Thuốc kém chất lượng vào bệnh viện?
(PL)- Dư luận đang đặt vấn đề có hay không tiêu cực trong đấu thầu thuốc tập trung tại TP.HCM.

LTS: Dư luận đang đặt dấu hỏi về việc Công ty VN Pharma là một công ty nhỏ nhưng trúng thầu thuốc có giá trị lớn; nhiều loại thuốc trúng thầu đã được cung ứng cho các bệnh viện thời gian sau mới bị phát hiện chưa có số đăng ký; thuốc trúng thầu có giá rẻ đến bất ngờ; có thuốc lần đầu tiên có mặt trên thị trường, thậm chí thuốc vừa được cấp số đăng ký, thuốc trúng thầu rồi mới sản xuất... Những hiện tượng trên khiến dư luận lo ngại và không thể không đặt câu hỏi phải chăng công tác đấu thầu thuốc tập trung đang có nhiều kẽ hở tạo điều kiện cho thuốc kém chất lượng tràn vào bệnh viện?

Thuốc nhập chuyến trúng thầu là lỗi… hành chính

Lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM cho rằng việc đấu thầu là công khai, minh bạch, tuy nhiên việc để các thuốc nhập khẩu trúng thầu là lỗi hành chính. Nếu phát hiện có sai phạm, Sở Y tế sẽ xử lý theo quy định. Xung quanh vụ việc này, Pháp Luật TP.HCM đã có cuộc trao đổi với TS-BS Tăng Chí Thượng, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM.

Thuốc nhập khẩu chuyến vào bệnh viện vẫn trúng thầu

. Phóng viên: Dư luận nghi vấn một số thuốc chưa có số đăng ký (tại thời điểm đấu thầu) vẫn trúng thầu; thuốc nhập chuyến vẫn trúng thầu. Ông giải thích thế nào?

 + TS-BS Tăng Chí Thượng: Theo quy định của Luật Dược, các nghị định, thông tư hướng dẫn quyết định thì các thuốc chưa có số đăng ký có thể nhập khẩu theo giấy phép nhập khẩu chuyến để lưu hành trong cả nước hoặc chỉ có dùng cho một hay nhiều cơ sở điều trị nhằm đáp ứng cho nhu cầu điều trị của các cơ sở khám, chữa bệnh.

Như vậy, các thuốc nhập khẩu theo giấy phép nhập khẩu chuyến có hai loại: Loại một là các thuốc nhập khẩu theo giấy phép nhậu khẩu chuyến được lưu hành trên cả nước thì được tham gia đấu thầu và được dùng ở bất kỳ cơ sở y tế nào. Loại hai là các thuốc nhập khẩu theo giấy phép nhập khẩu chuyến chỉ được cung cấp cho một hay nhiều cơ sở điều trị nhằm đáp ứng đủ cho nhu cầu điều trị của các cơ sở khám, chữa bệnh đã được chỉ định thì không được sử dụng ở bệnh viện (BV) khác. Thông thường các thuốc nhập khẩu theo loại này là các thuốc quý hiếm, đặc trị.

Thuốc kém chất lượng vào bệnh viện?  - ảnh 1

Thuốc trúng thầu giá thấp, dư luận cho rằng chất lượng có vấn đề. Ảnh minh họa: TÙNG SƠN

Qua việc kiểm tra kết quả đấu thầu (tổng số gần 2.000 mặt hàng thuốc được mời thầu), Sở Y tế đã rà soát lại 38 mặt hàng được xét trúng thầu theo giấy nhập khẩu chuyến và đã phát hiện có năm mặt hàng thuốc có giấy phép nhập khẩu chuyến được chỉ định sử dụng cho một số BV cụ thể nhưng nhà thầu vẫn tham gia đấu thầu cung cấp cho các BV TP. Sở Y tế thực hiện đúng theo quy định của pháp luật là hủy kết quả trúng thầu của các mặt hàng thuốc này và theo Cục Quản lý Dược, đây là lỗi hành chính.

. Việc loại thầu này liệu có đúng? Liệu các doanh nghiệp có kiện Sở?

 + Việc hủy kết quả thầu là đúng quy định do hồ sơ dự thầu của nhà thầu không đáp ứng được yêu cầu của hồ sơ mời thầu của chủ đầu tư là Sở Y tế TP. Đối với năm mặt hàng thuốc bị hủy kết quả trúng thầu nêu ở trên, Sở Y tế TP đã mời các nhà thầu có liên quan đến các mặt hàng thuốc bị hủy kết quả trúng thầu để công bố quyết định và thống nhất các biện pháp xử lý sau khi quyết định có hiệu lực thi hành. Tại cuộc họp, các nhà thầu đều có ý kiến thống nhất việc hủy kết quả của Sở Y tế TP là phù hợp quy định của pháp luật và các nhà thầu sẽ rút kinh nghiệm để làm tốt hơn trong những lần đấu thầu sau.  

. VN Pharma là công ty nhỏ nhưng trúng thầu giá trị lớn, trong khi những công ty lớn trong nước lại trúng thầu giá trị nhỏ chỉ vài tỉ đồng. Có hay không sự ưu ái?

 + Tại thời điểm Sở Y tế TP tổ chức đấu thầu, hồ sơ dự thầu của VN Pharma đáp ứng các yêu cầu về năng lực kinh nghiệm nhà thầu; các mặt hàng tham dự thầu của công ty đều được đánh giá kỹ thuật theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu và chỉ những mặt hàng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật mới được xem xét giá đánh giá; các mặt hàng được đề nghị trúng thầu là những mặt hàng có giá đánh giá là thấp nhất so với các sản phẩm cùng nhóm kỹ thuật. Giá trị trúng thầu của Công ty VN Pharma là 267,8 tỉ đồng trên 7.047 tỉ đồng kết quả trúng thầu (trong đó gói biệt dược là 3.270 tỉ đồng, gói generic (thuốc được phép sản xuất theo một công thức thuốc đã lưu hành trước đó) là 3.777 tỉ đồng).

Đối với bảy mặt hàng thuốc của Công ty VN Pharma Cục Quản lý Dược rút số đăng ký, đến thời điểm hiện tại Sở Y tế chưa nhận được công văn chính thức của Cục Quản lý Dược. Tuy nhiên, Sở Y tế TP đã cho rà soát lại kết quả trúng thầu thuốc đợt 1 năm 2013-2014 thì các mặt hàng này không trúng thầu với Sở Y tế TP nên không ảnh hưởng đến nhu cầu thuốc sử dụng của các BV.

Không thiếu thuốc trong BV?

. Dư luận đặt câu hỏi tại sao ban đầu Sở Y tế TP không đấu thầu từng mặt hàng mà đấu thầu đồng loạt?

+ Việc đấu thầu mua thuốc, trong đó có việc xây dựng các gói thầu được thực hiện theo các quy định của Bộ Y tế về hướng dẫn lập hồ sơ mời thầu mua thuốc trong các cơ sở y tế, Sở không được phép chia nhỏ gói thầu nhiều mặt hàng ra thành nhiều gói thầu nhỏ từng mặt hàng để đấu thầu. Thực tế trong đấu thầu thuốc, mỗi mặt hàng đã là một gói thầu nhỏ.

Mục đích của sự đấu thầu tập trung là nhằm khắc phục những khuyết điểm của đấu thầu riêng lẻ ở các BV như báo chí thường nêu ra trước đây: Xây dựng được danh mục thuốc được chỉ định đúng theo phác đồ điều trị nhằm hạn chế lạm dụng chỉ định thuốc, loại bỏ những mặt hàng thuốc có hàm lượng thấp, phối hợp không đúng trong điều trị, thống nhất giá thuốc trong các BV TP, giá thuốc thấp hơn các đơn vị khác vì mua với số lượng lớn, đồng thời vẫn đảm bảo chất lượng thuốc điều trị và giá cả hợp lý.

. Sở Y tế nói đã dự trù các tình huống xảy ra như công ty trúng thầu không cung ứng nổi. Giờ đã có dư luận cho rằng các BV không nói thẳng nhưng thực tế họ thiếu thuốc thật.

+ Cho đến thời điểm hiện tại vẫn chưa xảy ra tình trạng công ty không cung ứng nổi số lượng lớn thuốc trúng thầu và chưa xảy ra việc thiếu thuốc trong điều trị ở các BV do Sở Y tế TP quản lý. Các công ty vẫn cam kết thực hiện đúng hợp đồng nguyên tắc đã ký kết với Sở và hợp đồng mua bán đã ký với các BV. Các thuốc chưa đấu thầu được ở đợt 1 hoặc đã đấu thầu ở đợt 1 nhưng không lựa chọn được nhà  thầu, UBND TP đã có chủ trương cho phép các BV mua sắm trực tiếp (áp thầu) theo đúng quy định với nguyên tắc giá áp thầu là thấp nhất và ưu tiên sử dụng thuốc sản xuất trong nước. Sở cũng đã đưa các thuốc này vào đấu thầu đợt 2 và có các phương án dự phòng để mua sắm nếu vẫn không lựa chọn được nhà thầu. 

Sở đã có chỉ đạo các BV thường xuyên kiểm tra và thông tin kịp thời cho Sở Y tế những trường hợp nhà thầu không cung cấp hàng hoặc cung cấp không kịp thời và không đầy đủ theo yêu cầu để Sở Y tế có biện pháp xử lý kịp thời không để ảnh hưởng đến công tác điều trị của các BV. Trường hợp BV không báo cáo hoặc báo cáo không kịp thời và để xảy ra tình trạng thiếu thuốc thì giám đốc BV chịu trách nhiệm. Ngược lại, BV đã báo cáo nhưng Sở Y tế không xử lý kịp thời thì đó là trách nhiệm của Sở Y tế.

Vừa qua có một số báo đăng thông tin về việc thiếu thuốc trong các BV. Sở Y tế đã chỉ đạo các BV báo cáo chi tiết tình hình thực tế sử dụng nhưng không có BV nào báo cáo có tình trạng thiếu thuốc xảy ra như phản ánh của các báo. Về việc này, Sở Y tế đã có báo cáo với UBND TP và có công văn đề nghị tổng biên tập các báo kiểm tra lại để có thông tin chính xác, tránh gây hoang mang cho bệnh nhân.

Vẫn không tránh khỏi khuyết điểm

Đánh giá việc đấu thầu tập trung là một nhiệm vụ khó khăn và phức tạp, do vậy ngay từ ban đầu, Sở Y tế TP đã xây dựng quy trình tổ chức đấu thầu tập trung chặt chẽ có sự tham gia của toàn ngành. Tuy nhiên, đây là lần đầu thực hiện với quy mô rất lớn, bên cạnh những lợi ích mang lại vẫn không thể tránh khỏi những khuyết điểm. Do vậy, nếu có cá nhân, bộ phận làm sai quy định thì tùy theo mức độ vi phạm sẽ xử lý theo pháp luật quy định hiện hành.

TS-BS TĂNG CHÍ THƯỢNG

DUY TÍNH thực hiện