Rohani - nhà cải cách

Tuần rồi, thế giới đã chứng kiến bước ngoặt quan trọng trong quan hệ Mỹ-Iran. Ngày 27-9 (giờ địa phương), trên đường ra sân bay rời New York sau năm ngày tham dự khóa họp của Đại hội đồng LHQ, Tổng thống Iran Hassan Rohani đã nhận được cuộc gọi của Tổng thống Obama. Đây là lần đầu tiên tổng thống Mỹ trò chuyện với tổng thống Iran từ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979.

Bốn tín hiệu cởi mở của Tổng thống Rohani

Trái ngược với người tiền nhiệm Mahmoud Ahmadinejad, từ khi cầm quyền vào đầu tháng 8 năm nay, Tổng thống Hassan Rohani đã tăng cường cởi mở với phương Tây. Đài truyền hình Francetv (Pháp) ghi nhận có bốn dấu hiệu cởi mở:

Trả tự do cho các phần tử đối lập: Ngày 18-9, 13 người mà phương Tây gọi là “tù chính trị” được trả tự do ở Iran. Họ bị bắt trong cuộc biểu tình chống đối Tổng thống Ahmadinejad tái đắc cử vào tháng 6-2009. Trong số này có nữ luật sư Nasrine Sotoudeh. Chính quyền thời Tổng thống Ahmadinejad lo ngại những nhân vật như bà Nasrine Sotoudeh sẽ tiến hành cuộc cách mạng nhung như ở Ukraine.

Các cuộc gặp cấp cao: Tổng thống Rohani tăng cường các tuyên bố hòa giải, đặc biệt gợi ý sẽ tiếp xúc với Tổng thống Obama và Tổng thống Pháp François Hollande bên lề Đại hội đồng LHQ ở New York. Ngày 24-9, Tổng thống François Hollande và Tổng thống Rohani đã có cuộc hội đàm lịch sử trong 40 phút. Cuộc tiếp xúc Obama-Rohani không diễn ra nhưng cuối cùng Obama cũng đã gọi điện thoại cho ông Rohani.

Quan điểm về người Do Thái: Ngày 4-9, Tổng thống Rohani chúc mừng năm mới Do Thái Roch Hachana. Ông còn chỉ trích người tiền nhiệm Ahmadinejad khi ông này đánh giá cuộc tàn sát người Do Thái là chuyện hoang đường. Trả lời nhà báo Christiane Amanpour tại New York, ông lên án bọn phát xít gây tội ác với dân Do Thái.

Hòa bình không bom hạt nhân: Phương Tây e ngại Iran phát triển chương trình hạt nhân quân sự. Phát biểu trên diễn đàn Đại hội đồng LHQ ngày 24-9, Tổng thống Rohani khẳng định Iran sẵn sàng bắt đầu đàm phán ngay tức khắc về chương trình hạt nhân Iran. Trả lời đài truyền hình Mỹ NBC, ông nhấn mạnh: “Trong bất kỳ tình huống nào chúng tôi sẽ không tìm kiếm sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt, trong đó có vũ khí hạt nhân… Chúng tôi không tìm cách gây chiến với bất kỳ nước nào”.

Rohani - nhà cải cách ảnh 1

Không khí cuồng nhiệt đón tiếp Tổng thống Hassan Rohani từ New York trở về ngày 28-9. Ảnh: IRNA

Rohani - Tổng thống bí ẩn của Iran

Báo The Daily Beast (Mỹ) nhận định sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979, có hai nhân vật chính trị ở Iran mang lại hy vọng đổi mới.

Đầu tiên là Tổng thống Mohammad Khatami (1997-2005), người luôn nở nụ cười. Tuy nhiên, trong suốt tám năm nỗ lực, ông không thể cải thiện quan hệ với phương Tây và cũng không mang lại nhiều thay đổi trong xã hội Iran. Người thứ hai là tân Tổng thống Hassan Rohani, 65 tuổi. Giống như Khatami, ông là người luôn nở nụ cười. Ông phục tùng giáo chủ tối cao Khomeini (người lãnh đạo cuộc cách mạng Iran năm 1979) và phản đối chế độ quân chủ.

Năm 24 tuổi, ông lấy bằng cử nhân luật tư pháp tại ĐH Tehran. Sáu năm sau, ông đến London (Anh) học tiếng Anh vào lúc bất ổn bùng nổ tại Iran. Một năm sau, quốc vương thoái vị.

Theo hồi ký của Tổng thống Hassan Rohani, ông từng muốn học tại ĐH Harvard (Mỹ) nhưng do bất ổn trong nước nên ông phải trở về Iran. Trong những năm 1990, ông ra nước ngoài học tập và lấy bằng tiến sĩ tại ĐH Glasgow Caledonian (Anh) với luận án có tựa đề “Tính linh hoạt của luật Hồi giáo-Tham khảo kinh nghiệm của Iran”.

Trong suốt sự nghiệp chính trị, ông đã nỗ lực kiểm soát chủ nghĩa cực đoan trong lực lượng chính trị Iran. Có ba từ để mô tả về ông là kỷ luật, hợp lý và thuyết phục. Ông coi trọng vẻ bề ngoài và có kỹ năng giao tiếp tốt. Ông là nhà hùng biện thông minh, có thể đánh bại đối thủ thông qua các câu chuyện hài hước.

Chuyên gia Massoud Safiri, người từng làm việc với ông Rohani tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược quốc tế, nhận xét ông Rohani không hề ảo tưởng khi thảo luận về việc giảm căng thẳng với phương Tây, tuy nhiên ông biết rõ con đường cần phải đi và kế hoạch cần phải thực hiện. GS Hooshang Amirahmadi ở ĐH Rutgers (Mỹ), chủ tịch Hội đồng Mỹ-Iran, nhận xét Tổng thống Rohani tin vào chính sách kinh tế tự do và nếu buộc phải lựa chọn giữa Mỹ và Trung Quốc thì ông Rohani sẽ chọn Mỹ.

Chiến dịch mê hoặc phương Tây

GS Dominique Moïsi, cố vấn giám đốc Viện Quan hệ quốc tế Pháp, ghi nhận phát biểu tại diễn đàn Đại hội đồng LHQ hôm 24-9, Tổng thống Obama đã nhắc đến Iran 26 lần, Syria 21 lần, Israel 15 lần, Palestine 11 lần và Trung Quốc… một lần.

Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benyamin Netanyahou đánh giá Tổng thống Rohani là “sói đội lốt cừu”, tiến hành chiến dịch mê hoặc phương Tây để tiếp tục sản xuất vũ khí hạt nhân. Báo New York Times bình luận tâm trạng Israel hiện tại như một người biết bạn thân của mình (Mỹ) đang ve vãn kẻ thù truyền kiếp (Iran).

Tuy nhiên, thái độ cởi mở của Tổng thống Rohani là cái gai trước mắt thế lực bảo thủ ở Iran. Ngày 30-9, tướng Mohammad Ali Jafari chỉ huy lực lượng vệ binh cách mạng đánh giá cuộc điện đàm lịch sử giữa Tổng thống Obama với tổng thống Iran là sai lầm chiến thuật. Tướng này nói như dọa: “Nếu chúng tôi nhận thấy sai lầm nơi những người có trách nhiệm, lực lượng cách mạng sẽ đưa ra cảnh báo cần thiết”. Tướng Amir-Ali Hadjizadeh chỉ huy không quân của vệ binh cách mạng nhận định: “Với một cuộc tiếp xúc và một nụ cười (của Tổng thống Obama), chúng ta không thể quên sự thù địch với Mỹ”.

Cùng ngày, một tổ chức tự xưng là Ủy ban Bảo vệ lợi ích Iran lên tiếng nhận trách nhiệm đã tổ chức biểu tình phản đối khi Tổng thống Rohani vừa từ New York về nước hôm 28-9. Ủy ban này tuyên bố có nhiệm vụ xem xét lợi ích Iran có được tôn trọng trong quá trình đàm phán với Washington hay không và cuộc biểu tình lần này là lời cảnh báo nghiêm túc dành cho tổng thống.

Trang web Rajanews thân cận với ông Saïd Jalili, ứng cử viên tổng thống thua cuộc năm 2013, viết về cuộc điện đàm Obama-Rohani: “Hành động này thật lạ lùng và không có lợi”. Các cư dân mạng nhận diện một trong những người biểu tình giận dữ chính là Mohammad Sadegh Shahbazi, cán bộ điều phối chiến dịch tranh cử của Saïd Jalili. Trang nhất báo Kayhan ngày 29-9 chỉ trích cuộc điện đàm Obama-Rohani là cử chỉ gây khó chịu và tổng thống Iran chỉ làm lợi cho đối thủ Mỹ.

60 năm căng thẳng Mỹ-Iran

8-1953: Cơ quan tình báo Anh và Mỹ tổ chức đảo chính phế truất Thủ tướng Iran Mohammad Mossadegh. Chế độ quân chủ trở thành đồng minh của Mỹ áp dụng chế độ cai trị độc đoán.

1-1979: Cách mạng Hồi giáo lật đổ quốc vương Mohammad Reza Pahlavi. Giáo sĩ Khomeyni yêu cầu người nước ngoài rời khỏi Iran.

11-1979: Sinh viên Hồi giáo tấn công đại sứ quán Mỹ ở Tehran và đòi dẫn độ quốc vương từ Mỹ. 52 nhân viên sứ quán bị bắt làm con tin.

4-1980: Chiến dịch giải cứu con tin Mỹ thất bại. Mỹ cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran. Đến tháng 1-1981, các con tin cuối cùng được trả tự do, Mỹ phải giải tỏa các tài khoản Iran bị phong tỏa.

11-1986: Để Iran ủng hộ giải cứu con tin Mỹ bị giữ ở Lebanon, Mỹ mật đàm và bán vũ khí cho Iran với danh nghĩa hỗ trợ quân nổi dậy Nicaragua. Iran công bố thông tin.

7-1987: Mỹ can thiệp vào xung đột Iran-Iraq để bảo vệ các nhà máy lọc dầu Kuwait và Saudi Arabia. Hải quân Iran hầu như bị xóa sổ.

7-1988: Một tàu khu trục Mỹ đối đầu với hai pháo hạm Iran. Sau đó một máy bay Airbus của Iran bị bắn rơi trên vùng Vịnh. 200 người thiệt mạng.

2-1993: Mỹ tố cáo Iran liên quan đến vụ tấn công Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York (sáu người chết, khoảng 1.000 người bị thương).

4-1995: Mỹ lên án Iran ủng hộ khủng bố và ban hành lệnh cấm vận thương mại và tài chính.

1-1998: Tổng thống ôn hòa Mohammad Khatami đắc cử.

2001: Iran chấp thuận giải cứu phi công Mỹ trên lãnh thổ Iran và giúp Mỹ thành lập chính phủ Afghanistan.

1-2002: Tổng thống tuyên bố đưa Iran vào danh sách trục xấu ủng hộ khủng bố.

12-2003: Sau động đất ở Bam làm 31.000 người chết, Mỹ cứu trợ cho Iran.

8-2005: Ông Mahmoud Ahmadinejad lên làm tổng thống. Iran nối lại làm giàu uranium. Hội đồng Bảo an LHQ cấm vận Iran.

8-2009: Iran bắt ba nhà thám hiểm Mỹ.

12-2009: Iran lên án Mỹ bắt cóc nhà vật lý Shahram Amiri.

6-2010: Cơ quan tình báo Mỹ thông báo đã mở chiến dịch tấn công dự án hạt nhân của Iran trên mạng từ năm 2006.

10-2011: Mỹ thông báo phá vỡ âm mưu tấn công đại sứ quán Saudi Arabia ở Mỹ do Iran tổ chức.

12-2011: Iran bắt giữ một máy bay không người lái Mỹ trên đất Iran. Obama ban hành luật loại trừ khỏi hệ thống tài chính Mỹ mọi định chế cộng tác với Ngân hàng Trung ương Iran. Iran tuyên bố không giọt dầu nào quá cảnh qua eo biển Hormuz.

6-2013: Ông Hassan Rohani được bầu làm tổng thống Iran.

HOÀNG DUY - DUY KHANG

Tôi ghét những cánh tay giơ lên

Tôi ghét những cánh tay giơ lên

Ngày nay chuyện bốn phương tám hướng gì cũng loan truyền chóng mặt. Ngoài một rừng cơ quan báo chí chuyên nghiệp thì giới đưa tin dạo còn nhiều gấp vạn lần.
Vinh danh kỳ 29: Bảng vàng về với Đắk Lắk

Vinh danh kỳ 29: Bảng vàng về với Đắk Lắk

(PL)- Số lượng bạn đọc ở Đắk Lắk đã từng được trúng giải À Ra Thế khá nhiều, tuy nhiên đây là lần đầu tiên bảng vàng xướng tên một bạn đọc ở địa phương này, đồng thời Bình Phước vẫn luôn giữ “áp đảo” các vị trí còn lại.