Năm nguyên nhân thường gây ra thảm họa máy bay
(PLO)- Các vụ tai nạn hàng không như vụ máy bay Nga chở 224 người rơi mới đây ngay lập tức đã đặt ra câu hỏi về vấn đề an toàn và các mối đe dọa của lực lượng khủng bố. 
Sau đây sẽ là năm nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến các vụ thảm họa máy bay. 
1. Lỗi phi công 
Khi máy bay trở thành một phương tiện phổ biến, tỉ lệ tai nạn do lỗi phi công gây ra đã tăng lên và hiện ở mức khoảng 50%. Máy bay là loại phương tiện phức tạp mà đòi hỏi rất nhiều sự quản lý. Vì các phi công phải giám sát chặt chẽ trong mọi giai đoạn của một chuyến bay, có rất nhiều khả năng sẽ xảy ra sơ suất, từ thất bại trong việc lập trình máy tính quản lý bay (FMC) một cách chính xác đến tính toán sai trong việc tăng nhiên liệu cần thiết.
Mặc dù các lỗi như vậy là đáng tiếc nhưng mọi thứ sẽ nằm ở quyết định của người phi công nếu một sự cố xảy ra. Hồi tháng 1-2009, một chiếc Airbus A320 đã đâm vào một đàn ngỗng trời ở TP New York. 

Trong lúc không có điện, cơ trưởng Chesley Sullenberger đã cân nhắc một số lựa chọn và hành động nhanh chóng. Sử dụng kinh nghiệm dày dạn cùng kiến thức của mình, ông đã đâm chiếc máy bay xuống con sông Hudson. Nhờ đó, tất cả 155 hành khách và thành viên phi hành đoàn đều sống sót.

Năm nguyên nhân thường gây ra thảm họa máy bay - ảnh 1
 

Cơ trưởng Chesley Sullenberger đã đâm chiếc Airbus A320 xuống con sông Hudson ở TP New York hồi tháng 1-2009. Tất cả 155 hành khách và thành viên phi hành đoàn đều sống sót. (Ảnh: CNN)

2. Lỗi máy móc, động cơ

Các lỗi về thiết bị chiếm khoảng 20% nguyên nhân gây ra tai nạn, mặc dù có những cải tiến trong chất lượng thiết kế và sản xuất. Mặc dù các động cơ máy bay hiện nay tin cậy đáng kể so với chúng nửa thế kỷ trước đây nhưng đôi khi vẫn xảy ra các sự cố thê thảm.
Hồi năm 1989, một cánh quạt bị rã ra làm động cơ số 1 (bên trái) của một máy bay Boeing của British Midland trên đường đến Belfast mất điện. Bối rối, các phi công liền tắt động cơ số 2 (bên phải). Do mất điện hoàn toàn, chiếc máy bay đã rơi, làm 47 người chết và bị thương.

Gần đây hơn, một chiếc Qantas A380 chở 459 hành khách và phi hành đoàn bị hỏng một động cơ khi đang trên bầu trời đảo Batam, Indonesia. Nhờ vào các kỹ năng của phi công, máy bay đã hạ cánh an toàn.

Năm nguyên nhân thường gây ra thảm họa máy bay - ảnh 2
 Chiếc Qantas A380 chở 459 hành khách và phi hành viên bị hỏng một động cơ khi đang trên bầu trời đảo Batam (Indonesia) đã hạ cánh khẩn cấp tại Singapore một cách an toàn. (Ảnh: CNN)

Đôi khi các công nghệ mới gây ra các lỗi mới. Ví dụ, trong những năm 1950, sự ra đời của máy bay phản lực áp suất đã tạo ra một mối nguy hiểm hoàn toàn mới - "sự mệt mỏi kim loại" do chu kỳ điều áp của thân tàu. Một số thiên tai gây ra bởi vấn đề này đã dẫn đến việc hủy bỏ các mô hình máy bay Havilland Comet de.
3. Thời tiết
Thời tiết xấu chiếm khoảng 10% nguyên nhân gây ra tai nạn máy bay. Mặc dù có rất nhiều các thiết bị hỗ trợ điện tử như la bàn hồi chuyển, định vị vệ tinh và đường truyền dữ liệu thời tiết, máy bay vẫn có thể gặp tai nạn trong thời tiết có bão, tuyết và sương mù.
Hồi tháng 12-2005, chuyến bay số hiệu 1248 của Southwest Airlines bay từ sân bay quốc tế Baltimore-Washington đến sân bay quốc tế Chicago Midway, buộc phải hạ cánh do bão tuyết. Chiếc máy bay trượt khỏi đường băng và đâm vào một hàng xe đang đậu làm một đứa trẻ thiệt mạng.

Một trong những sự cố do thời tiết xấu gây ra khét tiếng nhất đã xảy ra vào tháng 2-1958 khi một máy bay chở khách hai động cơ của hãng British European Airways bị rơi trong lúc cố gắng cất cánh từ sân bay Munich-Riem, làm 23 người thiệt mạng.

Năm nguyên nhân thường gây ra thảm họa máy bay - ảnh 3

Chuyến bay số hiệu 1248 của Southwest Airlines (bay từ sân bay quốc tế Baltimore ở Washington đến sân bay quốc tế Chicago Midway) buộc phải hạ cánh do bão tuyết. Chiếc máy bay trượt khỏi đường băng và đâm vào một hàng xe đang đậu. (Ảnh: CNN)

Các nhà điều tra xác định tốc độ cất cánh của chiếc máy bay đã bị chậm lại do "slush" (được các phi công gọi là "ô nhiễm đường băng"). Đáng ngạc nhiên, nhiều hành khách tin rằng sét không phải là mối đe dọa.
4. Bị tấn công, phá hoại
Khoảng 10% nguyên nhân gây ra các vụ tai nạn máy bay là do phá hoại. Giống với sét đánh, các rủi ro gây ra do phá hoại ít hơn những gì mà nhiều người biết. Tuy nhiên, nhiều vụ tấn công do những kẻ phá hoại gây nên đã từng xảy ra. 

Vụ không tặc vào tháng 9-1970 trên ba chiếc máy bay phản lực (trên đường đến Dawson's Field) tại Jordan là một "bước ngoặt trong lịch sử" cân nhắc về tình trạng an ninh. Bị tấn công bởi các thành viên của Mặt trận Nhân dân Giải phóng Palestine (PFLO), ba chiếc máy bay trên đã nổ tung.

Năm nguyên nhân thường gây ra thảm họa máy bay - ảnh 4
 Vụ không tặc xảy ra vào tháng 9-1970 trên ba chiếc máy bay phản lực ở Jordan. (Ảnh: CNN)

5. Các lỗi khác của con người
Các nguyên nhân còn lại được cho là do lỗi khác của con người, như sai lầm của bộ phận kiểm soát không lưu, điều vận, bộ phận tiếp nhiên liệu hoặc kỹ sư bảo trì. Đôi khi phải làm việc trong nhiều ca kéo dài hàng giờ, các kỹ sư bảo trì có thể phạm sai lầm, nhiều khả năng gây nên thảm họa.
Năm 1990, cửa kính trên một chuyến bay của Anh bị nứt, suýt cướp đi mạng sống của cơ trưởng. Theo Air Investigation Branch, gần như tất cả 90 bu lông của kính chắn gió "có đường kính nhỏ hơn quy định".
Thay vì bị quy cho việc chọn sai kích thước bu lông, các kỹ sư bảo trì đảm nhiệm việc lắp kính chắn gió bị đổ lỗi khoét loe miệng quá khổ. Các kỹ sư thiếu ngủ và đã làm công việc thay kính chắn gió trong thời gian này, từ đó dẫn đến sự cố.

Bảo Anh