Hãng tin RIA Novosti (Nga) ghi nhận Nga đã bày tỏ thái độ thất vọng sau khi Tổng thống Obama quyết định hủy cuộc gặp với Tổng thống Putin bên lề hội nghị cấp cao G20 ở Nga trong hai ngày 5 và 6-9 vì Nga đã cho cựu nhân viên tình báo Mỹ Edward Snowden tị nạn.

Ngày 7-8 (giờ địa phương), cố vấn tổng thống Nga Yuri Ushakov cố gắng xoa dịu rằng Nga sẵn sàng tiếp tục hợp tác với Mỹ về mọi vấn đề song phương và quốc tế.

Chủ tịch Ủy ban Các vấn đề quốc tế của Hội đồng Liên bang Nga (Thượng viện) Mikhail Margelov chê trách Mỹ quá coi trọng Edward Snowden trong khi chuyện của nhân vật này không đáng là lý do để Mỹ phải lạnh nhạt với Nga.

Ông nhắc khéo Tổng thống Obama về trách nhiệm của các nhà lãnh đạo hai nước thành viên Hội đồng Bảo an LHQ, đó là phải tiếp xúc với nhau để giải quyết các vấn đề toàn cầu.

Obama hủy cuộc gặp với Putin vì Nga đã cho cựu nhân viên tình báo Mỹ Edward Snowden tị nạn. Biếm họa của MANNY FRANCISCO (báo The Phillippines)

Trong khi đó, báo Le Figaro (Pháp) ghi nhận trong quan hệ Obama-Putin có sáu giai đoạn đáng nhớ:

Tháng 7-2009: Putin (lúc đó là thủ tướng) mời Obama ăn sáng, thế nhưng Obama đã khiến cho Putin phải mất mặt. Hôm trước đó, Obama nói: “Theo tôi biết thì Tổng thống Medvedev là tổng thống còn Thủ tướng Putin là thủ tướng... Điều tôi quan tâm là giải quyết công việc trực tiếp với tổng thống Nga”.

Tháng 5-2012: Vài ngày sau khi nhậm chức tổng thống, Putin gửi thư cho Obama với mong muốn Nga sẵn sàng cùng với Mỹ phát triển quan hệ trên chặng đường dài. Obama đã tán thành quan điểm của Nga.

Tháng 4-2013: Bộ Ngoại giao Mỹ công bố danh sách Magnitsky gồm 18 viên chức Nga bị cấm lưu trú ở Mỹ và bị đóng băng tài khoản do liên can đến cái chết của luật sư nhân quyền Nga Sergei Magnitsky (chết trong nhà tù ở Moscow năm 2009). Để trả đũa, Nga công bố danh sách các công dân Mỹ bị cấm lưu trú ở Nga.

Tháng 4-2013: Vụ đánh bom ở Boston đã hâm nóng quan hệ Nga-Mỹ. Putin tuyên bố sẵn sàng hợp tác chống khủng bố với Mỹ. Obama cám ơn rối rít.

Tháng 6-2013: Cuộc gặp giữa Putin và Obama tại Bắc Ireland diễn ra trong bầu không khí lạnh giá. Hai bên bất đồng nhiều lĩnh vực.

Ngày 7-8: Obama tuyên bố hủy cuộc gặp với Putin ở hội nghị G20.

Trang web Slate lạc quan nhận định quyết định hủy cuộc gặp với Tổng thống Putin của Tổng thống Obama không gây hậu quả đáng kể. Lý do: Hội nghị thượng đỉnh vào đầu tháng 9 không dẫn đến ký kết hiệp định nào bởi Nga và Mỹ đang bất đồng sâu sắc về nhiều vấn đề như giải trừ vũ khí hạt nhân, chiến tranh ở Syria, lá chắn chống tên lửa, nhân quyền.

Trang web Slate nhận định nguyên nhân cơ bản dẫn đến quan hệ lạnh nhạt Nga-Mỹ là Putin muốn xây dựng Nga thành cường quốc như Liên Xô cũ bằng cách xác lập lại tương quan lực lượng mới với Mỹ. Tương quan này được thể hiện bằng giải pháp bàn tay sắt trong các xung đột khu vực và bằng các cử chỉ chính trị như cấp quy chế tị nạn tạm thời cho Edward Snowden.

Thomas Snegaroff, Giám đốc Viện Quan hệ quốc tế và Chiến lược (Pháp), nhận định Tổng thống Obama muốn chứng tỏ mình không yếu thế trong khi nhiều tháng qua Nga cứ cản trở Mỹ về hồ sơ Syria hay dự án lá chắn chống tên lửa của Mỹ ở châu Âu. Thái độ cứng rắn của Obama nhằm tái cân bằng cuộc đối thoại đang có xu hướng nghiêng về phía Nga.

Về đối nội, do bị đảng Cộng hòa chỉ trích trong các vấn đề sở hữu súng, bảo hiểm y tế, cải cách nhập cư, Obama cần tìm đồng thuận về chính trị, đặc biệt vào tháng 9 tới sẽ có bỏ phiếu thông qua ngân sách và ấn định mặt bằng nợ công.

DẠ THẢO