Theo Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự - hành chính Nguyễn Thị Kim Thoa, thời gian qua còn nhiều QĐHC bất cập, không khả thi hoặc không công bằng dẫn đến bị khiếu nại, khiếu kiện kéo dài. Có những QĐHC tác động đến đời sống nhiều người dân (quy hoạch đô thị, xây dựng cảng biển, nhà máy lớn...) vấp phải những phản ứng gay gắt của dư luận xã hội dẫn đến ngay khi vừa ban hành đã sớm phải thu hồi hoặc hủy bỏ (xây dựng Nhà máy Posco, Công viên Thống Nhất...). Điều này vừa gây tốn kém vừa làm giảm lòng tin của người dân vào các cấp chính quyền.

Thực tế cũng cho thấy việc ban hành QĐHC chưa đảm bảo khách quan, công bằng là do pháp luật quy định về quy trình ban hành QĐHC còn thiếu rõ ràng; người dân khó tiếp cận QĐHC ngay cả khi liên quan đến lợi ích của họ; quá trình ban hành QĐHC có tác động, ảnh hưởng đến nhiều người nhưng không có quy định về thủ tục tham khảo ý kiến của người có lợi ích liên quan.

Nhằm góp phần khắc phục những hạn chế, bất cập trong ban hành QĐHC, đảm bảo cơ sở pháp lý và kiểm soát việc ban hành QĐHC của cơ quan có thẩm quyền, dự án Luật Ban hành QĐHC đã được QH đưa vào chương trình xây dựng luật, pháp lệnh khóa XIII và sẽ trình QH thông qua trong năm 2015.

Vụ trưởng Nguyễn Thị Kim Thoa phân tích: Pháp luật hiện hành đã có khá đầy đủ cơ chế “hậu kiểm” đối với QĐHC nhưng để hạn chế tối đa việc ban hành những QĐHC trái pháp luật, cần tăng cường cơ chế “tiền kiểm”, tức là xây dựng cơ chế kiểm soát chặt chẽ quá trình ban hành các QĐHC phải đảm bảo tính hợp pháp, hợp lý, khả thi, hạn chế các QĐHC ban hành theo ý chí chủ quan. Trong quan hệ có tính chất bất bình đẳng với cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền định đoạt khá lớn, công chức hành chính dễ lạm quyền thì quyền lợi công dân khó bảo vệ. Vì vậy, Luật Ban hành QĐHC cần phải quy định các vấn đề cơ bản như quyền tiếp xúc hồ sơ, sự tham gia của bên có liên quan; các đối tượng không được tham gia vào quy trình ban hành QĐHC (ví dụ có lợi ích liên quan trực tiếp từ QĐHC); lấy ý kiến của các đối tượng có liên quan trong một số trường hợp đặc biệt; trách nhiệm công bố QĐHC, cung cấp thông tin của cơ quan ban hành QĐHC...

BÌNH MINH