Cụ thể, dự thảo báo cáo của TAND Tối cao cho biết trong ngành có một số đề nghị bổ sung quy định để Chủ tịch nước làm chủ tịch Hội đồng HP. Thành viên Hội đồng HP sẽ gồm chánh án TAND Tối cao, viện trưởng VKSND Tối cao, hai chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Ủy ban Tư pháp của QH, cùng một số nhà khoa học pháp lý có uy tín do QH bầu.

Về thẩm quyền, các góp ý này cho rằng Hội đồng HP cần có quyền đình chỉ các văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) dưới luật và quyền kiến nghị QH, Ủy ban Thường vụ QH đình chỉ văn bản luật, pháp lệnh được kết luận là không hợp hiến.

Tuy nhiên, trong ngành tòa án cũng có những ý kiến khác. Chẳng hạn, Tòa án Quân sự Trung ương cho rằng chế định Chủ tịch nước nên được nghiên cứu, xác định rõ hơn trong quan hệ với Chính phủ và Thủ tướng. Nên theo hướng Chủ tịch nước là người đứng đầu quốc gia, có thực quyền với Chính phủ và Thủ tướng.

Về cơ quan bảo hiến, Tòa án Quân sự Trung ương cho rằng mô hình Hội đồng HP như Dự thảo sửa đổi HP còn hình thức, thiếu khả thi. Hội đồng mới chỉ có quyền hạn mang tính kiểm tra, tư vấn, yêu cầu khi phát hiện VBQPPL nào đó có dấu hiệu vi hiến chứ chưa có quyền tài phán. Vì vậy, cần thay đổi bằng mô hình Tòa án HP theo tính chất cơ quan độc lập do QH thành lập, có quyền phán quyết với những VBQPPL vi hiến và đồng thời có quyền hủy bỏ văn bản đó.

Liên quan đến các vấn đề của ngành, ý kiến từ các tòa án cho rằng khi đã khẳng định TAND là cơ quan thực hiện quyền tư pháp thì không nên thiết kế trong HP một chương bao gồm cả TAND và VKSND. Nên khẳng định VKS là cơ quan thực hiện quyền công tố, tách làm một chương riêng, độc lập với chương về TAND. Ý kiến từ Tòa án Quân sự Trung ương còn đề nghị bỏ chức năng “kiểm sát hoạt động tư pháp”, vì bản chất hoạt động của VKS tại tòa là thực hiện quyền công tố, bảo vệ cáo trạng, quan điểm bằng kháng nghị. Đồng thời, nên coi VKS là một cơ quan của Chính phủ.

Một số ý kiến cũng đề nghị bổ sung, làm rõ hơn về nguyên tắc tranh tụng, theo hướng: “Nguyên tắc tranh tụng được bảo đảm. Phán quyết của tòa án phải căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa”. Đồng thời, bổ sung một khoản, giao TAND Tối cao thẩm quyền giải thích pháp luật, phát triển án lệ. Thậm chí ghi thêm một khoản với nội dung: “Tòa án xét xử trên cơ sở HP, pháp luật và án lệ”...

NGHĨA NHÂN