Điện thoại hết xài, thu hồi ra sao?
(PL)- Nhà sản xuất phải có trách nhiệm thu gom, xử lý sản phẩm thải bỏ.

“Ở Nhật, điện thoại di động nói riêng cũng như các sản phẩm điện tử nói chung, khi không dùng nữa thì người dân sẽ gọi đơn vị có chức năng thu gom đến để xử lý. Còn ở Việt Nam thì không biết phải vứt đi đâu” - nhiều bạn đọc có vẻ “áy náy” khi trao đổi với chúng tôi về câu chuyện thu gom điện thoại cũ. Vấn đề này đang được bàn luận nhiều trong những ngày gần đây, khi Quyết định 50/2013 của Thủ tướng Chính phủ về thu gom - xử lý các sản phẩm thải bỏ (trong đó có điện thoại, máy tính bảng) chính thức có hiệu lực từ tháng 1-2015.

“Cho ve chai, vứt sọt rác”

TP.HCM là thành phố đông dân nhất nước, có hàng triệu người sử dụng điện thoại di động nên mỗi năm số lượng điện thoại thải bỏ (do lỗi thời, hư hỏng…) không hề nhỏ. Vậy điện thoại không dùng nữa vứt đi đâu?

Trao đổi với Pháp Luật TP.HCM, nhiều người dân cho biết họ thường vứt điện thoại cũ vào sọt rác hoặc cho người bán ve chai. Chỉ có một số ít người đem điện thoại đến những điểm thu nhận điện thoại hư để đổi bù tiền mua điện thoại mới. Còn sau đó số phận những điện thoại này ra sao thì họ không rõ.

“Gần đây có một số điểm thu nhận điện thoại cũ nhưng không biết rõ để làm gì. Có thể họ tận dụng lại một số thiết bị cũ để sửa chữa hoặc có thể tái chế một số linh kiện nào đó. Hiện chưa có số liệu thống kê cụ thể về điện thoại thải bỏ ở TP.HCM. Tuy nhiên, nếu tính từ lúc người dân sử dụng điện thoại phổ biến cho đến nay đã gần chục năm, số lượng điện thoại cũ thải ra cũng đã lên đến con số hàng triệu chiếc” - một cán bộ Sở TN&MT nhận định.

Điện thoại hết xài, thu hồi ra sao? - ảnh 1

Đồ điện tử đã qua sử dụng bày bán trên đường Nguyễn Kiệm, quận Gò Vấp. (Ảnh chụp chiều 13-10) Ảnh: HTD

Ông Lê Minh Tâm, Phó phòng Quản lý chất thải rắn, Sở TN&MT TP, nhìn nhận: “Thời gian qua do chưa có quy định về thu gom chất thải nguy hại (bao gồm cả rác điện tử như điện thoại, máy tính bảng) nên hằng năm Sở TN&MT phải tổ chức ngày hội thu gom loại chất thải này. Tuy nhiên, đây cũng chỉ mới là phong trào, người dân tham gia chưa nhiều”.

Về quyết định thu gom sản phẩm thải bỏ do Thủ tướng Chính phủ ban hành, ông Tâm cho biết hiện Sở TN&MT TP vẫn chưa nhận được thông tư hướng dẫn của Bộ TN&MT nên chưa biết phương thức tổ chức thực hiện ra sao.

Siết trách nhiệm nhà sản xuất     

Chiều 13-10, trao đổi qua điện thoại với Pháp Luật TP.HCM, ông Dương Thanh An, Vụ trưởng Vụ Chính sách và Pháp chế, Tổng cục Môi trường, Bộ TN&MT, cho biết: “Chúng tôi đang tổ chức lấy ý kiến cho thông tư hướng dẫn thực hiện Quyết định 50 của Thủ tướng Chính phủ về thu gom - xử lý sản phẩm thải bỏ. Sau khi lấy ý kiến xong mới hướng dẫn tổ chức thực hiện”.

Theo ông An, Quyết định 50 của Thủ tướng có hiệu lực từ tháng 1-2015. Tuy nhiên, do áp dụng Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi 2014 nên Bộ TN&MT đã soạn thảo một quyết định khác nhằm thay thế Quyết định 50. “Hiện quyết định mới đang được Thủ tướng Chính phủ xem xét, chưa ký ban hành nên cũng chưa biết cụ thể khi nào sẽ triển khai thực hiện” - ông An nói. Theo ông An, khó có tổ chức thu hồi sản phẩm thải bỏ như điện thoại ngay từ đầu năm 2015 mà phải chia nhiều lộ trình, để khi áp dụng có tính khả thi cao.

Nhiều người dân thắc mắc không biết điện thoại sử dụng bao lâu thì hết hạn sử dụng, phải thu hồi? Ông An giải thích: “Theo quy định, đơn vị sản xuất phải công bố tuổi thọ của sản phẩm. Tuy nhiên, nếu hết hạn mà người dân còn sử dụng được thì họ cứ sử dụng, không bắt buộc phải giao nộp sản phẩm này. Khi nào sản phẩm bị hư không sử dụng được nữa, người dân muốn bỏ đi thì mới giao nộp”.

Đơn vị nào sẽ tổ chức thu gom các sản phẩm thải bỏ như điện thoại, máy tính bảng? “Nhà sản xuất phải chịu trách nhiệm thu gom, xử lý các sản phẩm thải bỏ. Việc này nhiều nước trên thế giới thực hiện rồi, chẳng có vấn đề gì cả” - ông An nói.

Tuy nhiên, trao đổi với chúng tôi, nhiều lãnh đạo các công ty sản xuất, cung cấp điện thoại di động, máy tính bảng lại rất e dè về chương trình trên. “Hiện chúng tôi chưa nhận được thông tin chính thức nào từ Bộ TN&MT nên chưa thể đưa ra ý kiến” - giám đốc một công ty kinh doanh điện thoại ở TP.HCM nói.

Theo dự thảo thông tư của Bộ TN&MT (chưa ghi thời gian thực hiện), doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu phải thiết lập điểm thu hồi tại các vị trí thuận lợi để người tiêu dùng hoặc người thu gom chuyển sản phẩm thải bỏ đến. Số lượng điểm thu hồi và vị trí điểm thu hồi căn cứ vào các tiêu chí như lượng sản phẩm bán ra thị trường, đặc điểm, loại hình, tính chất của sản phẩm… Tổng cục Môi trường là đơn vị chủ trì (có thể phối hợp với Sở TN&MT các tỉnh, thành) xem xét, quyết định số lượng và vị trí các điểm thu hồi thuộc địa bàn cấp tỉnh.

Các loại sản phẩm thải bỏ dự định thu gom - xử lý trước là các thiết bị điện tử thông dụng như điện thoại, máy tính bảng, đầu đĩa CD, VCD, máy chụp ảnh…

TRUNG THANH