Về vấn đề này, báo The Nation (Thái Lan) ngày 26-11 đã đưa ra một số khuyến nghị:

- Nên mời sáu nước ASEAN còn lại để thể hiện sự thống nhất. Biển Đông không phải chỉ là vấn đề tranh chấp chủ quyền của vài nước ASEAN và Trung Quốc mà liên quan đến toàn bộ các nước ASEAN.

- Nên thảo luận cách thức để Tuyên bố về ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC) phát huy hiệu quả hơn nữa, làm thế nào tránh đối đầu, tránh hành động đơn phương có thể dẫn đến xung đột. Trên thực tế DOC không cải thiện được tình hình, đặc biệt sau thời điểm thông qua Quy tắc hướng dẫn thực thi DOC vào tháng 7-2011.

- Cần làm rõ nước nào tuyên bố chủ quyền phần nào trên biển Đông và làm rõ các tuyên bố này dựa vào căn cứ nào.

- Phải giải mã tuyên bố chủ quyền đường chín đoạn của Trung Quốc.

- Các nước ASEAN cần có chung quan điểm về các mô hình hoạt động quân sự bí mật của tàu chiến nước ngoài trong vùng đặc quyền kinh tế của nước đó.

- Đánh giá vai trò của lãnh thổ Đài Loan trong tranh chấp biển Đông.

- Thảo luận khả năng tạm gác tranh chấp để hợp tác. Cần thảo luận giải pháp giải quyết bất đồng ở biển Đông theo hướng tất cả cùng thắng.

ĐĂNG KHOA