Tháng 8, ASEAN sẽ họp về biển Đông
Do UNCLOS có kẽ hở về tính pháp quyền, Philippines phải cậy nhờ đến công luận quốc tế.

Hãng tin Kyodo (Nhật) đưa tin ngày 23-5, Bí thư Thường trực Bộ Ngoại giao Thái Lan Sihasak Phuangketkeow thông báo bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN sẽ có một cuộc họp đặc biệt vào tháng 8 tới tại Thái Lan nhằm củng cố lập trường về tranh chấp biển Đông trước khi gặp Trung Quốc vào tháng 9 ở Bắc Kinh để thảo luận về Bộ Quy tắc ứng xử ở biển Đông.

Nhóm công tác ASEAN-Trung Quốc về Tuyên bố về ứng xử của các bên ở biển Đông cũng sẽ nhóm họp ngày 29-5 tại Bangkok. Thái Lan hiện là nước điều phối quan hệ ASEAN-Trung Quốc.

Trong khuôn khổ chuyến thăm Nhật trong bốn ngày, ngày 24-5, phát biểu tại hội nghị quốc tế lần thứ 19 với chủ đề Tương lai châu Á do Tập đoàn Truyền thông Nikkei (Nhật) tổ chức ở Tokyo, Thủ tướng Thái Lan Yingluck Shinawatra nói một biển Đông bất ổn hoặc các tranh chấp biển ở đây không có lợi cho nước nào. Bà nhấn mạnh hòa bình và ổn định trong khu vực rất quan trọng cho sự ra đời của cộng đồng kinh tế ASEAN vào năm 2015.

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe nghênh tiếp Thủ tướng Thái Lan Yingluck Shinawatra. Ảnh: THE NATION

Hôm trước đó tại Tokyo, Thủ tướng Yingluck Shinawatra đã hội đàm với Thủ tướng Shinzo Abe. Hãng thông tấn quốc gia Thái Lan (NNT) đưa tin hai thủ tướng cũng đã trao đổi về tình hình căng thẳng ở biển Đông.

Bà Yingluck Shinawatra nói Thái Lan ủng hộ các biện pháp hòa bình giải quyết tranh chấp ở biển Đông. Bà thông báo cho Thủ tướng Shinzo Abe biết Trung Quốc dự định tổ chức hội nghị bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Trung Quốc vào tháng 9 tới nhằm tìm phương hướng quản lý tranh chấp biển Đông.

Trong khi đó tại Philippines, Đài truyền hình ABS-CBN (Philippines) ngày 24-5 đưa tin hôm 18-5, phát biểu với các sinh viên luật tại ĐH TP Manila, Phó Chánh án Tòa án tối cao Antonio Carpio đã đề cập đến vấn đề tranh chấp biển Đông.

Ông nói dù Tòa án Trọng tài quốc tế xử Philippines thắng kiện, phán quyết cũng không thể thực thi vì dự báo Trung Quốc sẽ không tuân thủ.

Ông cho biết theo Hiến chương LHQ, nước thắng kiện tại Tòa án Công lý quốc tế có thể yêu cầu Hội đồng Bảo an LHQ buộc nước thua kiện thực thi phán quyết. Tuy nhiên, Công ước LHQ về Luật Biển (UNCLOS) lại không ấn định cơ chế thực thi nào đối với phán quyết của tòa án quốc tế về Luật Biển cũng như các tòa án trọng tài quốc tế được thành lập theo UNCLOS.

Ông nhận định chính vấn đề thiếu cơ chế thực thi đã tạo kẽ hở trong tính pháp quyền của UNCLOS. Do vậy, Philippines phải cậy nhờ đến công luận quốc tế thúc ép các nước tuân thủ tính pháp quyền nếu muốn được công nhận là thành viên hoặc nước lãnh đạo trong cộng đồng.

Ông nhấn mạnh luật về vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa năm 1998 của Trung Quốc khẳng định các quyền lịch sử của Trung Quốc đối với tất cả cấu tạo địa chất ở biển Đông là vi phạm nghiêm trọng UNCLOS.

Phó Chánh án Tòa án Tối cao Antonio Carpio nhận định với tuyên bố đường lưỡi bò, Trung Quốc muốn biến biển Đông thành ao nhà nhằm chiếm đoạt những gì thuộc về các quốc gia ven biển khác. Ông nhấn mạnh đường lưỡi bò sẽ giết chết UNCLOS, công nhận đường lưỡi bò sẽ xóa sạch những tiến bộ trong nhiều thế kỷ qua về Luật Biển và khuyến khích các cường quốc hải quân tuyên bố chủ quyền ở các biển và đại dương khác, tước đoạt vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa mở rộng của các quốc gia ven biển.

THẠCH ANH