Hợp tác biển: 'Cảnh giác bên tham lam ngay cạnh'
(PL)- Nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị cần thành lập Bộ kinh tế biển vì đây là yêu cầu bức thiết. 

Chiều 13-11, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật tài nguyên, môi trường biển và hải đảo. Nhiều đại biểu (ĐB) có chung ý kiến: Nên đổi tên luật này thành Luật kinh tế biển Việt Nam, cùng với đó thành lập Bộ kinh tế biển.

Chú ý đặc biệt đến “đá và bãi đá”

Không đồng tình với tên của dự thảo luật này, ĐB Trương Trọng Nghĩa (TP.HCM) phân tích: Trên biển không chỉ có đảo mà còn có đá và bãi đá (khi nước lớn - thủy triều lên thì bị ngập, không nhìn thấy nhưng khi nước ròng - thủy triều xuống thì lộ lên) cũng thuộc chủ quyền của chúng ta. Trong khi đảo và quần đảo không có đá và bãi đá. Theo ông Nghĩa, tranh chấp trên biển chủ yếu hiện nay diễn ra ở các đá và bãi đá. Nhiều nước trong đó có Trung Quốc xây dựng căn cứ quân sự ở đó hoặc là làm căn cứ nghiên cứu khoa học, từ đó khai thác rộng ra. “Vì vậy nếu đặt tên “Luật tài nguyên, môi trường biển và hải đảo” thì vừa thiếu lại vừa thừa, thiếu như đã nói ở trên, còn thừa là trên biển đã bao gồm cả hải đảo” - ông Nghĩa nói.

Theo ĐB Trần Du Lịch (TP.HCM), cần đổi tên luật này thành Luật kinh tế biển.  “Cùng với đó, tôi đề nghị đất nước ta phải có Bộ kinh tế biển để thống nhất quản lý tài nguyên biển. Bớt bộ nào cũng được nhưng phải có bộ này. Tôi đã đi nhiều vùng biển và hải đảo của nước ta thì thấy đây là yêu cầu hết sức bức thiết. Đây là thế mạnh của ta. Vì vậy ta phải có một bộ máy quản lý mạnh về biển” - ông Lịch đề xuất.

Theo ĐB Đỗ Văn Đương (TP.HCM), Bộ kinh tế biển cần được thành lập trên cơ sở tách một phần chức năng, nhiệm vụ của Bộ TN&MT, Bộ NN&PTNT sang.

Hợp tác biển: 'Cảnh giác bên tham lam ngay cạnh' - ảnh 1

Các em nhỏ được cha mẹ dắt đến Trường Tiểu học Sinh Tồn (xã đảo Sinh Tồn, huyện đảo Trường Sa) dự khánh thành trường mới. Ảnh: THANH MẬN

Hợp tác biển: 'Cảnh giác bên tham lam ngay cạnh' - ảnh 2

Các gia đình ở đảo Sinh Tồn hớn hở xem lại ảnh của nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Á vừa chụp cho mình. Ảnh: THANH MẬN

Đưa dân ra đảo sinh sống

Theo ông Đương, tài nguyên biển rất quan trọng đối với nước ta. Nếu khai thác tốt thì kinh tế đất nước ta nhanh giàu và gắn với bảo vệ chủ quyền quốc gia. Đây là vấn đề đã được cha ông ta tính đến từ 500 năm trước - “Biển Đông ngàn dặm giang tay giữ”. Vậy chúng ta phải làm gì để “giang tay giữ”? Ông Đương cho rằng trong chiến lược biển Việt Nam có hai vấn đề quan trọng là phát triển kinh tế biển và bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Trên cơ sở đó, ông Đương đề nghị cần đưa dân ra các đảo sinh sống, làm ăn. “Tại sao ở nhiều đảo còn lại hiện nay ta không tập trung đưa dân ra đó sinh sống, làm ăn phát triển kinh tế? Nếu chúng ta chỉ dừng lại ở vấn đề điều tra, quy hoạch thì cũng chả để làm gì. Muốn bảo vệ được chủ quyền thì phải gắn liền với đời sống kinh tế trên biển đảo” - ông Đương nói.

Để bảo vệ vùng bờ biển, theo ĐB Lê Đông Phong, bờ biển của ta bây giờ nhiều vùng bị xé ra để “bán”, kinh doanh tùm lum. Vì vậy cần thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển, nghiêm cấm hoạt động làm suy thoái vùng bờ. Theo ông Phong, dự luật cần bổ sung quy định không cho phép xây mới công trình trong phạm vi 100 m tính từ mực nước đỉnh chiều trung bình về phía đất liền cho đến khi hành lang bảo vệ đất liền được thiết lập.

Cùng nêu ý kiến về vấn đề này, ĐB Nguyễn Thị Hồng Hà (Hà Nội) cho rằng: “Tư nhân được giao quản lý khai thác vùng biển, vùng bờ thì phải ghi rõ thời gian khai thác, khai thác đến đâu. Nếu chuyển cho tổ chức, cá nhân nước ngoài khai thác thì điều kiện ràng buộc ra làm sao”.

Dự luật thiếu chế tài

Một trong những điểm còn hạn chế ở dự thảo luật này, theo ông Lịch, không thấy có quy định chế tài, trong khi đó tám điều cấm còn chung chung. “Đọc dự thảo này không thấy có gì “răn đe” khi có vi phạm, thấy nhẹ nhàng quá! Ví dụ: Khai thác nguồn lợi thủy sản bằng lưới cào hủy hoại tài nguyên thì chế tài thế nào? Khai thác cát ven bờ biển xói lở khủng khiếp mà cũng không thấy chế tài.

ĐB Đỗ Kim Tuyến (Hà Nội) cũng cho rằng: “Trong dự thảo luật này, thiết chế về trách nhiệm của cá nhân, tổ chức còn nhẹ quá, chủ yếu nặng về quản lý nhà nước”.

Về hợp tác quốc tế, ĐB Võ Thị Dung (TP.HCM) nhìn nhận dự luật (Điều 67) chưa bao quát hết, mới chỉ quy định hợp tác quốc tế về trao đổi thông tin, ưu tiên hợp tác với các nước có chung biển Đông với Việt Nam. “Theo tôi, điều này ta nên thận trọng. Vì mình hợp tác nhưng cần phải cảnh giác với bên tham lam ở ngay cạnh mình. Phải tính sao cho chặt chẽ điều này” - bà Dung lưu ý. Theo bà Dung, trong thực tiễn hiện nay có các hợp tác nghiên cứu khoa học về biển. “Đề nghị dự luật cần có thiết kế một điều về vấn đề hợp tác nghiên cứu khoa học. Trong đó có việc công bố các công trình nghiên cứu để bảo đảm các quyền lợi của mình, để ta không bị lợi dụng trong việc phối hợp này” - bà Dung nói.

Nước ta có trên 3.000 km bờ biển, diện tích biển gấp ba lần diện tích đất liền. Biển đối với nước ta quan trọng như cá nhân có nhà mặt tiền trên đường Đồng Khởi (TP.HCM), đường Tràng Tiền (Hà Nội).

ĐB Trần Du Lịch (TP.HCM)

Việc quản lý bờ biển giao cho địa phương, mạnh địa phương nào địa phương đó làm. Ai là người quản lý tổng thể? Đây là vấn đề nghiêm trọng, cần sốc lại.

ĐB Nguyễn Thị Hồng Hà (Hà Nội)

H.VÂN - T.VĂN - T.HẰNG