Nhật hoàng Akihito và Hoàng hậu Michiko tham dự lễ tưởng niệm nạn nhân động đất/sóng thần cấp quốc gia tại Tokyo ngày 11/3.

Động thái của Bắc Kinh diễn ra sau khi Nhật mời đại diện của Đài Loan tham dự lễ tưởng niệm những người thiệt mạng trong thảm họa động đất/sóng thần năm 2011 như những nhà ngoại giao khác.

Động thái cũng diễn ra vào thời điểm căng thẳng giữa Tokyo và Bắc Kinh vẫn âm ỉ vì tranh chấp quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trên Hoa Đông, với tàu chính phủ Trung Quốc ngày hôm nay được thấy ở vùng biển này.

“Chính phủ Nhật đã giả thích với Trung Quốc là chúng tôi sẽ đối xử với Đài Loan phù hợp trong lễ kỷ niệm này khi xem xét đến sự ủng hộ to lớn của họ đối với chúng tôi”, chánh văn phòng Nội các Nhật Yoshihide Suga nói với các phóng viên.

Tokyo cho biết với Bắc Kinh “điều này sẽ không ảnh hưởng tới quan điểm của Nhật về vị trí của Đài Loan như được nêu trong Thông cáo chung Nhật-Trung”, ông cho hay. “Nhưng Trung Quốc không hiểu và vắng mặt khỏi buổi lễ. Thật đáng thất vọng và đáng tiếc”, ông cho hay. Trong Thông cáo chung 1972, Nhật công nhận Trung Quốc “là chính phủ hợp pháp duy nhất”.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm qua ra tuyên bố cho biết Bắc Kinh đã bày tỏ phản đối trước động thái của Nhật, trong đó “đối xử với đại diện từ Đài Loan như các đại diện ngoại giao và các thành viên của các tổ chức quốc tế”.

Trong lễ kỷ niệm 1 năm thảm họa động đất/sóng thần, chính phủ Nhật khi đó, do Thủ tướng Yoshihiko Noda đứng đầu, đã loại trừ đại diện Đài Loan khỏi danh sách các nước và lãnh thổ được đọc tên tại buổi lễ.

Tuy nhiên, văn phòng đại diện của Nhật tại Đài Bắc đã bỏ tiền cho đăng nửa trang “cảm ơn” trên các báo lớn trên hòn đảo, trước sự ủng hộ trị giá khoảng 224 triệu USD đối với thảm họa Nhật.

Mối quan hệ giữa Bắc Kinh và Tokyo xấu đi nghiêm trọng trong vòng 1 năm qua, khi hai bên đối đầu trên quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Theo lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật, 3 tàu chính phủ Trung Quốc đã tiến vào vùng biển 12 hải lý quanh Senkaku/Điếu Ngư ngay sau 10h sáng nay, 12/3.

Ngoài Trung Quốc và Nhật, Đài Loan cũng tuyên bố chủ quyền với quần đảo này.

Cũng theo chánh văn phòng nội các Nhật, không có đại diện ngoại giao nào của Hàn Quốc tham dự lễ kỷ niệm, trong đó có phút mặc niệm tưởng nhớ khoảng 19.000 nạn nhân.

Tuy nhiên, ông cho biết Seoul đã thông báo với Tokyo vào hôm thứ hai rằng sự vắng mặt của đại diện nước này là do sai sót.

Nhật và Hàn Quốc cũng tranh chấp trên một quần đảo khác, nằm giữa hai nước.

Theo Vũ Quý (Dân trí / AFP)