Hội nghị bộ trưởng ngoại giao ASEAN: Lần đầu tiên, hội nghị không ra tuyên bố chung
(PL)- Nước chủ tịch Campuchia quyết không muốn đề cập đến bãi cạn Scarborough trong tuyên bố chung.

Hãng tin Kyodo News (Nhật) đưa tin sáng 13-7, tại Phnom Penh (Campuchia), các bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã dự cuộc họp đặc biệt để thảo luận về tuyên bố chung của hội nghị bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM) lần thứ 45.

Philippineschỉ trích

Bộ trưởng Ngoại giao nước chủ nhà Campuchia Hor Namhong công bố văn bản nêu hội nghị AMM không thể ra tuyên bố chung vì xung đột song phương giữa một số nước thành viên ASEAN và một nước láng giềng (ám chỉ Trung Quốc).

Tại cuộc họp, Tổng Thư ký ASEAN Surin Pitsuwan cố gắng thuyết phục Campuchia đưa vấn đề bãi cạn Scarborough vào tuyên bố chung. Ông lấy ví dụ về Palestine, Trung Đông, Syria và nhiều vấn đề khác về bản chất là song phương nhưng vẫn được xem là vấn đề đa phương. Ông Hor Namhong đã cắt ngang phát biểu của ông.

Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Philippines đã ra tuyên bố cho biết tại hội nghị AMM, một số nước ASEAN và Ban Thư ký ASEAN đã ủng hộ quan điểm của Philippines rằng vấn đề bãi cạn Scarborough phải được thể hiện trong tuyên bố chung, tuy nhiên nước chủ tịch Campuchia khăng khăng phản đối yêu cầu của Philippines.

Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh (thứ hai từ trái sang)dự lễ bế mạc hội nghị bộ trưởng Ngoại giao ASEAN, ngày 13-7. Ảnh: FACEBOOK

Tuyên bố đã chỉ trích nước chủ tịch Campuchia và nhận định hội nghị không ra tuyên bố chung là điều chưa từng xảy ra trong lịch sử 45 năm của ASEAN.

Tại cuộc họp báo cùng ngày, Bộ trưởng Ngoại giao Campuchia Hor Namhong cho rằng Campuchia không thể để tuyên bố chung trở thành con tin của một tranh chấp song phương giữa một số thành viên ASEAN và một nước khác trong khu vực.

Ông nói hội nghị bộ trưởng Ngoại giao ASEAN không phải là phiên tòa phán xử bãi cạn Scarborough thuộc về Trung Quốc hay Philippines. Ông nói tất cả các nước thành viên ASEAN chứ không phải riêng Campuchia phải chịu trách nhiệm về chuyện hội nghị không thể đưa ra tuyên bố chung.

Quá thất vọng!

Hãng tin Kyodo News cho biết vấn đề gây tranh cãi chính nằm ở một đoạn trong dự thảo tuyên bố chung của hội nghị AMM.

Nguyên văn đoạn này như sau: “Chúng tôi đã thảo luận sâu về những diễn biến gần đây ở biển Đông, bao gồm tình hình ở bãi cạn Scarborough và bày tỏ lo ngại nghiêm trọng về diễn biến đó trong khu vực, đặc biệt diễn biến đó đi ngược lại các quy định của Công ước LHQ về Luật Biển liên quan đến vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của các quốc gia ven biển”.

Một nhà ngoại giao ASEAN cho biết sau đó Philippines đã chấp nhận đề nghị của Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Marty Natalegawa dùng cụm từ “bãi cạn bị ảnh hưởng” thay vì nêu rõ “bãi cạn Scarborough”. Tuy nhiên, Campuchia kiên quyết phản đối nói đến “bãi cạn Scarborough”, “bãi cạn bị ảnh hưởng” hay “vùng đặc quyền kinh tế” trong tuyên bố chung.

Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Marty Natalegawa là người đã cố gắng dàn xếp bất đồng giữa các nước ASEAN cho rằng các nước ASEAN đã không hành động nhất quán như mong đợi.

Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Albert del Rosario cho biết ông rất thất vọng khi Campuchia không chấp nhận lập trường của Philippines để nói lên sự thật và phản ánh đúng kết quả thảo luận tại hội nghị trong tuyên bố chung.

Tổng Thư ký ASEAN Surin Pitsuwan cho rằng đây chỉ là vấn đề nhỏ trong nội bộ ASEAN. Ngược lại, Bộ trưởng Ngoại giao Singapore K. Shanmugam tuyên bố kết quả của hội nghị đã tạo ra sứt mẻ nghiêm trọng về uy tín của ASEAN.

Trong khi đó, hội nghị Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) ngày 12-7 đã ra tuyên bố chủ tịch kêu gọi thực hiện đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC). AFR cũng ra tuyên bố riêng kêu gọi tăng cường hợp tác trong lĩnh vực an ninh mạng.

Trang web Chính phủ Việt Nam đưa tin ngày 13-7, Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Vinh, Trưởng đoàn quan chức cấp cao ASEAN của Việt Nam, nói Việt Nam rất lấy làm tiếc về việc hội nghị không ra được thông cáo chung để phản ánh quá trình trao đổi và kết quả tích cực đã đạt được trong các hội nghị của ASEAN và giữa ASEAN với các đối tác. Việt Nam tin rằng dù có hay không có thông cáo chung, các quyết định đã có của ASEAN vẫn phải được nghiêm túc triển khai. Hơn bao giờ hết, các nước ASEAN cần phải nêu cao trách nhiệm, duy trì và củng cố đoàn kết ASEAN, phát huy vai trò và đóng góp chủ đạo của ASEAN trong các vấn đề ưu tiên và thiết yếu của ASEAN và khu vực.

LÊ LINH