Lược dịch và tổng hợp từ CNN, Washintonpost, Reuters.

Đại Thắng - Bảo Duy - Ngọc Dung