Việt Nam thả muỗi vằn phòng bệnh Sốt xuất huyết, Zika
(PLO)-Ngày 2-2, Bộ Y tế cho biết đã phê duyệt kế hoạch thả muỗi vằn mang Wolbachia phòng bệnh Sốt xuất huyết Dengue (SXHD) và Zika. Kế hoạch này nằm trong Dự án Hướng tới Loại trừ Sốt xuất huyết tại Việt Nam.

Vi khuẩn Wolbachia sống trong tế bào của khoảng 60% các loài côn trùng trong tự nhiên, trong đó có nhiều loài sống gần người như bướm, chuồn chuồn, ruồi giấm và một số loài muỗi. Tuy nhiên muỗi vằn trong tự nhiên - trung gian truyền bệnh SXHD và Zika, lại không mang vi khuẩn Wolbachia.

Việt Nam thả muỗi vằn phòng bệnh Sốt xuất huyết, Zika - ảnh 1

Quá trình thay thế muỗi vằn tự nhiên bằng muỗi vằn mang Wolbachia trong cộng đồng

Dựa trên kết quả từ hơn 10 năm nghiên cứu, các nhà khoa học đã chứng minh được rằng, vi khuẩn Wolbachia có khả năng ức chế sự phát triển của vi-rút Dengue và Zika trong cơ thể muỗi vằn. Vào tháng 3-2016, Tổ chức Y tế Thế giới đã khuyến nghị mở rộng nghiên cứu ứng dụng phương pháp Wolbachia như một trong những phương pháp tiềm năng để kiểm soát các bệnh do muỗi truyền và chuẩn bị sẵn sàng cho việc phòng, chống vi-rút Zika.

Theo kế hoạch, Dự án muỗi vằn mang Wolbachia sẽ triển khai tại hai khu vực ở phía Bắc và phía Nam thành phố Nha Trang – nơi có khoảng gần 56.000 người thuộc 12.600 hộ gia đình sinh sống.

Dự án đã lập bản đồ chia 773 ô thả muỗi trên địa bàn hai khu vực nói trên. Từ tháng 3-2017, mỗi tuần Dự án sẽ thả khoảng 100 con muỗi vằn mang Wolbachia trong mỗi ô trong thời gian khoảng 12-18 tuần, để làm giảm số lượng muỗi vằn tự nhiên truyền bệnh và phòng Sốt xuất huyết Dengue Zika.

Sau khi được thả, vi khuẩn Wolbachia sẽ dần lan truyền và phát triển nhờ quá trình cặp đôi và sinh sản tự nhiên của muỗi. Muỗi vằn đực mang Wolbachia khi giao phối với muỗi vằn cái không mang Wolbachia thì trứng do con cái đẻ ra sẽ không nở (làm giảm số lượng muỗi truyền bệnh). Muỗi cái mang Wolbachia giao phối với muỗi đực (mang hay không mang Wolbachia) sẽ đều sản sinh ra thế hệ muỗi mới mang Wolbachia. Do hai cơ chế trên, muỗi mang vi khuẩn Wolbachia sẽ dần chiếm ưu thế hơn trong quần thể muỗi vằn tự nhiên và giúp hạn chế lan truyền bệnh SXHD và Zika mà không làm tăng số lượng muỗi trong cộng đồng.

Việt Nam thả muỗi vằn phòng bệnh Sốt xuất huyết, Zika - ảnh 2
Bản đồ 2 khu vực thả muỗi tại Thành phố Nha Trang

Dự án Hướng tới Loại trừ Sốt xuất huyết tại Việt Nam là một dự án nghiên cứu hợp tác giữa Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương với Viện Pasteur Nha Trang, Sở Y tế Khánh Hoà, và Đại học Monash (Australia) trong khuôn khổ Chương trình Loại trừ Sốt xuất huyết toàn cầu.

  Đây là Chương trình hợp tác nghiên cứu quốc tế phi lợi nhuận do trường Đại học Monash (Australia) chủ trì. Mục tiêu dài hạn của chương trình là phát triển ứng dụng muỗi vằn mang vi khuẩn Wolbachia nhằm hạn chế lây truyền SXHD và Zika.

Hiện tại chương trình đã và đang triển khai phương pháp Wolbachia tại Australia, Việt Nam, Indonesia, Brazil, Colombia và tiếp tục mở rộng ra một số quốc gia khác.

HG