BS Trần Anh Tuấn, Trưởng khoa Hô hấp - BV Nhi đồng 1, đã nói như vậy với khoảng 200 phụ huynh tại buổi trò chuyện với bác sĩ vào cuối tuần qua do BV Nhi đồng 1 tổ chức. Theo BS Tuấn, có đến 90% bệnh nhân không dùng đủ thời gian, tự ý ngưng thuốc, uống không đủ liều lượng… đó là những nguyên nhân chính gia tăng kháng sinh, tăng biến chứng và tăng chi phí điều trị…

Kháng sinh không hiệu quả với virus

Tôi đi khám bệnh cho con lần một, bác sĩ kê toa uống hết. Lần sau con tôi cũng bị y như vậy, tôi cầm toa đó đi mua thuốc thì có lạm dụng kháng sinh không? Ý kiến khác thì cho rằng thấy con ho, sốt nên nóng ruột ra nhà thuốc mua kháng sinh về cho uống dự phòng trước khi đi khám bác sĩ.

BS Tuấn giải thích: “Không phải thấy triệu chứng giống nhau là bệnh giống nhau. Kháng sinh là thuốc có nguồn gốc từ vi sinh vật (nấm) hay tổng hợp, bán tổng hợp. Kháng sinh có tác dụng tiêu diệt các loại vi trùng bằng sự ức chế phát triển, chuyển hóa của chúng. Điểm đáng lưu ý là kháng sinh không hiệu quả với các loại virus (nguyên nhân thường gặp nhất là viêm hô hấp trên, tiêu chảy), nấm, ký sinh trùng. Cảm cúm đa số nguyên nhân là do virus gây ra nên uống kháng sinh không có tác dụng. Do đó, uống kháng sinh bắt buộc phải có toa của bác sĩ”.

Sử dụng kháng sinh đúng chỉ định của bác sĩ sẽ làm tăng hiệu quả điều trị, giảm các nguy cơ kháng thuốc. Ảnh: TÙNG SƠN

Không nên pha thuốc vào sữa

Nhiều phụ huynh băn khoăn là con trẻ sợ uống thuốc, cứ thấy thuốc là kêu khóc, nôn ói. Giải pháp duy nhất là pha thuốc vào sữa cho trẻ uống. Như vậy có ảnh hưởng gì không?

BS Tuấn khuyến cáo không nên pha thuốc chung với sữa cho trẻ uống. Bởi có những loại thuốc kém bền vững trong môi trường dịch vị hoặc giảm hấp thu do thức ăn.

Nếu là thuốc viên thì tán nhỏ, cho vào một ít nước, có thể pha với một ít sữa (một muỗng cà phê) hay nước cháo. Nếu trẻ ói trong vòng 30 phút sau khi uống thuốc thì cần cho uống lại một liều khác.

“Hãy nói với bác sĩ của bạn, bạn bận đi làm không đủ thời gian cho con uống thuốc nhiều lần/ngày và uống dài ngày, bác sĩ hãy cho thuốc nào có thể uống ít lần/ngày và rút ngắn ngày uống. Chắc chắn bác sĩ sẽ linh động cho thuốc như vậy” - BS Tuấn khuyến cáo.

Những loại bệnh kháng sinh không trị được

Theo BS Tuấn, viêm mũi cấp thường do virus nên không cần dùng kháng sinh. Viêm họng chỉ có 15% do liên cầu trùng nhóm A gây ra cần dùng kháng sinh, còn lại 85% là do virus. Nhưng hiện nay 100% trường hợp viêm họng đều sử dụng kháng sinh, đây là điều quá oan uổng. Nếu viêm họng điều trị không đúng, lạm dụng kháng sinh có thể làm cho trẻ bị thấp tim, viêm cơ tim, dị ứng, suyễn. Ngoài ra, tác dụng phụ của kháng sinh, độc tính là tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa, dị ứng.

BS Tuấn cho biết gần đây, số trẻ sử dụng kháng sinh ngày càng nhiều, sớm, do đó sẽ tăng nguy cơ mắc bệnh dị ứng, trong đó có suyễn. Trên thế giới, tình hình kháng penicilline gia tăng cả về bề rộng lẫn bề sâu và không có điểm dừng. Tại Mỹ tăng 12 lần (1986-1999), Pháp tăng 43 lần. Theo đánh giá của các chuyên gia trên thế giới, Việt Nam là điểm nóng của tình trạng kháng thuốc. Trong khi đó, số kháng sinh mới càng về sau càng ít. Nếu như từ năm 1983 đến 1987 có 16 loại kháng sinh mới thì từ năm 2008 đến 2012 chỉ có hai loại.

Những loại kháng sinh uống 1 giờ trước ăn hoặc 2 giờ sau ăn:

Nhóm Penicilline: Peni V, ampicillin, cloxacillin. Cephalosporin: cephalexin, cefaclor, cefuroxime. Macrolid: erythromycin, clarithromycin, azithromycin, roxithromycin.

Loại kháng sinh uống trong hoặc ngay sau bữa ăn:

Nhóm quinolon (ciprofloxacin…), nhóm nitroimidazol (metronidazol, tinidazol…), nhóm cyclin (tetracyclin, doxycyclin…).

Ngoài ra, kháng sinh loại viên bao tan trong ruột, không kể thuộc nhóm kháng sinh nào đều có thể uống bất kể lúc nào, no hoặc đói. Tốt nhất là uống lúc đói với một cốc nước sôi để nguội.

Cho uống thuốc khi nào?

Tốt nhất 30 phút trước khi ăn hoặc chậm nhất khi bữa ăn bắt đầu, vì lúc đó bao tử trống, thuốc dễ hấp thu.

Ngoài ra, có một số kháng sinh kích thích đường tiêu hóa làm cho trẻ sau khi uống bị tiêu chảy, một số phụ huynh mua men tiêu hóa pha cùng kháng sinh cho uống. Phụ huynh nên cho uống sau chừng 30 phút, nhiều khi cho uống chung men tiêu hóa bị thuốc tiêu diệt luôn.

DUY TÍNH