Đồng Nai nên cầu thị, hãy dừng lấp sông!
(PL)- Đó là đề nghị của PGS-TS Lê Mạnh Hùng, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Thủy lợi, nhằm xem xét đầy đủ về pháp lý và cơ sở khoa học.

Mặc dù dư luận, các chuyên gia, nhà khoa học... phản ứng việc lấn, lấp một phần sông Đồng Nai ở Biên Hòa làm dự án đô thị nhưng ghi nhận của chúng tôi vào ngày 25-3, tại công trình vẫn đang được thi công tấp nập. Hiện chỉ còn một đoạn chưa thi công do vướng trạm bơm nhà máy cấp nước song khoảng 7,7 ha mặt nước sông Đồng Nai sắp được lắp xong.

Hối hả làm điều... tối kỵ!

Cánh cổng chính của công trình tại phường Quyết Thắng (TP Biên Hòa) được đóng kín và chỉ mở hờ một cánh nhỏ nhưng bên trong hàng rào bằng tôn cao hơn 2 m thì việc lấp sông vẫn hoạt động nhộn nhịp một cách khẩn trương. Cụ thể, tại đoạn từ trạm bơm của Nhà máy nước Biên Hòa lên hướng cầu Rạch Cát có cả chục máy xúc liên tục xúc, lùa đất đá xuống lòng sông. Một con đường chảy thẳng từ trong đến bờ sông được các chiếc xe lu nén chặt, gấp rút hoàn thành phục vụ cho các chiếc xe ben chở đất, đá đến lấp sân. Trong khi đó đoạn từ đình Phước Lư về phía Sở GD&ĐT thì cơ bản đã gần hoàn thành. Nhưng việc lấp sông khá đơn giản, theo cách chở đất đá đến rồi đổ bừa xuống lòng sông chứ không có thấy đóng cọc hay cừ ngăn không cho đất đá trôi ra xa.

Nói về cách lấp này, kỹ sư Vũ Ngọc Luyện, từng tham gia thực hiện nhiều dự án chống sạt lớn ở TP.HCM, nhận định phương án thi công không ổn. Đúng ra họ phải đóng cừ trước rồi mới đổ lấp đất sau. Nếu cứ đổ đất lấn ra sông như thế mà không có cừ giới hạn thì rất khó xác định được diện tích đã lấp. “Trong việc thi công các công trình ven sông thì lấn sông là điều tối kỵ, không được làm. Vì điều này như thế sẽ thay đổi dòng chảy là rất nguy hiểm. Do vậy các công trình ven sông phải lấy hành lang an toàn làm giới hạn và không thi công vượt phạm vi này. Đối với dự án ở Đồng Nai, theo tôi phải đối chiếu quy định về hành lang an toàn bờ sông để xác định diện tích lấn ra bao nhiêu. Nếu lấn vượt ra khỏi hành lang an toàn thì rất nguy hiểm” - kỹ sư Luyện nhấn mạnh.

Đồng Nai nên cầu thị, hãy dừng lấp sông! - ảnh 1
 
Công trình lấn sông Đồng Nai vẫn diễn ra hối hả, không thấy có dấu hiệu được dừng lại. Ảnh: TIẾN DŨNG

Suy nghĩ như vậy, chẳng cần chi tới ngành thủy lợi

Theo kỹ sư Luyện, Đồng Nai là dòng sông có chức năng thoát lũ từ hồ Trị An, có dòng chảy rất phức tạp nên việc lấn sông sẽ có những tác động tiêu cực là điều khó tránh khỏi. Do vậy, việc cho rằng dự án không lấn sông mà chỉ “lấy lại” diện tích sông đã lấn vào trước đây là suy luận như thế thiếu căn cứ khoa học, không thuyết phục. Ông nói: “Sông Đồng Nai dài như thế và có biết bao nhiêu chỗ lở, chỗ bồi. Nếu chỗ nào lở cũng đòi lấn ra như Đồng Nai đang làm thì con sông sẽ biến dạng ra sao? Đó là chưa kể những khu vực xói lở mà còn xây công trình cao tầng lại càng nguy hiểm”.

Trong khi đó, PGS-TS Lê Mạnh Hùng, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Thủy lợi (Bộ NN&PTNT), chia sẻ với Pháp Luật TP.HCM: “Tôi đã đi khảo sát thực tế ở công trình thấy có nơi đã lấn ra cả trăm mét. Nói thật tôi thấy hơi sợ chuyện người ta đang làm”.

Cụ thể, ở khu vực thực hiện dự án có hai nhánh sông nhỏ, chứng tỏ dòng chảy ở khu vực này khá phức tạp. “Vì thế tôi không đồng ý với những lập luận của Đồng Nai khi cho rằng đoạn sông này rộng thì lấp đi một ít cũng chẳng sao. Nếu suy nghĩ vậy thì chúng ta đâu cần phải bỏ thời gian học thủy lợi làm gì!” - ông Hùng nói.

Theo ông Hùng, dòng sông “bên lở bên bồi” là quy luật tự nhiên và bất cứ tác động nào cũng có sự ảnh hưởng nhất định đến dòng chảy. Còn ở đây, tài liệu đánh giá tác động dòng chảy ở dự án nêu công trình tác động đến dòng chảy không lớn chứ không phải không có. Ngay khi xác định dự án không tác động đến khu vực lân cận thì cũng không có nghĩa là không tác động đến những khu vực khác xa hơn. Vì vậy, nếu Đồng Nai chỉ dựa vào các căn cứ này để lấp sông là chưa ổn. “Những tác động của việc lấp sông không xảy ra trước mắt mà có khi hai ba chục năm sau mới rõ. Khi đó, nếu gây ra tác động xấu, ảnh hưởng đến các cầu, đường quan trọng ở hạ lưu thì ai chịu trách nhiệm về sai lầm này? Chính vì vậy, cá nhân tôi, với tư cách là một nhà khoa học lâu năm về lĩnh vực thủy lợi, tôi mong muốn lãnh đạo tỉnh Đồng Nai nên cầu thị, hãy dừng lại để xem xét đầy đủ về tính pháp lý cũng như cơ sở khoa học của dự án” - ông Hùng đề nghị.

Nước nguồn TP.HCM ô nhiễm sau lấp sông

Chiều 25-3, Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn (Sawaco) đã kiến nghị UBND TP.HCM giao các đơn vị liên quan liên hệ với với tỉnh Đồng Nai để tìm hiểu thông tin về dự án. Từ đó, Sawaco tham vấn ý kiến của các nhà khoa học nhằm đánh giá chi tiết về khả năng tác động xấu đến nguồn nước, nơi được lấy cung cấp nước sinh hoạt cho người dân thành phố.

Hiện sông Đồng Nai cung cấp nước nguồn cho 60% công suất hoạt động của Sawaco. Trong đó, các nhà máy nước Bình An, Thủ Đức lấy nước từ sông Đồng Nai cung cấp nước sinh hoạt cho 8 triệu dân ở các quận 1, 2, Thủ Đức, huyện Nhà Bè... Tuy nhiên, Sawaco hoàn toàn không hề biết, không được tham vấn ý kiến trước khi dự án được thực hiện nên không thể có ý kiến. Đáng lưu ý, vừa qua khi dự án lấn sông diễn ra thì Sawaco ghi nhận một số chỉ tiêu nước nguồn cung cấp cho Nhà máy nước Bình An (cầu Hóa An) bị ô nhiễm. “Điều nay gây ra lo ngại cho chúng tôi vì khi dự án hoàn thành có thể làm thay đổi dòng chảy khiến dòng nguồn nước của Sawaco lấy từ sông Đồng Nai bị ô nhiễm. Mặc dù trạm bơm nằm ở thượng nguồn, cách dự án lấn sông cả kilomet nhưng vẫn có khả năng bị ô nhiễm do triều cường”.

MINH QUÝ

TRUNG THANH - TIẾN DŨNG