Sau hơn hai tháng góp ý cho Dự thảo sửa đổi Hiến pháp (HP) năm 1992, người dân hiện rất quan tâm đến việc Ủy ban dự thảo, Ban biên tập dự thảo sẽ tiếp thu những nội dung nào và nội dung nào không được tiếp thu.

Những câu hỏi đó được giải đáp phần nào qua Hội nghị đại biểu Quốc hội (QH) hoạt động chuyên trách cho ý kiến đối với một số vấn đề lớn nổi lên sau hơn hai tháng xin ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi HP. Hội nghị do Văn phòng QH tổ chức, diễn ra trong hai ngày 13 và 14-3.

Phải tuyệt đối trung thành với Đảng

Trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến nhân dân, ông Phan Trung Lý - Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật, Trưởng ban Biên tập Dự thảo sửa đổi HP, cho hay về cơ bản đa số các ý kiến đều tán thành với quy định vai trò lãnh đạo của Đảng tại Điều 4. Nhưng cũng có ý kiến đề nghị Điều 4 cần làm rõ quy định Đảng, các tổ chức của Đảng và các đảng viên phải hoạt động trong khuôn khổ HP và pháp luật hoặc ban hành luật quy định về hoạt động của Đảng. Cũng có ý kiến khác đề nghị bỏ nội dung điều này để tạo lập sự bình đẳng và cạnh tranh giữa các chính đảng.

Các đại biểu góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp tại hội nghị. Ảnh: TV

Tuy nhiên, theo Ban Biên tập, Điều 4 đã kế thừa và giữ những nội dung quy định tại Điều 4 HP hiện hành. Việc HP khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng, cũng như bổ sung một số nội dung mới về việc “Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình” là phù hợp với ý chí, nguyện vọng của nhân dân, phù hợp với vai trò lãnh đạo của Đảng được khẳng định trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đồng thời, phù hợp với yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trước tình hình mới.

Đối với các góp ý không nên quy định quá cụ thể việc “lực lượng vũ trang phải tuyệt đối trung thành với Đảng Cộng sản Việt Nam”, Ban Biên tập nhận thấy ở nước ta lực lượng vũ trang là công cụ của Đảng và nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. “Lịch sử cũng đã chứng minh rằng lực lượng vũ trang luôn luôn trung thành với Đảng. Đồng thời, cũng chỉ đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng thì lực lượng vũ trang mới thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ nhân dân, bảo vệ chế độ của mình. Vì vậy, quy định như trong dự thảo là phù hợp và cần thiết”.

Chưa nhất thể hóa

Về tổ chức bộ máy nhà nước, ông Lý cho hay các ý kiến gửi về Ủy ban Dự thảo sửa đổi HP đều cơ bản đồng tình với những sửa đổi, bổ sung trong dự thảo. Có ý kiến đề nghị làm rõ hơn vai trò của Chủ tịch nước trong việc thống lĩnh các lực lượng vũ trang. Có ý kiến đề nghị quy định Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, đồng thời là Tổng Bí thư. Có ý kiến đề nghị nghiên cứu thay thiết chế chủ tịch nước bằng thiết chế tổng thống do dân dân bầu trực tiếp theo nhiệm kỳ.

“Ban Biên tập nhận thấy quy định như dự thảo là phù hợp với bản chất và mô hình tổng thể của bộ máy nhà nước và hệ thống chính trị của nước ta do Đảng lãnh đạo, nhằm bảo đảm thực hiện nguyên tắc tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, QH là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất” - ông Lý nói.

Đối với quy định về Hội đồng HP, theo ông Lý, có ý kiến đề nghị thay bằng chế định Tòa án HP và có quyền phán quyết đối với những hành vi vi phạm HP. Có ý kiến cũng đề nghị Dự thảo sửa đổi HP sau khi được QH thông qua thì phải được trưng cầu ý dân trước khi có hiệu lực. Tuy nhiên, Ban Biên tập cho rằng quy định như dự thảo là phù hợp với điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Người dân thực hiện quyền lực nhà nước bằng các hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện thông qua QH, HĐND và thông qua các cơ quan nhà nước khác.

Chưa thoát khỏi cơ chế xin-cho

Khoản 2 Điều 29 dự thảo quy định “Nhà nước tạo điều kiện để công dân tham gia quản lý nhà nước và xã hội; công khai, minh bạch trong việc tiếp nhận, phản hồi ý kiến, kiến nghị của công dân”. Viết như thế thì đúng là chưa thoát khỏi cơ chế xin-cho. Cần nghiên cứu viết lại theo hướng Nhà nước phải tôn trọng, bảo đảm để công dân tham gia quản lý… Chứ viết như thế này thì chẳng khác gì Nhà nước ban phát cho điều kiện này, điều kiện kia, không ban phát thì thôi.

Đại biểu TRẦN NGỌC VINH (Hải Phòng)

Có cũng như không

Quy định về Hội đồng HP như trong dự thảo là chưa hợp lý. Cần phải giao cho hội đồng này quyền đình chỉ các hành vi vi phạm HP chứ nếu chỉ cho họ quyền kiến nghị thì không nên thành lập hội đồng HP nữa. Nếu đã thành lập thì phải cho quyền, bởi như chúng ta thấy các quy định về đất đai thời gian qua sai rất nhiều nhưng do không có cơ quan nào đình chỉ nên phải sáu năm sau chúng ta mới chịu sửa...

Đại biểu NGUYỄN BÁ THUYỀN (Lâm Đồng)

Xin soạn thảo chương Chính quyền địa phương

Nếu chúng ta không đổi mới được hoạt động của chính quyền địa phương thì bộ máy sẽ còn cồng kềnh, không phát huy được hiệu quả. Chúng ta phải xác định rằng đã là cấp chính quyền trong một nhà nước dân chủ thì phải có cơ quan dân cử chứ không thể nói cấp chính quyền không có HĐND. Đồng thời, phải thực hiện phân cấp, cái gì mà cấp tỉnh làm được thì cấp quốc gia không làm chứ không thể quản lý kinh tế, xã hội chung chung như hiện nay.

Do đó, tôi sẵn sàng tham gia thiết kế riêng về chương Chính quyền địa phương và có chấp nhận hay không thì tùy thuộc Ủy ban dự thảo. Chứ cứ để như hiện nay thì không bao giờ tái cơ cấu đầu tư được, không bao giờ giảm được sự cồng kềnh của bộ máy.

Đại biểu TRẦN DU LỊCH (TP.HCM)

THÀNH VĂN