Không nên hiến định vai trò kinh tế chủ đạo
Không cần thiết liệt kê cũng như quy định về vai trò của từng thành phần kinh tế trong Hiến pháp.

Ngày thứ hai QH họp toàn thể thảo luận Hiến pháp (HP), 4-6, cũng giống như phiên trước, hầu hết các ý kiến phát biểu đều bày tỏ cơ bản nhất trí với dự thảo về các vấn đề như giữ nguyên tên nước, ủng hộ, tán thành vai trò lãnh đạo của Đảng cũng như Điều 4 trong dự thảo HP…

Nhưng để hoàn thiện phương án sửa đổi HP còn cần phải thảo luận nhiều vấn đề nữa và bản thân Ủy ban Dự thảo cũng muốn lắng nghe chính kiến của các đại biểu (ĐB) QH về nhiều nội dung quan trọng khác của HP mà đến nay trong xã hội vẫn còn ý kiến khác nhau.

ĐB Vũ Viết Ngoạn, Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia, phân tích ba phương án Điều 54 về chế độ kinh tế, trong đó ông ủng hộ phương án ba - không liệt kê các thành phần kinh tế, không hiến định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau Trương Minh Hoàng phát biểu ý kiến. Ảnh: TTXVN

“Nhà nước có vai trò chỉ đạo, điều tiết, chi phối và định hướng nền kinh tế nhưng chủ yếu qua cơ chế, chính sách” - ông Ngoạn phân tích. Về mặt nhận thức chính trị, Cương lĩnh, các văn kiện của Đảng đều khẳng định tiếp tục khuyến khích các thành phần kinh tế cạnh tranh bình đẳng, phát triển lâu dài. Đồng thời, chủ trương tiếp tục đẩy mạnh cổ phần hóa. Về lâu dài, số lượng, quy mô DNNN sẽ tiếp tục giảm, chiếm tỉ lệ ngày càng nhỏ so với toàn nền kinh tế. Đầu tư từ ngân sách cũng sẽ giảm dần trong tổng đầu tư toàn xã hội. “HP không nên, không cần thiết liệt kê cũng như quy định về vai trò của từng thành phần kinh tế” - ông Ngoạn kiến nghị.

ĐBQH Trương Trọng Nghĩa cũng đề nghị chọn phương án ba. “Việc quy định thành phần kinh tế nhà nước là chủ đạo không hề tạo ra hay phản ánh tính chất XHCN, như ta đã thấy trong mấy chục năm qua. Trái lại, nếu nền kinh tế có cạnh tranh lành mạnh, có sự phân phối nguồn lực hợp lý, có hiệu quả cao thì Nhà nước và xã hội có điều kiện thực hiện các chính sách XHCN về giáo dục, y tế, an sinh xã hội, hỗ trợ người nghèo, diện chính sách và doanh nghiệp nhỏ và vừa” - ông phân tích.

Cũng lựa chọn phương án ba, ĐB Nguyễn Văn Phúc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của QH, lập luận từ quan điểm thể chế hóa. “Tôi tán thành với nhiều ĐBQH, không nên coi HP là một bản văn mà điều nào cũng sao chép, ghi nguyên văn câu từ Cương lĩnh. Thay vào đó phải thể chế hóa thông qua hệ thống các quy phạm HP đặc thù, có tính khái quát cao, tính ổn định lâu dài” - ông nói.

Với nhận thức như thế về “thể chế hóa”, theo ông Phúc, HP chỉ cần quy định ngắn gọn Đảng lãnh đạo Nhà nước và xã hội, Nhà nước là nhà nước XHCN, kinh tế là thị trường, định hướng XHCN thì đã đủ bao hàm tất cả đặc thù của đất nước, của thể chế chính trị, thể chế KT-XH.

Phân tích Điều 54, ông Phúc cho rằng bản thân thành tố “định hướng XHCN” đã bao gồm rất nhiều yếu tố, như vai trò của kinh tế nhà nước, vai trò lãnh đạo của Đảng, các chính sách phát triển KT-XH và sự tham gia của nhiều nguồn lực quốc gia khác.

Kết luận hai ngày thảo luận HP, Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu cũng cho biết tổng hợp các ý kiến cho thấy đa số ĐB ủng hộ phương án không liệt kê thành phần kinh tế cũng như không hiến định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước.

Hiến pháp phải có hiệu lực ngay

Về góp ý chung, tôi đề nghị HP phải có một điều khoản quy định rõ: “HP có hiệu lực ngay và đương nhiên kể từ khi ban bố, không phụ thuộc vào việc ban hành các văn bản pháp luật hướng dẫn thực hiện. Mọi văn bản pháp luật trái với hay vi phạm HP vô hiệu ngay từ đầu. Việc hướng dẫn thực hiện hay hạn chế HP phải phù hợp với HP và chỉ bằng luật”.

Đi vào các điều khoản cụ thể, tôi có một số ý kiến như sau:

Khoản 2 Điều 15: Qua nghiên cứu thực tiễn quốc tế, đề nghị thêm và chỉnh lại như sau: “Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế bằng luật ở mức độ và thời gian cần thiết trong trường hợp khẩn cấp vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự công cộng, đạo đức, sức khỏe của cộng đồng”.

Khoản 1 Điều 23: Theo tôi hiểu, công ước quốc tế và pháp luật nhiều nước cũng chỉ bảo vệ đời sống riêng tư, không bảo vệ bí mật cá nhân và bí mật gia đình. Nếu mở rộng như thế này thì sẽ không thi hành được Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Chống rửa tiền, hay quy định về kê khai tài sản. Ngay cả bí mật đời tư, càng là người chức vụ cao trong chính quyền hay người của công chúng thì phạm vi bảo vệ càng hẹp.

Điều 26: Đề nghị ghi đúng và đủ như trong các công ước quốc tế để thể hiện địa vị pháp lý của các quyền này: “Công dân có quyền tự do ngôn luận, quyền tự do báo chí, quyền tiếp cận thông tin, quyền tự do hội họp, quyền tự do lập hội, quyền tự do biểu tình”, không cần thêm cái đuôi “theo quy định của pháp luật”.

Điều 30: Đề nghị sửa như sau: “Công dân có quyền được trưng cầu ý kiến về những vấn đề liên quan đến chủ quyền đất nước và vận mệnh quốc gia”.

ĐBQH TRƯƠNG TRỌNG NGHĨA (TP.HCM)

NGHĨA NHÂN