Trong hai ngày 14 và 15-11, tại Hà Nội, Văn phòng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng (ban chỉ đạo) cùng Đại sứ quán Anh tổ chức hội thảo nhằm chuẩn bị cho Đối thoại Phòng, chống tham nhũng lần thứ 10 giữa Chính phủ Việt Nam và các đối tác phát triển (diễn ra vào cuối tháng).

Tham nhũng được kiềm chế

Theo báo cáo tổng kết năm năm thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng, trong năm năm (2007-2011), ban chỉ đạo đã thể hiện rõ vai trò chỉ đạo, điều hành về công tác phòng, chống tham nhũng trên cả nước. Từ năm 2007 đến nay, ban đã chỉ đạo xử lý dứt điểm 18/26 vụ án nghiêm trọng. Ban cũng đánh giá “các giải pháp phòng ngừa tham nhũng đang được triển khai đồng bộ và khá toàn diện”.

Ban chỉ đạo cũng trích đọc báo cáo của VKSND Tối cao, theo đó trong năm năm qua, bình quân mỗi năm có khoảng 280 vụ việc liên quan tới tham nhũng bị khởi tố với trung bình 600 bị can. Chẳng hạn, từ ngày 1-10-2010 đến ngày 30-9-2011, các cơ quan tố tụng trong cả nước đã khởi tố 220 vụ, truy tố 219 vụ với 456 bị can.

Đánh giá chung của ban chỉ đạo là công tác phòng, chống tham nhũng đã đạt kết quả và chuyển biến rõ nét; tham nhũng được kiềm chế trên một số lĩnh vực cụ thể như quản lý và sử dụng tài sản công; sử dụng vốn ODA; chi tiêu thường xuyên bằng nguồn vốn ngân sách...

Báo chí theo dõi đưa tin một vụ án tham nhũng tại TAND TP.HCM. Ảnh: HTD

Nhưng “vẫn là mối quan tâm lớn”

Dù vậy, từ góc nhìn của dư luận, tình trạng hối lộ vẫn phổ biến và nạn tham nhũng vẫn hoành hành trên nhiều lĩnh vực. Theo số liệu của Tổ chức Minh bạch Quốc tế và Hướng tới minh bạch Việt Nam, có 68,75% người được hỏi trả lời họ đã phải lót tay để lo cho xong một dịch vụ công nào đấy. Trong đó, 82% người trả lời đánh giá công an, cảnh sát là ngành tham nhũng nhiều nhất; giáo dục thứ hai (67%) rồi đến cơ quan nhà nước (61%); tư pháp (52%)…

Vai trò của báo chí - được coi là cây cầu nối để người dân và chính quyền trao đổi thông tin - cũng được bàn tới tại hội thảo. Bà Catherine McKinley, một nhà nghiên cứu về truyền thông, nhận định “khả năng tiếp cận thông tin ở Việt Nam đang được cải thiện”. Tuy nhiên, nghiên cứu của bà trên bảy tờ báo lớn cho thấy hoạt động đưa tin của báo chí chống tham nhũng “đã giảm đi trong năm năm qua, đặc biệt sau khi có hai nhà báo bị bắt vào giữa năm 2008 vì đưa tin sai về vụ PMU 18”.

Bà Catherine McKinley cũng cho rằng phản ánh của báo chí về tham nhũng ở các ngành không đồng đều. Chỉ có một vài ngành được đưa tin một cách thường xuyên là đất đai, xây dựng, tài chính-ngân hàng. Còn y tế, giáo dục, công nghiệp khai khoáng ít được đưa tin.

Đánh giá chung của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng cũng thừa nhận: Mặc dù đạt được một số kết quả bước đầu song công tác phòng, chống tham nhũng trong năm năm qua vẫn chưa tạo được sự chuyển biến có tính cơ bản. Tham nhũng vẫn là mối quan tâm lớn của toàn xã hội.

Có những thực trạng rất khó thay đổi

Hội thảo cũng dành hai phiên thảo luận về tác động của Đối thoại Phòng, chống tham nhũng tới công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế và giáo dục. Bàn về vấn nạn “phong bì” trong ngành y, GS Nguyễn Minh Thuyết, nguyên đại biểu Quốc hội, nhận xét: “Tôi không tin rằng 2-3 năm nữa “phong bì” sẽ biến mất. Cái gốc của tham nhũng trong y tế là dịch vụ y tế kém, nhân viên y tế thu nhập thấp, kỷ luật không nghiêm…”. Ông Thuyết nhận định ngành y cần tiến hành những cải cách cơ bản, ví dụ chia bệnh viện thành hai loại: một dành cho người thu nhập thấp do Nhà nước đầu tư; một dành cho bệnh nhân bình thường, khi đó giá cả dịch vụ phải đủ để đáp ứng lương cho nhân viên y tế và chi phí của bệnh viện.

Hội thảo sẽ còn dành thêm các phiên họp về tác động của Đối thoại Phòng, chống tham nhũng đối với công tác quản lý nhà nước về tài nguyên đất đai-khoáng sản, đầu tư-xây dựng.

Kiện toàn tổ chức Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTN

Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa ban hành nghị quyết về danh sách Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng. Ban chỉ đạo gồm 10 người, do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng làm trưởng ban; Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc làm phó trưởng ban, Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo Nguyễn Đình Phách làm ủy viên thường trực.

Bảy người còn lại là ủy viên không thường trực, gồm Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh, Bộ trưởng Bộ Công an Trần Đại Quang, Chánh án TAND Tối cao Trương Hòa Bình, Viện trưởng VKSND Tối cao Nguyễn Hòa Bình, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Bắc Son, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Mai Trực và Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Lê Hữu Đức.

Ngày 15-11, ban chỉ đạo sẽ có phiên họp đầu tiên.

NGHĨA NHÂN

HOÀNG THƯ