Tại phiên họp thường kỳ ngày 29-9, một điểm nóng được các bộ trưởng đề cập là thu ngân sách chín tháng đang rất thấp.

Đối với thu nội địa, trong 14 khoản thì mới chỉ có sáu là đảm bảo đúng tiến độ như dự toán - tức đạt 75% kế hoạch năm trở lên và tất cả chỉ là các khoản thu nhỏ. Còn các khoản thu khác, trong đó có nhiều mục chiếm tỉ lệ lớn trong ngân sách hằng năm đều đạt thấp. Tính chung, thu nội địa mới đạt hơn 353.000 tỉ đồng, bằng 64,7% dự toán.

Còn tính theo địa bàn thì mới có 23 tỉnh có số thu nhỏ là đạt tiến độ. Những nơi thu ngân sách thấp thì lại có cả những vùng kinh tế trọng yếu, như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Bình Dương. Trong số này, có những địa bàn như Hà Nội, thu ngân sách còn chưa bằng mức cùng kỳ năm ngoái.

Trong khi đó, qua từng tháng, từng quý, các chỉ số nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ đều có chuyển động theo hướng tích cực. Đến nay, GDP chín tháng đã tăng 5,14%, cao hơn mức 5,1% của cùng kỳ năm trước. Các chỉ số vĩ mô như lạm phát, tỉ giá, lãi suất cũng giữ được ổn định. Dự báo khá chắc chắn là đến hết năm, tăng trưởng kinh tế sẽ đạt mức 5,3-5,4%, cao hơn năm trước.

Từ dữ liệu ấy, Thủ tướng băn khoăn, đặt câu hỏi: “Kinh tế lên thật chứ không phải lên ảo, vậy tại sao thu ngân sách lại không tăng?”.

Về vấn đề này, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho rằng có nguyên nhân là nguồn thu từ tiền sử dụng đất có xu hướng giảm sâu, do ảnh hưởng của thị trường bất động sản u ám, cũng như giá cả thị trường xuống thấp.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng ở đây có ảnh hưởng của tình trạng thất thu, gian lận thuế. Lấy ví dụ từ hai tỉnh Đắk Lắk, Đắk Nông vốn là vùng sản xuất lớn về cà phê, ca cao nhưng lại không thu được mấy tiền thuế từ hai ngành hàng mũi nhọn này. “Ước tính, chỉ riêng hai tỉnh này gian lận thuế đã gần 1.000 tỉ đồng” - ông nói.

Bộ trưởng GTVT Đinh La Thăng cũng có chung nhận định. Nêu câu chuyện thực nghe, thực thấy trong việc mua mấy chục bộ máy tính, tư lệnh ngành giao thông cho biết doanh nghiệp bán hàng chào hai mức giá: Giá có hóa đơn thuế thì đắt hơn, còn giá không có hóa đơn thì rẻ hơn. Ngoài ra còn có hiện tượng cán bộ thuế tư vấn cho doanh nghiệp lách luật, phần trốn thuế được cưa đôi mỗi bên hưởng một nửa.

Lắng nghe ý kiến các thành viên Chính phủ (CP), Thủ tướng khẳng định trong giai đoạn kinh tế khó khăn vừa qua, lợi dụng những nới lỏng trong quản lý nhà nước, một bộ phận doanh nghiệp “tát nước theo mưa”. Thực tế họ vẫn hoạt động, kinh doanh có lãi và phát triển tốt nhưng vẫn báo cáo là khó khăn để xin ưu đãi, né tránh nghĩa vụ tài chính. Vì vậy, để hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách từ nay đến hết năm và kể cả sang năm sau, Bộ Tài chính cần rà soát lại các nguồn thu, kiên quyết chống thất thu, gian lận thuế.

Tăng bội chi ngân sách

Trước tình hình thu ngân sách khó khăn, gây áp lực rất lớn trong cân đối vốn đầu tư phát triển, Chính phủ (CP) cũng sẽ cân nhắc báo cáo trung ương cho chủ trương tăng bội chi năm 2014 so với mục tiêu ban đầu trong kế hoạch kinh tế-xã hội năm năm 2011-2015. Đồng thời sẽ đề xuất phương án phát hành và sử dụng vốn trái phiếu CP giai đoạn 2014-2016, mà theo đề xuất của Bộ Kế hoạch và Đầu tư là ngay trong năm 2014 cần huy động 120.000 tỉ đồng.

Đây là vấn đề lớn, vượt khỏi mục tiêu được đề ra trong nghị quyết của QH. Vì vậy, Bộ Chính trị đã họp, đồng ý bội chi ngân sách năm tới sẽ có thể tới 5,3% và được phát hành trái phiếu CP để bổ sung nguồn vốn đầu tư phát triển, đảm bảo không vượt mức trần nợ công, 65% GDP. Căn cứ vào đây, CP sẽ có báo cáo chi tiết trình Hội nghị Trung ương 8, sẽ khai mạc hôm nay (30-9).

NGHĨA NHÂN