Trung Quốc siết chặt, 10 công ty vay ngang hàng 'chạy' sang VN
(PLO)- Khi Chính phủ Trung Quốc thắt chặt quản lý hoạt động cho vay ngang hàng thì các công ty chuyển địa bàn hoạt động sang các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam.

Đây là thông tin được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đưa ra tại cuộc họp về hoạt động cho vay ngang hàng (P2P Lending), chiều 6-3. Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ chủ trì cuộc họp.

Theo NHNN, bản chất của P2P Lending là mô hình kinh doanh mới, dịch vụ sáng tạo dựa trên nền tảng công nghệ số kết nối trực tiếp người đi vay với người cho vay (nhà đầu tư) mà không thông qua trung gian tài chính. Theo đó, “Công ty P2P Lending” cung cấp nền tảng giao dịch trực tuyến (Platform) để người đi vay kết nối, trực tiếp vay mượn với người cho vay.

Toàn bộ hoạt động vay, trả nợ (gốc, lãi) giữa người đi vay và người cho vay được nền tảng giao dịch trực tuyến ghi nhận và lưu trữ bằng các bảng điện tử, số hoá.

Hiện nay, P2P Lending đã phát triển ở nhiều dạng thức khác nhau kể từ khi xuất hiện lần đầu ở Anh vào năm 2005. Tại Việt Nam, hệ thống pháp luật chưa có quy định quản lý riêng và cũng không cấm (trừ trường hợp được xác định là hoạt động ngân hàng) nên mô hình này xuất hiện cách đây khoảng 2 năm với 40 công ty đang hoạt động theo dạng thức truyền thống nêu trên.

Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN) Nguyễn Chí Quang cho biết nếu được quản lý tốt, P2P Lending sẽ góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện, đặc biệt là tại các địa bàn mà hệ thống tài chính chưa phát triển, người dân, các hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa ít có khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính- ngân hàng với chi phí thấp, ít thủ tục.

Trung Quốc siết chặt, 10 công ty vay ngang hàng 'chạy' sang VN - ảnh 1
Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ chủ trì cuộc họp về cho vay ngang hàng, chiều ngày 6-3. Ảnh: TC

Tuy nhiên, ở một số quốc gia, P2P Lending đã bị lợi dụng, biến tướng gây bất ổn tới an ninh kinh tế và xã hội. Thay vì làm trung gian kết nối thông tin, có công ty P2P Lending đã huy động tài chính đa cấp để lừa đảo, chiếm dụng vốn; huy động vốn để cho vay tràn lan, phát sinh nợ xấu, mất khả năng thanh toán và thực hiện chức năng thanh toán trung gian bất hợp pháp nhằm chiếm dụng vốn, lừa đảo...

Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Kim Anh cho biết, những hệ lụy này biểu hiện rõ nhất tại Trung Quốc và một số quốc gia Đông Nam Á. Khi Chính phủ Trung Quốc thắt chặt quản lý P2P Lending thì các công ty chuyển địa bàn hoạt động sang các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam.

Trong 40 công ty P2P Lending đang hoạt động ở nước ta thì có 10 công ty có nguồn gốc từ Trung Quốc và một số công ty từ Indonesia và Singapore. NHNN cho biết một số công ty trong số 40 doanh nghiệp này đã xuất hiện những hoạt động biến tướng, vi phạm pháp luật về ngân hàngtín dụng.

Lãnh đạo NHNN đề xuất Chính phủ cần có khuôn khổ pháp lý phù hợp để quản lý và đây là loại hình kinh doanh có điều kiện, phải được cơ quan nhà nước cấp phép. Chính phủ ban hành một Nghị quyết để cho chủ trương thực hiện và Thủ tướng ban hành Quyết định cho phép thí điểm thực hiện để tiến tới tổng kết, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý quản lý.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đồng tình với kiến nghị của các bộ, ngành, cho rằng dự thảo Quyết định của Thủ tướng quy định về phương thức hoạt động truyền thống của P2P Lending, kết nối trực tiếp người đi vay với người cho vay, đồng thời xem xét việc mở rộng sự tham gia của các tổ chức tài chính.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh dự thảo Quyết định thể hiện rõ quan điểm Nhà nước nghiêm cấm và sẽ xử lý nghiêm các hành vi biến tướng của mô hình kinh doanh mới này, vi phạm Luật các tổ chức tín dụng năm 2010. “Một mặt nhanh chóng tiếp cận với các mô hình kinnh doanh mới nhưng phải tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này”, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nêu rõ.

Cho vay dễ dàng, thủ tục nhanh gọn

Với sự bùng nổ của Fintech (tài chính trên nền tảng công nghệ), P2P đang hoạt động ngày càng rầm rộ. Điểm nổi bật của mô hình P2P là giúp cho nhiều người tiếp cận vốn một cách dễ dàng, đơn giản, linh hoạt, phù hợp với người không đủ tiêu chuẩn vay vốn ngân hàng, không có tài sản bảo đảm thế chấp.

Theo đó, người có nhu cầu vốn chỉ cần điền thông tin vào mẫu đơn xin vay vốn trực tuyến có sẵn, một số giấy tờ liên quan, chờ xác nhận và khoản vay có thể được phê duyệt sau vài giờ. Số tiến vay có thể từ vài triệu đồng đến cả tỉ đồng.

Vào cuối năm 2018, NHNN đã từng cảnh báo về mô hình P2P Lending. Theo NHNN, mô hình này vẫn tồn tại, rủi ro như việc quảng cáo không minh bạch về mức lợi nhuận, không cung cấp hoặc cung cấp thông tin thiếu chính xác về các rủi ro mà các bên tham gia có thể gặp phải, đưa ra mức lãi suất cao phi thực tế để lôi kéo người cho vay tham gia.

Bên cạnh đó, thông tin cá nhân của các bên tham gia có thể bị đánh cắp do lỗ hổng bảo mật; hệ thống lưu trữ thông tin của công ty P2P Lending có thể bị chiếm quyền kiểm soát hoặc bị đánh sập bởi hackers; một số đối tượng ẩn danh và núp bóng giao dịch trên các nền tảng P2P Lending để trốn thuế, rửa tiền, tài trợ khủng bố; hoặc biến tướng để huy động tài chính đa cấp khiến người cho vay, người đi vay trở thành nạn nhân của hành vi lừa đảo, chiếm dụng vốn bất hợp pháp… 

TRÀ PHƯƠNG