Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng: Hết tháng 6 không tăng giá đồng loạt
Không thể giảm nhanh lạm phát chỉ với ý muốn chủ quan.

Chiều qua (31-5), Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã có báo cáo giải trình trước Quốc hội về tình hình kinh tế xã hội tháng 5 và năm tháng đầu năm, việc điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng GDP và chỉ số lạm phát năm 2008 cũng như một số vấn đề mà đại biểu và cử tri quan tâm. Thủ tướng cũng nghiêm túc nhận trách nhiệm về những bất cập, khuyết điểm của Chính phủ trong điều hành.

Cân nhắc điều chỉnh giá xăng dầu

Thủ tướng khẳng định Chính phủ kiên trì thực hiện cơ chế giá thị trường, nhà nước điều tiết chủ yếu bằng các công cụ kinh tế vĩ mô. Đối với các hàng hóa và dịch vụ độc quyền kinh doanh thì Chính phủ kiểm soát giá nhưng tiến tới thực hiện nguyên tắc không bù lỗ. Đến hết năm 2008 sẽ cơ bản áp dụng giá thị trường đối với các mặt hàng này.

Để kiềm chế lạm phát, Chính phủ chủ trương chưa điều chỉnh tăng giá điện, xăng dầu, than, nước sinh hoạt, cước vận chuyển máy bay, tàu hỏa, xe buýt đến hết tháng 6. Chính phủ sẽ căn cứ vào tình hình lạm phát và biến động trên thị trường để có phương án xử lý tổng thể, thích hợp với từng loại, từng nhóm sản phẩm.

Với mặt hàng xăng dầu, do giá đang tăng cao và biến động, với giá bán hiện tại thì mức bù lỗ là rất lớn. Thủ tướng yêu cầu các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu phải bảo đảm đủ nguồn hàng, triệt để tiết kiệm, lấy lúc lãi bù lúc lỗ, không chạy theo sự thay đổi nhất thời của thị trường. Áp dụng các biện pháp mạnh để chống đầu cơ và buôn lậu xăng dầu qua biên giới.

Việc ổn định giá lương thực là yếu tố quan trọng vì mặt hàng này tác động trực tiếp đến lạm phát và đời sống nhân dân. “Việc để xảy ra thiếu gạo, sốt giá cục bộ trong mấy ngày cuối tháng 4 vừa qua ở một số địa phương là hoàn toàn không đáng có. Nguyên nhân chủ yếu là do đầu cơ, các cơ quan chức năng trên địa bàn đã không theo sát tình hình để phát hiện sớm và có biện pháp xử lý kịp thời” - Thủ tướng phê bình.

Không thể giảm nhanh lạm phát

Với những diễn biến xấu của lạm phát, Thủ tướng cho biết: Việc thực hiện chỉ tiêu tăng trưởng GDP năm 2008 từ 8,5% đến 9% và phấn đấu cao hơn là không hiện thực. Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét, điều chỉnh chỉ tiêu này là khoảng 7%. Thủ tướng giải thích: do phải đặt mục tiêu kiềm chế lạm phát lên hàng đầu, phải áp dụng chính sách tiền tệ thắt chặt, điều chỉnh đầu tư công, tiết kiệm chi tiêu ngân sách... nên đã làm giảm nguồn lực cho tăng trưởng. Cạnh đó là giá cả thị trường thế giới tăng cao làm chi phí đầu vào tăng...

Thủ tướng nói rằng cần phải bình tĩnh để xử lý: “Không thể giảm nhanh lạm phát chỉ với những nỗ lực chủ quan. Mặt khác, để tránh những tác động bất lợi khác cho nền kinh tế cũng không nên giảm lạm phát một cách đột ngột”.

Thủ tướng phân tích: Lạm phát ở nước ta, ngoài những nguyên nhân thuộc chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ và những nguyên nhân nội sinh khác còn phụ thuộc rất lớn vào các yếu tố bên ngoài: Giá lương thực thế giới đang tăng cao kéo theo giá trong nước tăng lên... Giá xăng dầu, giá đồng đôla Mỹ đang biến động mạnh, rất khó dự báo; ngoài ra, yếu tố tâm lý cũng tác động đến việc hình thành mặt bằng giá. Các yếu tố này đang diễn biến phức tạp và tác động đan xen trong khi thời gian đến cuối năm chỉ còn bảy tháng, rất khó có đủ căn cứ vững chắc để trình QH con số cụ thể về tốc độ tăng giá.

Chính phủ đã thấy rõ yếu kém

Về việc triển khai các nhóm giải pháp kiềm chế lạm phát, Thủ tướng nhấn mạnh: Nếu không đủ quyết tâm, chỉ đạo không quyết liệt, hành động không khẩn trương và đồng bộ, không kiểm tra, giám sát chặt chẽ, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thì không thể đạt được kết quả như mong muốn.

Thủ tướng chân thành: “Mỗi gia đình, mỗi người đang phải giảm bớt chi tiêu, vất vả lo toan cho cuộc sống hàng ngày. Chính phủ thấu hiểu, chia sẻ với đồng bào và càng thấy rõ hơn trách nhiệm của mình, càng phải ra sức phấn đấu quyết liệt để kiềm chế lạm phát. Những biến động vừa qua giúp Chính phủ nhận thức đầy đủ hơn, sâu sắc hơn tính phức tạp trong quản lý một nền kinh tế đang chuyển đổi; càng thấy rõ hơn những bất cập, yếu kém của mình; mỗi thành viên Chính phủ cũng có thêm những bài học mới, kinh nghiệm mới”.

Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng:

Sẽ giảm nhập siêu, bảo vệ sản xuất nội địa

Đại biểu Vũ Duy Hòa (Thanh Hóa): Tại sao người tiêu dùng chậm nộp tiền điện thì bị phạt, dùng nhiều thì chịu giá cao, còn ngành điện cúp điện tùy tiện mà không bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng? Chưa kể giá bán điện qua tầng nấc trung gian ảnh hưởng tới đời sống nông thôn.

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: Giá điện nông thôn không phải do ngành điện mà vì cơ chế tự gây ra. Nhiều nơi lập tổ bán điện, cho cá nhân thầu điện, mua buôn của EVN bán lẻ cho hộ dân. Mạng lưới kém, hao hụt lớn nên giá đến hộ tiêu dùng cao. EVN từng tha thiết đề nghị các địa phương sớm chỉ đạo bàn giao hệ thống bán điện kiểu này về cho EVN quản lý. Nhưng có nơi vẫn “băn khoăn” bởi liên quan đến việc làm, thu nhập của người thầu điện. Tôi cho rằng không nên vì lợi ích nhóm nhỏ mà quên lợi ích cộng đồng.

Đại biểu Trần Du Lịch (TP.HCM): Nền công nghiệp ta ngày càng thể hiện tính chất gia công với biểu hiện giá trị gia tăng trên giá trị sản xuất ngày càng giảm. Hệ quả là giá cả thế giới biến động, nền kinh tế gia công lệ thuộc nguyên liệu bên ngoài. Bộ đề xuất công cụ gì để giảm rủi ro cho doanh nghiệp và người tiêu dùng? Gia nhập WTO rồi, Bộ có biện pháp phi thuế quan gì để bảo vệ thị trường nội địa?

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: Tôi đồng tình với đánh giá của đại biểu về xu hướng suy giảm giá trị gia tăng của sản phẩm công nghiệp. Để khắc phục, giải pháp làm được ngay là chính doanh nghiệp phải sắp xếp lại sản xuất, tiết kiệm đầu vào và tốn kém hơn là đổi mới công nghệ.

Về công cụ giảm rủi ro, bộ đã đề xuất Chính phủ một số biện pháp như lập quỹ bảo lãnh tín dụng xuất khẩu để khi có rủi ro về giá, doanh nghiệp đỡ thiệt thòi. Đối với xăng dầu, lập quỹ bình ổn để khi giá bên ngoài giảm, doanh nghiệp kinh doanh có lợi thì trích một phần lập quỹ, giữ tại doanh nghiệp; khi giá tăng lên dùng quỹ bù đắp lỗ.

Về tỷ giá hối đoái, ta phụ thuộc vào USD và chính doanh nghiệp cũng thừa nhận đó là thói quen. Nhiều khi nhà cung cấp hàng nước ngoài lợi dụng ép mình ký hợp đồng bằng USD. Đến khi USD mất giá như vừa rồi, ảnh hưởng đến cả doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu. Chúng tôi đã đề xuất Chính phủ khuyến cáo doanh nghiệp đa dạng hóa ngoại tệ và thời gian tới sẽ vừa tuyên truyền, vừa vận động.

Về giảm nhập siêu, lập hàng rào kỹ thuật hạn chế nhập khẩu, bộ đã tính toán. Chẳng hạn tuần tới sẽ họp với một số ngành liên quan về tiêu chuẩn khí thải ôtô, xe máy. Một rào cản nữa là kiểm dịch động thực vật nhập khẩu để chống nông sản nước ngoài cạnh tranh với sản phẩm trong nước, đồng thời ngăn ngừa dịch bệnh. Bộ cũng đang chuẩn bị đề án, kiến nghị với Chính phủ vận dụng quy định của WTO yêu cầu những đối tác thương mại mà ta đang nhập siêu hỗ trợ trở lại Việt Nam để cân bằng cán cân XNK.

Về mạng lưới phân phối, tới 1-1-2009 ta sẽ phải mở cửa. Chúng tôi đã cảnh báo tới doanh nghiệp và các hiệp hội thành lập hệ thống của mình, đồng thời bàn với hai thị trường lớn là Hà Nội, TP.HCM tranh thủ thời gian, dành địa bàn thuận lợi về thương mại cho doanh nghiệp trong nước; ưu tiên hơn nữa cho những tập đoàn bán buôn lớn...

NGHĨA NHÂN ghi

Một số bộ trưởng còn né tránh trách nhiệm

Tổng kết hai ngày chất vấn và trả lời chất vấn ở QH, Chủ tịch QH Nguyễn Phú Trọng nhận xét rằng phiên chất vấn diễn ra với không khí công khai, dân chủ, trách nhiệm và thẳng thắn. QH đã chọn trúng những vấn đề thời sự, nóng bỏng, bức xúc, đúng tầm. Người đưa ra câu hỏi đã chuẩn bị kỹ, có nhiều câu hỏi sắc sảo. Ông ghi nhận cố gắng của các bộ trưởng đã đi thẳng vào vấn đề, nắm chắc vấn đề và tự tin khi trả lời. Tuy nhiên, Chủ tịch cho biết: nhiều đại biểu chưa bằng lòng lắm trong một vài trường hợp bộ trưởng trả lời vòng vo, xa trọng tâm. Một số bộ trưởng chưa thực sự thấy trách nhiệm cá nhân của mình mà đổ lỗi cho khách quan.

Chủ tịch QH yêu cầu các thành viên Chính phủ đã trả lời chất vấn phải nghiêm túc thực hiện và báo cáo kết quả trước QH, Ủy ban Thường vụ QH. “Những gì đã hứa thì cố gắng làm. Các bộ trưởng nên nói ít làm nhiều thì mới hay” - ông Trọng lưu ý.

LÊ KIÊN

LÊ KIÊN ghi