Tối 29-7 (giờ địa phương), cuộc đàm phán Israel-Palestine bị đóng băng ba năm nay đã khởi động trở lại tại Bộ Ngoại giao Mỹ ở Washington.

Đại diện cho phái đoàn Israel là Bộ trưởng Tư pháp Tzipi Livni và đặc phái viên của thủ tướng Yitzhak Molcho. Về phía Palestine có nhà thương lượng kỳ cựu Saeb Erakat từng tham gia đàm phán 20 năm nay và ông Mohammad Shtayyeh, đại diện của đảng Fatah. Ngoại trưởng John Kerry đại diện nước chủ nhà phụ trách đón tiếp luôn miệng nói: “Rất, rất đặc biệt”.

Cuộc đàm phán vào tối 29-7 là bữa ăn tối làm việc. Bất đồng phát sinh ngay sau khi hai bên trao đổi về lộ trình đàm phán. Bên Palestine muốn ưu tiên bàn đến các vấn đề biên giới và an ninh trong khi bên Israel đề nghị tất cả vấn đề đều được thảo luận cùng lúc.

Cuối cùng Nhà Trắng thông báo Israel và Palestine đã nhất trí sẽ đàm phán trong tối thiểu chín tháng. Người phát ngôn Nhà Trắng Jennifer Psaki nhấn mạnh: “Chúng ta sẽ nỗ lực hết sức để đạt được một hiệp định trong thời gian này nhưng đây không phải là thời hạn chốt”.

Ngoại trưởng John Kerry (giữa hàng bên trái) cùng với bà Bộ trưởng Tư pháp Israel Tzipi Livni (hàng bên phải) và nhà thương lượng Palestine Saeb Erakat (ngồi cạnh bà Tzipi Livni). Ảnh: GETTY IMAGES

Ngoại trưởng John Kerry khẳng định đàm phán Trung Đông là một tiến trình khó khăn chứ nếu dễ dàng thì kết quả đã có từ lâu rồi; do đó sẽ có nhiều chọn lựa khó khăn chờ đợi các nhà thương lượng và các nhà lãnh đạo hai bên.

Dự kiến sáng 30-7 sẽ có cuộc họp ba bên Israel, Palestine và Mỹ. Trong hai cuộc họp vào đêm 29-7 và sáng 30-7, hai bên chủ yếu thiết lập lộ trình làm việc trong những tháng tới.

Sáng 29-7, Nhà Trắng ra thông cáo cho biết Tổng thống Obama rất sung sướng khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas chấp thuận lời mời của Ngoại trưởng John Kerry để hai bên ngồi vào bàn đàm phán trực tiếp.

Tổng thống Obama nhấn mạnh: “Công việc khó khăn nhất trong đàm phán vẫn còn ở phía trước. Tôi hy vọng Israel cũng như Palestine tiến hành thương lượng trong thiện chí, nghiêm túc và quyết tâm”. Ông cam kết Mỹ sẽ toàn tâm toàn ý ủng hộ cả hai bên đạt đến mục tiêu hai quốc gia sống cạnh nhau trong hòa bình và an ninh.

Để giám sát đàm phán, Ngoại trưởng John Kerry đã chỉ định ông Martin Indyk (đảng Dân chủ), 62 tuổi giữ vai trò đặc phái viên. Ngoại trưởng John Kerry mô tả ông Martin Indyk là một con người thực tế và hiểu biết rộng về lịch sử khu vực Trung Đông.

Ông Martin Indyk hiện là phó chủ tịch và giám đốc chương trình chính sách nước ngoài của Viện nghiên cứu Brookings ở Washington, nguyên đại sứ Mỹ tại Israel trong hai nhiệm kỳ năm 1995-1997 và năm 2000-2001. Ông là một trong những cố vấn của Tổng thống Bill Clinton trong quá trình đàm phán Israel-Palestine ở trại David.

Để hai bên có thể ngồi lại đàm phán, Israel và Palestine đều phải nhượng bộ. Trong khi Thủ tướng Benjamin Netanyahu đồng ý trả tự do cho 104 tù nhân Palestine bị giam giữ hơn 20 năm nay, Tổng thống Mahmoud Abbas đã nhận nhượng bộ nhiều hơn gồm:

- Không đòi hỏi đàm phán dựa trên đường biên giới năm 1967. Không yêu cầu đóng băng toàn bộ dự án xây dựng các khu định cư Do Thái.

- Không đề đạt với LHQ các yêu cầu như đề nghị thừa nhận một quốc gia Palestine độc lập hay kiện quân đội Israel phạm tội ác chiến tranh ra tòa án quốc tế.

Vài giờ trước đàm phán Israel-Palestine ở Washington, tổ chức Mặt trận Nhân dân Giải phóng Palestine, một bộ phận thuộc Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO), đã tuyên bố: Quyết định nối lại đàm phán không nhận được ý kiến đồng tình trong nội bộ PLO mà chỉ là ý kiến cá nhân của Tổng thống Mahmoud Abbas.

HOÀNG DUY