Đại biểu sợ vay, bộ trưởng nói cần “tranh thủ”
Đại biểu Quốc hội cho rằng chúng ta phải xác định là nợ công ở mức báo động và phải kiên quyết thắt chặt và kỷ luật sắt trong chi tiêu.

Thảo luận về tình hình thu chi ngân sách ngày 24-10, trong khi nhiều đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỏ ra lo lắng trước việc nợ công, nợ nước ngoài tăng cao ở mức báo động thì Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng lại cho rằng còn vay được tiền là hạnh phúc và đừng quá sợ vay rồi con cháu phải trả nợ thay. Bởi chúng ta vay là để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội, nên nếu còn vay được thì nên tiếp tục vay.

Nợ công đã ở mức báo động?

Theo ĐB Trần Hoàng Ngân (TP.HCM), bội chi ngân sách những năm qua liên tục và kéo dài dẫn đến nợ công ở mức báo động chứ không phải ngưỡng an toàn. Nợ công của ta cuối năm 2011 là 54,6% GDP, nợ nước ngoài 41,5% GDP khoảng 50 tỉ USD so với dự trữ ngoại hối hiện nay chỉ khoảng 14-15 tỉ USD. “So với các nước trong khu vực là chúng ta ở mức nguy hiểm rồi! Chúng ta phải xác định là còn nghèo thì càng không được lãng phí, nợ công ở mức báo động và phải kiên quyết thắt chặt và kỷ luật sắt trong chi tiêu” - ông Ngân đề nghị.

Trái lại, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng lại cho rằng không nên quá lo lắng đến vấn đề nợ công, nợ nước ngoài, rồi vay nhiều con cháu phải trả nợ. “Chúng ta còn vay được tiền là hạnh phúc. Vì mình vay chỉ để đầu tư xây dựng hạ tầng nên đừng sợ là vay rồi con cháu sau này phải trả nợ” - ông Thăng nhấn mạnh và trấn an rằng các tổ chức nước ngoài cho Việt Nam vay tiền cũng phải nghiên cứu một cách kỹ lưỡng rồi mới cho vay. Hơn nữa, chúng ta không vay làm thì con cháu sau này cũng vẫn phải vay để làm, rồi phải trả nợ.

Đại biểu Quốc hội TP.HCM đang thảo luận tại tổ. Ảnh: TTXVN

“Nhìn sang Trung Quốc thì thấy người ta có đến 74.000 km đường cao tốc và mỗi năm tăng thêm khoảng 4.000-5.000 km đường cao tốc nữa. Còn chúng ta thì dự kiến phấn đấu lắm đến năm 2015 mới có thể có được 600 km đường cao tốc” - ông Thăng than và cho rằng cần phải đổi cơ chế giao kế hoạch, phân bổ ngân sách sao cho phù hợp.

Quan trọng là hiệu quả

Theo ĐB Trần Du Lịch (TP.HCM), vấn đề nợ công nếu chỉ nhìn những con số phần trăm GDP bao nhiêu là an toàn hay không an toàn thì sẽ phiến diện. Bởi tại sao Nhật nợ 200% không sao hết mà Hy Lạp chưa đến 100% thì chết rồi. Do đó phải xem hằng năm nợ phải trả trong nguồn thu tăng hay giảm. “Năm 2011, chúng ta trả nợ 66.000 tỉ đồng, so với nguồn thu chiếm 12,5%. Dự kiến năm 2012 chi trả nợ chiếm 13,5% nguồn thu. Như vậy đến một lúc nào đó thu chỉ để trả nợ thôi” - ông Lịch cảnh báo.

ĐB Trương Trọng Nghĩa (TP.HCM) cũng đồng tình rằng vấn đề không phải là nợ công bao nhiêu, đầu tư phát triển bao nhiêu mà là hiệu quả đem lại như thế nào. “Một người có 10 đồng nhưng làm ăn hiệu quả thì có lời; còn có 100 đồng mà làm ăn không hiệu quả thì rồi cũng hết” - ông Nghĩa nói và cho rằng cái đáng lo nhất hiện nay là đầu tư công quá lãng phí. Ví như dự án đường cao tốc TP.HCM - Dầu Giây bốn làn xe, tổng chiều dài 51 km với tổng đầu tư đến cuối năm 2007 là 932,4 triệu USD. Một chuyên gia cho rằng nếu con đường có mức chi phí như trung bình thế giới, tổng mức đầu tư sẽ chỉ khoảng 460 triệu USD mà thôi. “Nếu ví dụ này sai thì các bộ, ngành có thể chứng minh, còn nếu đúng thì đây chính là một địa chỉ rõ ràng về lãng phí trong đầu tư công” - ông Nghĩa lưu ý.

Tán thành với ý kiến trên, ĐB Đỗ Văn Đương (TP.HCM) nhấn mạnh vấn đề là phải xem tiền bạc đổ vào lĩnh vực nào và có hiệu quả không. Vì hiện nay có nhiều sân bay, bến cảng không có máy bay, tàu thuyền đậu; rất nhiều chợ không có hàng hóa; có nhiều con đường rộng không người đi lại. Trong khi đó lại có những nút giao thông rất nhỏ ở TP ùn tắc gây thiệt hại cho nền kinh tế không ai tháo gỡ. Nếu cứ cào bằng trong phân bổ ngân sách như thế này thì lạm phát sẽ tăng cao.

Ba nguyên nhân thu ngân sách thường vượt chỉ tiêu

Một thực tế bức xúc nữa trong việc thu chi ngân sách được các ĐB chỉ ra là việc dự toán ngân sách không phù hợp với thực tế. Theo ĐB Nguyễn Thanh Vân (Hải Phòng), có ba nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do dự báo không sát; tác động của trượt giá và nguyên nhân quan trọng cuối cùng là do tâm lý thành tích, dự báo thấp để tăng thu nhằm lấy thành tích với cấp trên.

Nhìn ở một khía cạnh khác, ĐB Đỗ Văn Đương (TP.HCM) cho rằng dự toán phải gắn với công tác phòng, chống tham nhũng. Đồng thời, đầu tư, chi ngân sách Nhà nước trước hết phải hướng vào chống lãng phí. “Những công trình không hiệu quả phải cắt bỏ và minh bạch chứ không phải dự toán có mấy chục mà thực tế lên đến mấy trăm, nói một đằng làm một nẻo như vậy. Dự toán phải gắn với chống tham nhũng. Bởi vì dự toán mà tù mù thì rất dễ tham nhũng” - ông Đương nhấn mạnh.

NHÓM PV